Cơn sốt cổ phiếu chip AI - Bài học lịch sử đang bị lãng quên

Gần đây, nhà đầu tư đổ tiền vào những công ty đang kiếm được lợi nhuận lớn từ AI ngay lúc này, thay vì chờ đợi các công ty hứa hẹn lợi nhuận trong tương lai. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy việc cho rằng những công ty đang dẫn đầu hôm nay sẽ tiếp tục dẫn đầu lâu dài là một giả định nhiều rủi ro.

Chỉ số S&P Semiconductors Select Industry Index, thước đo coi Nvidia ngang hàng với các công ty nhỏ hơn, đã tăng 144% trong năm qua. Mức tăng này vượt xa S&P 500 (tăng 19%) và rổ cổ phiếu hyperscaler (tăng 36%). Đây là mức vượt trội lớn nhất kể từ khi cơn sốt AI bắt đầu. Tính từ thời điểm ChatGPT ra mắt, cổ phiếu bán dẫn sắp bắt kịp nhóm hyperscaler về tổng mức sinh lời.

Ngành bán dẫn đang đóng vai trò chính trong đà tăng của thị trường chứng khoán Mỹ. Trong năm 2026, nếu loại bỏ phần đóng góp từ cổ phiếu bán dẫn, S&P 500 sẽ chỉ tăng 2.2% thay vì 6%.

Đà tăng này không phải đầu cơ mà có cơ sở thực tế. Theo kết quả kinh doanh đầu mùa, lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu của ngành đang tăng 83% so với cùng kỳ năm trước, nhờ nhu cầu cao và nguồn cung hạn chế. Đà tăng đã lan từ Nvidia, nhà sản xuất chip AI cao cấp nhất, sang cả các loại chip thông thường.

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy khi biên lợi nhuận ngành bán dẫn cao, các công ty sẽ đầu tư mở rộng sản xuất, dẫn đến dư cung và biên lợi nhuận giảm xuống. Vì vậy, biên lợi nhuận ròng 44% hiện nay khó duy trì lâu dài.

Biên lợi nhuận ngành bán dẫn vốn có chu kỳ tăng giảm. Sau khủng hoảng tài chính, biên lợi nhuận tăng nhiều năm nhờ điện thoại thông minh, rồi giảm mạnh. Biên lợi nhuận cũng tăng trong giai đoạn đầu Covid-19 khi mọi người làm việc và học tập trực tuyến, rồi giảm vào năm 2022 khi nhu cầu máy tính suy yếu và xuất hiện dư cung. Đợt tăng biên lợi nhuận hiện tại đã kéo dài ba năm. Câu hỏi đặt ra là liệu chu kỳ này có thực sự khác biệt so với các chu kỳ trước hay không.

Những người tin rằng "lần này sẽ khác" cho rằng cơn sốt AI không giống các chu kỳ thông thường. Các hyperscaler đang chạy đua đầu tư mạnh vào AI, và nhu cầu được dự báo sẽ mạnh ít nhất đến hết năm 2026. Việc xây dựng nhà máy sản xuất chip mất 2-3 năm. AI cũng đòi hỏi công nghệ khắt khe đến mức các loại chip nhớ không còn dễ thay thế lẫn nhau như trước. Bộ nhớ băng thông cao (HBM) dùng cho GPU AI hiện chỉ có ba công ty trên thế giới sản xuất, và một trong số đó là Micron Technology Inc., công ty đang dẫn đầu nhóm cổ phiếu bán dẫn Mỹ.

Tuy nhiên, cổ phiếu bán dẫn đã tăng mạnh đến mức phần lớn tiềm năng tăng giá đã phản ánh vào giá hiện tại.

Tuần trước, Jim Covello, đồng giám đốc nghiên cứu cổ phiếu tại Goldman Sachs, khuyến nghị nhà đầu tư nên chọn nhóm hyperscaler thay vì cổ phiếu bán dẫn để đầu tư vào AI. Cổ phiếu Microsoft, Oracle và Meta đều đang thấp hơn đỉnh gần đây và tụt hậu so với chỉ số chung, một phần do lo ngại các công ty này chi tiêu quá nhiều mà chưa thấy hiệu quả. Theo Covello, nếu các hyperscaler bắt đầu sinh lời từ đầu tư AI, cổ phiếu của họ sẽ có dư địa tăng lớn hơn cổ phiếu bán dẫn. Còn nếu họ cắt giảm chi tiêu, dòng tiền tự do sẽ được cải thiện, có lợi cho cổ phiếu hyperscaler trong ngắn hạn nhưng lại bất lợi cho cổ phiếu bán dẫn.

Tóm lại, có cơ sở để lo ngại rằng đợt tăng giá của ngành bán dẫn có thể sắp dừng lại hoặc đảo chiều. Để các công ty bán dẫn hạng hai và hạng ba tiếp tục tăng giá mạnh, nhu cầu phải duy trì ở mức cao như hiện nay và nguồn cung phải tiếp tục bị hạn chế. Nhu cầu có thể đúng là rất mạnh, nhưng các công ty thường sẽ tìm cách đáp ứng nhu cầu đó sớm hay muộn.