Điều gì sẽ xảy ra nếu Trump chọn một người quá dovish làm chủ tịch Fed?

Donald Trump không mấy quan tâm đến lý thuyết hay thực tiễn tiền tệ truyền thống. Ông muốn thay thế Jay Powell khi nhiệm kỳ chủ tịch Fed của Powell kết thúc vào tháng 5 tới bằng một người sẽ hạ lãi suất. “Ai vào đó cũng sẽ hạ lãi suất,” Trump nói với báo chí hồi tháng 6. “Nếu tôi nghĩ ai đó sẽ giữ nguyên lãi suất, tôi sẽ không chọn họ.” Lựa chọn của ông chắc chắn sẽ ưu tiên lãi suất thấp và do đó nhiều khả năng sẽ là một dạng “kẻ cuồng chống lạm phát”.

Người được chọn sẽ phải chứng minh rằng mình hoàn toàn đồng ý với quan điểm của Trump: lãi suất thấp là phần thưởng cho một nền kinh tế bùng nổ và phải giảm ngay xuống 1%. Mặc dù Stephen Miran đã thể hiện sự trung thành cần thiết, nhưng như vậy dường như vẫn chưa đủ. Trump công khai nói rằng Miran chỉ là “người tạm thời”, một lá phiếu trung thành trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) cho đến khi nhiệm kỳ kết thúc vào tháng 1. Tuy nhiên, Miran vẫn có khả năng trở thành chủ tịch.

Trong khi đó, “cuộc thi” của các ứng viên hàng đầu khác đã bắt đầu. Khi yêu cầu then chốt cho vị trí này đã được nói rõ, không ngạc nhiên khi tất cả các ứng viên hàng đầu đều muốn lãi suất thấp. Cựu Thống đốc Fed Kevin Warsh đã bỏ hẳn tiếng tăm hawkish của mình và giờ đây lại ca ngợi chính sách tiền tệ nới lỏng. “Ông ấy rất giỏi,” Trump nói với CNBC tuần trước.

Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng, Kevin Hassett, cũng được Trump khen ngợi và sẵn sàng xuất hiện trên truyền hình để công kích Powell, khen ngợi thuế quan và bảo vệ việc tổng thống sa thải lãnh đạo Cục Thống kê Lao động. Lòng trung thành là phẩm chất nổi bật của ông. Thống đốc Fed Christopher Waller từng tin rằng Fed cần thấy tiến triển trong việc giảm lạm phát trước khi cắt giảm lãi suất, cho rằng điều tồi tệ nhất là cắt rồi lại phải tăng trở lại. Nhưng ông đã bỏ phiếu cắt lãi suất tại cuộc họp FOMC tháng 7, trái ngược với đa số muốn chờ thêm. Không ai trong số các ứng viên này được xem là độc lập với tổng thống Mỹ. Vấn đề là: Fed sẽ phản ứng thế nào nếu một “kẻ cuồng hạ lãi suất” ngồi ghế chủ tịch?

Kịch bản lạc quan nhất có thể nhìn sang Brazil. Đầu năm ngoái, Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva xung đột với Banco Central, cáo buộc ngân hàng trung ương ra quyết định mang tính chính trị để gây khó dễ cho chính phủ của ông bằng cách giữ lãi suất cao. Tháng 5/2024, những người Lula bổ nhiệm trong ủy ban chính sách vẫn bị phe do cựu tổng thống Jair Bolsonaro chọn ra áp đảo trong cuộc bỏ phiếu gay cấn về mức cắt giảm lãi suất. Nhưng khi Lula bổ nhiệm được đồng minh chính trị làm Thống đốc, ông đổi giọng và công nhận mối đe dọa lạm phát. Tháng 9/2024, ủy ban bỏ phiếu nhất trí nâng lãi suất. Lula nói rằng nếu Thống đốc mà ông chọn cho rằng cần thắt chặt tiền tệ, thì hẳn điều đó là đúng. Kể từ đó, ngân hàng trung ương Brazil đã đồng thuận nâng lãi suất thêm sáu lần nữa.

Trump linh cảm rằng người mình chọn có thể bị Fed “thuần hóa” và ông không thích điều này. Ông hiểu rằng những người hiện đang nịnh bợ ông có thể không thật sự “đáng tin”. “Đôi khi họ rất giỏi, cho đến khi bạn đặt họ vào vị trí đó, rồi họ lại không làm tốt lắm,” Trump nói với CNBC.

Ngoài ra, sự khác biệt về chính sách cũng có thể lộ rõ khi Trump đưa người của mình vào. Các Thống đốc Fed và chủ tịch Fed khu vực có thể bỏ phiếu áp đảo chủ tịch, và hiện tại Trump không thể sa thải họ. Một phần trong tôi yêu thích sự minh bạch này, nhưng nó rất rủi ro. Trump có thể gây khó khăn cho các Thống đốc Fed, và các chủ tịch Fed khu vực cũng không có sự bảo đảm tuyệt đối về mặt hiến pháp cho chức vụ của mình. Sự độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ có thể mất hoàn toàn.

Thị trường tài chính cũng sẽ hoan nghênh việc cắt giảm lãi suất lúc ban đầu. Nhưng càng thiếu sự độc lập của Fed, thì nguy cơ lạm phát cao, chi phí vay dài hạn tăng và niềm tin vào USD sụt giảm sẽ càng lớn. Như năm 2021 cho thấy, lạm phát có thể kéo dài trong khi các quan chức vẫn dự đoán nó chỉ là tạm thời – cho đến khi thực tế phũ phàng.