HSBC – Triển vọng 2026: An ninh năng lượng trở thành tâm điểm trong kỷ nguyên AI và năng lượng tái tạo

Tóm lược các chủ đề chính

Giá cổ phiếu của các doanh nghiệp năng lượng tái tạo đã tăng mạnh do kỳ vọng rằng nhu cầu liên quan đến AI sẽ tiếp tục mở rộng. AI tiêu thụ lượng điện rất lớn và hoạt động liên tục, vì vậy cần nguồn cung điện ổn định và quy mô lớn. Việc đặt các nguồn phát điện gần trung tâm dữ liệu AI giúp giảm chi phí truyền tải và tăng độ ổn định, từ đó làm gia tăng nhu cầu phát triển năng lượng tái tạo. Đồng thời, vấn đề an ninh năng lượng ngày càng trở nên quan trọng do lo ngại về nguồn cung đất hiếm và các nguyên liệu chiến lược. Trong bối cảnh rủi ro khí hậu gia tăng, kinh tế tuần hoàn và quản lý đa dạng sinh học đang trở thành những lĩnh vực tạo ra cơ hội đầu tư dài hạn, phục vụ mục tiêu tăng trưởng và chuyển đổi bền vững.

• Các hệ thống lưu trữ năng lượng được dự báo sẽ tăng trưởng khoảng 23% mỗi năm về công suất (GW) từ nay đến năm 2035. Động lực chính đến từ nhu cầu ngày càng lớn đối với năng lượng tái tạo và yêu cầu đảm bảo an ninh năng lượng, do điện tái tạo cần hệ thống lưu trữ để bù đắp tính gián đoạn của nguồn phát.
• Chi phí của các công nghệ năng lượng sạch được dự báo sẽ giảm từ 22% đến 50% vào năm 2035 theo ước tính của BNEF, nhờ tiếp tục cải thiện về công nghệ, quy mô sản xuất và hiệu quả kinh tế.
• Trong năm 2024, các công nghệ năng lượng sạch đã đóng góp hơn 10% GDP của Trung Quốc, với động lực chính đến từ “bộ ba mới” gồm xe điện, pin và điện mặt trời. Điều này cho thấy vai trò ngày càng lớn của các ngành liên quan đến chuyển dịch năng lượng trong tăng trưởng kinh tế.

Giá cổ phiếu của các công ty năng lượng tái tạo tăng mạnh do kỳ vọng rằng AI sẽ làm nhu cầu điện tăng nhanh. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gọi giai đoạn hiện nay là “kỷ nguyên của điện năng”, trong đó nhu cầu điện không chỉ đến từ sản xuất công nghiệp hay giao thông điện hóa, mà còn đến từ điện toán đám mây và các ứng dụng AI. AI cần lượng điện rất lớn và hoạt động liên tục, vì vậy thế giới phải mở rộng thêm nguồn cung điện sạch. Việc đặt nguồn phát điện gần các trung tâm dữ liệu giúp giảm rủi ro gián đoạn và chi phí truyền tải, đồng thời hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải.

Nhu cầu điện cho AI đặc biệt phù hợp với điện hạt nhân, do loại hình này cung cấp nguồn điện ổn định, liên tục và ngày càng hiệu quả hơn nhờ các công nghệ mới như lò phản ứng mô-đun nhỏ. Bên cạnh đó, các hệ thống lưu trữ năng lượng đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý rủi ro mất cân bằng của lưới điện chính. Tại Mỹ, một khảo sát gần đây cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp năng lượng mong muốn có khả năng tự phát điện tại chỗ vào năm 2030 đã tăng từ 13% lên 38% chỉ trong một năm, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp hướng tới tự chủ hoàn toàn nguồn điện tại chỗ tăng từ 1% lên 27%.

Mặc dù chính sách của Mỹ đang điều chỉnh theo hướng ưu tiên kiểm soát chi phí và ổn định lưới điện, xu hướng phát triển năng lượng tái tạo trên toàn cầu vẫn rất mạnh. Điện mặt trời tiếp tục là một trong những lựa chọn rẻ nhất để bổ sung công suất phát điện mới tại phần lớn các nền kinh tế. IEA dự báo tổng công suất năng lượng tái tạo lắp đặt toàn cầu sẽ tăng thêm khoảng 4,600 GW vào năm 2030, tương đương tổng công suất phát điện hiện nay của Trung Quốc, EU và Nhật Bản cộng lại. Trong mức tăng này, điện mặt trời chiếm khoảng 4/5.

Bên cạnh đó, quá trình thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng năng lượng tái tạo vẫn đang tiến triển, dù môi trường địa chính trị toàn cầu gặp nhiều thách thức. Nếu không thực hiện đầy đủ các khoản đầu tư cần thiết để hạn chế hiện tượng nóng lên toàn cầu, chi phí kinh tế do biến đổi khí hậu gây ra có thể trở nên rất lớn. Trong hai thập kỷ qua, các thảm họa thiên nhiên liên quan đến khí hậu đã xảy ra thường xuyên hơn và gây thiệt hại ngày càng nghiêm trọng.

An ninh năng lượng

Gần đây, các biện pháp hạn chế xuất khẩu đất hiếm đã thu hút nhiều sự chú ý trong bối cảnh căng thẳng thương mại kéo dài. Đất hiếm và các khoáng sản quan trọng khác là đầu vào thiết yếu cho quá trình chuyển đổi năng lượng, vì chúng được sử dụng rộng rãi trong tua-bin gió, tấm pin mặt trời và hệ thống lưu trữ năng lượng. Nguồn cung các khoáng sản này hiện tập trung vào một số ít quốc gia, do phần lớn tăng trưởng sản xuất trong những năm gần đây thuộc về các nhà cung cấp lớn. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc đa dạng hóa nguồn cung nhằm bảo đảm khả năng tiếp cận lâu dài đối với các nguyên liệu chiến lược.

Căng thẳng địa chính trị kéo dài cùng với nhu cầu điện tăng nhanh từ AI đang buộc chính phủ và doanh nghiệp phải nâng cao mức độ tự chủ về năng lượng. Việc mở rộng ứng dụng các công nghệ năng lượng sạch giúp vừa giảm phát thải carbon, vừa nâng cao khả năng tự đảm bảo nguồn cung. Nhờ chi phí thiết bị giảm mạnh, cơ cấu năng lượng toàn cầu được kỳ vọng sẽ tiếp tục dịch chuyển theo hướng sạch hơn. Điều này tạo ra nhiều cơ hội đầu tư mới trong lĩnh vực năng lượng thay thế.

Ngay cả khi các biện pháp bảo hộ thương mại gia tăng, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng vẫn tiếp diễn. Ví dụ, Ấn Độ và Mỹ đang thảo luận về an ninh năng lượng và thương mại dầu mỏ trong bối cảnh hai nước tăng cường quan hệ đối tác chiến lược. Trong lĩnh vực điện hạt nhân, Anh và Mỹ đã ký các thỏa thuận lớn nhằm thúc đẩy việc xây dựng thêm các nhà máy điện hạt nhân mới tại cả hai quốc gia.

Đa dạng sinh học và kinh tế tuần hoàn

Khi rủi ro về khí hậu ngày càng nghiêm trọng và các hệ sinh thái tiếp tục suy thoái, đa dạng sinh học vừa là vấn đề môi trường vừa là cơ hội kinh tế nếu được quản lý đúng cách. Từ nông nghiệp, công nghệ đến tài chính và hạ tầng, đa dạng sinh học ngày càng trở thành mối quan tâm trọng tâm của nhà đầu tư, cơ quan quản lý và người tiêu dùng. Quy định Phục hồi Thiên nhiên của Liên minh châu Âu, được ban hành năm 2024, đặt ra các mục tiêu bắt buộc nhằm khôi phục các hệ sinh thái bị suy thoái, qua đó tạo khung pháp lý rõ ràng cho quá trình chuyển đổi.

Để ngăn chặn và đảo ngược xu hướng suy giảm đa dạng sinh học, cần thay đổi căn bản cách con người sản xuất, sử dụng và tiêu dùng hàng hóa cũng như thực phẩm. Kinh tế tuần hoàn, với quy mô ước tính khoảng 4.5 nghìn tỷ USD, chính là khuôn khổ trọng tâm giúp thực hiện quá trình chuyển đổi này một cách có hệ thống và bền vững.