Iran tuyên bố đạt “tiến triển lớn” sau cuộc đàm phán xuyên đêm với Mỹ

Các cuộc thảo luận kỹ thuật diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock, tiếp nối biên bản ghi nhớ được ký kết tuần trước, qua đó gia hạn lệnh ngừng bắn và mở lại eo biển Hormuz. Dù vậy, tiến trình đàm phán vẫn đối mặt nhiều trở ngại, đặc biệt là cuộc xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các bên trung gian là Qatar và Pakistan đã giúp giảm bớt căng thẳng liên quan đến Lebanon. Ông cũng cho biết Iran đã bắt đầu nhận được những lợi ích kinh tế từ thỏa thuận sơ bộ, bao gồm việc nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ, giải phóng một phần tài sản bị đóng băng và khởi động các kế hoạch tái thiết.

Trong tuyên bố chung, Qatar và Pakistan đánh giá các cuộc đàm phán đã đạt được “tiến triển đáng khích lệ”. Hai bên đã nhất trí thành lập một ủy ban cấp cao giám sát tiến trình đàm phán cùng các nhóm công tác về vấn đề hạt nhân và lệnh trừng phạt. Một cơ chế phối hợp riêng cũng sẽ được thiết lập nhằm hỗ trợ duy trì ngừng các hoạt động quân sự tại Lebanon.

Mỹ và Iran đồng thời mở đường dây liên lạc trực tiếp để tránh sự cố liên quan đến hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, nơi lưu lượng tàu thuyền đang dần phục hồi. Việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân gần đây cũng giúp Iran nhanh chóng tăng xuất khẩu dầu.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance dẫn đầu phái đoàn Washington tham gia đàm phán, trong khi Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đứng đầu phía Tehran. Các cuộc thương lượng dự kiến tiếp tục trong tuần này với trọng tâm là các vấn đề kỹ thuật.

Giới phân tích cho rằng trở ngại lớn nhất hiện nay là sự thiếu lòng tin giữa hai bên. Mỗi phía đều muốn đảm bảo đối phương thực hiện cam kết trước khi đưa ra nhượng bộ.

Trong khi đó, giá dầu Brent giảm 0.7% xuống khoảng 80 USD/thùng trong phiên đầu tuần. Dù đã giảm mạnh trong tuần trước, giá dầu vẫn cao hơn hơn 30% so với đầu năm. Các nhà giao dịch nhận định sẽ mất nhiều tháng để hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz trở lại bình thường.

Tổng thống Donald Trump tiếp tục gây sức ép lên Tehran khi cảnh báo Mỹ có thể áp phí đối với tàu thuyền qua eo biển Hormuz nếu không đạt được thỏa thuận cuối cùng. Ông cũng tuyên bố Iran sẽ phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng nếu tiếp tục đóng cửa tuyến hàng hải chiến lược này.

Nhiều chính trị gia Mỹ và Israel có quan điểm cứng rắn với Iran chỉ trích thỏa thuận hiện tại vì cho rằng Tehran nhận được quá nhiều lợi ích kinh tế mà không phải hạn chế chương trình tên lửa hay ngừng hỗ trợ các nhóm vũ trang trong khu vực.

Theo các quan chức tham gia đàm phán, việc chấm dứt xung đột tại Lebanon sẽ là yếu tố quyết định đối với thành công của tiến trình Mỹ - Iran. Tuy nhiên, Israel vẫn từ chối rút quân khỏi miền nam Lebanon cho đến khi Hezbollah không còn khả năng đe dọa lãnh thổ nước này.

Cuộc chiến tại Lebanon từ đầu tháng 3 đến nay đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và hơn một triệu người phải rời bỏ nhà cửa, tiếp tục là phép thử lớn nhất đối với nỗ lực hòa giải giữa Washington và Tehran.