EU đề xuất giảm thuế năng lượng để bù đắp giá dầu và khí tăng vọt

Vào ngày 22 tháng 4, cơ quan điều hành của EU dự kiến thông qua một tài liệu chính sách, trong đó nêu các biện pháp nhằm hạn chế tác động của chi phí nhiên liệu ngày càng cao đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng, theo các nguồn tin am hiểu vấn đề. Việc Eo biển Hormuz bị gián đoạn trên thực tế trong bối cảnh xung đột với Iran đã làm gia tăng lo ngại về khả năng giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Mức độ phụ thuộc của EU vào nguồn cung năng lượng từ Trung Đông là không lớn, nhưng sự phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch khiến khu vực này dễ bị tổn thương trước các cú sốc giá toàn cầu. Giá khí đốt chuẩn tại châu Âu đã tăng 8.5% vào thứ Hai, nâng tổng mức tăng lên 48% so với trước khi xung đột nổ ra, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ triển khai phong tỏa hải quân toàn diện tại Eo biển Hormuz. Trong khi đó, dầu Brent đã tăng 41% kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Giá năng lượng hiện đã trở thành một trong những vấn đề trọng tâm trong chương trình nghị sự chính trị của EU, khi lo ngại gia tăng về việc khu vực này suy giảm khả năng cạnh tranh so với Trung Quốc và Mỹ. Kế hoạch của Ủy ban dự kiến được công bố ngay trước cuộc họp không chính thức của các lãnh đạo EU, những người trước đó đã kêu gọi đưa ra các biện pháp nhằm giảm áp lực chi phí năng lượng đối với ngành công nghiệp.

Tuy nhiên, dư địa hành động của Ủy ban là hạn chế, đặc biệt khi phần lớn các quốc gia thành viên đang theo đuổi các giải pháp riêng phù hợp với bối cảnh kinh tế và chính trị trong nước. Do đó, thay vì các thay đổi mang tính đột phá, bộ công cụ chính sách này hướng đến việc đảm bảo sự phối hợp chung, tránh làm gia tăng lạm phát và thâm hụt ngân sách, đồng thời duy trì lộ trình giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Kể từ khi xung đột với Iran bùng phát, 22 quốc gia EU đã triển khai hơn 120 biện pháp riêng lẻ với tổng chi phí vượt 9 tỷ euro (10.5 tỷ USD) nhằm giảm tác động của giá năng lượng tăng cao, theo báo cáo của Viện Jacques Delors. Bên cạnh đó, chi phí nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch cũng tăng thêm khoảng 13 tỷ euro.

Chủ tịch Ủy ban Ursula von der Leyen đã phát tín hiệu từ tháng trước rằng các biện pháp ngắn hạn cần mang tính tạm thời và có mục tiêu rõ ràng, đồng thời EU cần tập trung giải quyết các yếu tố cấu trúc khiến giá năng lượng duy trì ở mức cao, đặc biệt trong lĩnh vực điện. Trong tuần tới, Ủy ban dự kiến sẽ đề xuất các bước nhằm nâng cao hiệu quả hệ thống lưới điện và giảm phí lưới.

Ngoài ra, Ủy ban cũng sẽ xem xét các biện pháp cắt giảm thuế điện, loại bỏ một số khoản phụ thu và đảm bảo điện được áp dụng mức thuế ưu đãi hơn so với nhiên liệu hóa thạch.

Theo thông lệ, Ủy ban không bình luận về các tài liệu đang trong quá trình soạn thảo.

Các khuyến nghị về tiết kiệm năng lượng và hỗ trợ công nghệ sạch trong tài liệu sắp tới sẽ tiếp nối kế hoạch được đề xuất từ năm 2022, thời điểm nguồn cung từ Nga bị gián đoạn khiến giá khí đốt tăng lên mức kỷ lục. Tuy nhiên, lần này Ủy ban sẽ không đưa ra các mục tiêu cắt giảm nhu cầu bắt buộc như trước đây.

Việc áp trần giá khí đốt cũng không nằm trong kế hoạch hiện tại. Trong cuộc khủng hoảng năm 2022, EU từng thiết lập mức trần 180 euro/MWh đối với giá chuẩn, nhưng cơ chế này chưa từng được kích hoạt.

Kế hoạch sắp tới có thể bao gồm một số định hướng liên quan đến thuế lợi nhuận bất ngờ, nhưng nhiều khả năng sẽ không được áp dụng ở cấp độ toàn EU do sự khác biệt quan điểm giữa các quốc gia thành viên. Tuần trước, các bộ trưởng tài chính của Đức, Ý, Tây Ban Nha, Áo và Bồ Đào Nha đã kêu gọi EU áp dụng loại thuế này đối với các công ty năng lượng hưởng lợi từ giá tăng do chiến tranh.