EU được khuyến nghị gia hạn cơ chế nợ chung để củng cố liên minh tài khóa

Trong báo cáo công bố ngày thứ Tư, tổ chức có trụ sở tại Brussels đề xuất EU gia hạn lượng trái phiếu phát hành theo chương trình NextGenerationEU (NGEU) như bước đi đầu tiên nhằm duy trì khả năng phát hành thêm trái phiếu trong tương lai.

Theo các tác giả Marie-Sophie Lappe và Jeromin Zettelmeyer, các quốc gia thành viên cần củng cố niềm tin của nhà đầu tư rằng nợ chung của EU sẽ tiếp tục tồn tại lâu dài. Hai chuyên gia đề xuất hoặc tái phát hành lượng trái phiếu đến hạn của chương trình NGEU, hoặc duy trì một mức nợ chung tối thiểu so với GDP để tăng cơ hội đưa trái phiếu EU vào các chỉ số trái phiếu chính phủ toàn cầu.

Phần lớn các chính phủ châu Âu vẫn thận trọng với việc phát hành nợ chung thường xuyên, sau khi EU huy động khoảng 800 tỷ EUR (916 tỷ USD) để hỗ trợ phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận gần đây đang trở nên sôi động hơn khi các nước phải đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, già hóa dân số, quốc phòng và thương mại.

Bộ trưởng Tài chính Tây Ban Nha Carlos Cuerpo gần đây đề xuất thành lập một cơ chế cho phép Ủy ban châu Âu phát hành một phần nợ thay cho các quốc gia thành viên. Theo đề xuất này, EU có thể huy động khoảng 5 nghìn tỷ EUR trong vòng 5 năm và giúp các chính phủ tiết kiệm tới 25 tỷ EUR chi phí lãi vay mỗi năm. Tuy nhiên, Đức và ở mức độ thấp hơn là Pháp đã bày tỏ sự hoài nghi đối với sáng kiến này.

Bruegel cho rằng những đề xuất như vậy ít nhất cũng cần được thúc đẩy để phục vụ các nghiên cứu đánh giá tính khả thi.

Trong một khuyến nghị khác, tổ chức này đề xuất trao cho Ủy ban châu Âu một công cụ tài chính riêng nhằm bảo đảm khả năng thanh toán chi phí lãi vay.

Theo Bruegel, EU nên tiến thêm một bước khi trao cho Ủy ban châu Âu quyền tài khóa khẩn cấp, bao gồm các biện pháp tạo nguồn thu đã được xác định trước và chỉ được kích hoạt trong trường hợp hiếm hoi khi nguồn lực hiện có không đủ để chi trả nghĩa vụ nợ.

Nhìn rộng hơn, các nhà nghiên cứu của Bruegel cho rằng lợi ích như chi phí vay thấp hơn, hệ thống tài chính ổn định hơn và thị trường vốn hội nhập sâu hơn chỉ có thể đạt được nếu EU được trao quyền hạn tương tự như các chính phủ liên bang.

Họ cũng nhận định việc phát hành trái phiếu tạm thời để tài trợ cho các dự án chung như tái vũ trang sẽ khó mang lại hiệu quả tối ưu do cơ sở nhà đầu tư đối với trái phiếu EU hiện vẫn hẹp hơn đáng kể so với trái phiếu chính phủ của từng quốc gia thành viên.

Báo cáo cũng đề cập đến đề xuất trước đây của cựu Kinh tế trưởng Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Olivier Blanchard và Angel Ubide của Citadel về việc chuyển đổi một phần nợ quốc gia thành trái phiếu chung của EU. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho rằng phương án này nhiều khả năng sẽ không đạt được mức xếp hạng tín nhiệm cao nhất.