Mỹ nới lỏng trừng phạt Iran sau đàm phán, giao tranh tại Lebanon lắng xuống

Diễn biến này diễn ra sau một cuối tuần đầy căng thẳng, khi thỏa thuận mới ký được một tuần đứng trước nguy cơ đổ vỡ. Tổng thống Mỹ Donald Trump từng đe dọa nối lại chiến dịch quân sự nếu Iran gây gián đoạn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz sau khi Tehran tuyên bố đóng tuyến đường thủy chiến lược này. Tuy nhiên, lưu lượng tàu chở dầu qua Hormuz đã bắt đầu phục hồi trong ngày thứ Hai, trong khi giá dầu tiếp tục giảm.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết các cuộc đàm phán với giới chức Iran tại Thụy Sĩ đã tạo nền tảng tích cực cho một thỏa thuận hòa bình lâu dài, dù Tehran bác bỏ thông tin cho rằng hai bên đã bắt đầu thảo luận về chương trình hạt nhân.

Các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cùng chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon, đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và hàng triệu người phải sơ tán. Cuộc chiến cũng gây biến động mạnh trên thị trường tài chính toàn cầu và đẩy giá năng lượng tăng cao. Tuy nhiên, giá dầu đã giảm khoảng 3% trong phiên thứ Hai sau khi Mỹ và Iran báo hiệu tiến triển trong đàm phán.

Pakistan và Qatar, hai nước đóng vai trò trung gian, cho biết hai bên đã nhất trí về lộ trình hướng tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài trong vòng 60 ngày, dựa trên thỏa thuận tạm thời ký kết tuần trước tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock ở Thụy Sĩ.

Các bên cũng thống nhất cơ chế chấm dứt giao tranh tại Lebanon giữa Israel và Hezbollah, đồng thời thiết lập đường dây liên lạc nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz và tránh các sự cố quân sự ngoài ý muốn.

Trong bước đi đầu tiên nhằm giảm áp lực kinh tế cho Iran, Bộ Tài chính Mỹ thông báo miễn trừ trừng phạt đến ngày 21/8, cho phép Tehran xuất khẩu dầu và các sản phẩm liên quan, đồng thời nhận thanh toán từ các giao dịch này.

Vance đánh giá tích cực về triển vọng đàm phán

JD Vance, người liên tục bày tỏ lạc quan kể từ khi bản ghi nhớ được ký kết, cho biết Iran đã đồng ý cho phép thanh sát viên hạt nhân tiếp cận và thiết lập các cơ chế xử lý tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài cũng như giám sát các lệnh ngừng bắn.

“Chúng tôi đã đặt nền móng rất tốt cho một thỏa thuận cuối cùng thành công,” ông nói với báo giới sau cuộc đàm phán.

Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định Tehran chưa thảo luận về các vấn đề hạt nhân và cũng chưa đưa ra cam kết mới nào.

Trong khi đó, Tổng thống Trump tuyên bố Iran sẽ chấp nhận các cuộc thanh sát nhằm bảo đảm “tính minh bạch hạt nhân”, đồng thời cảnh báo Washington sẽ có hành động nếu Tehran không tuân thủ thỏa thuận.

Iran đã hạn chế hoạt động thanh sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các đợt không kích năm ngoái, và đình chỉ hoàn toàn khi chiến tranh bùng nổ hồi tháng 2. Tehran khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích hòa bình.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết nước này đã đạt được một số nhượng bộ quan trọng, bao gồm miễn trừ đối với hoạt động xuất khẩu dầu và hóa dầu, giải phóng một phần tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài và khởi động chương trình tái thiết, phát triển kinh tế.

Vance cho biết Đặc phái viên Nhà Trắng Jared Kushner đã đề xuất cơ chế để Mỹ và Qatar giám sát các khoản tiền được giải phóng của Iran. Theo ông, số tiền này có thể được sử dụng để mua các mặt hàng nông sản Mỹ như ngô, đậu tương và lúa mì.

Tuy nhiên, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati bác bỏ thông tin này, khẳng định Tehran không bị ràng buộc phải sử dụng nguồn tiền trên theo cách đó và có thể dùng để nhập khẩu các mặt hàng không thuộc diện trừng phạt.

Lebanon ghi nhận lệnh ngừng bắn kéo dài nhất kể từ khi chiến sự bùng phát

Các cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Mỹ và Iran dự kiến tiếp tục trong suốt tuần này.

Thỏa thuận hòa bình tạm thời kêu gọi chấm dứt mọi hành động thù địch, bao gồm cả tại Lebanon, nơi Israel phát động chiến dịch quân sự từ tháng 3 sau khi Hezbollah tấn công qua biên giới.

Dù không tham gia đàm phán tại Thụy Sĩ và vẫn tuyên bố chưa rút quân khỏi Lebanon, Israel đã đồng ý một lệnh ngừng bắn mới vào cuối tuần trước. Sau một ngày giao tranh dữ dội, giới chức Lebanon cho biết tình hình đã ổn định đáng kể kể từ tối thứ Bảy.

Israel và Lebanon dự kiến nối lại các cuộc đàm phán tại Washington trong ngày thứ Ba. Beirut muốn thúc đẩy đối thoại trực tiếp với Israel, dù các cuộc thương lượng này đang bị lu mờ bởi việc Iran đưa hồ sơ Lebanon vào chương trình đàm phán với Mỹ.

Ông Hassan Wazni, giám đốc một bệnh viện tại thành phố Nabatieh ở miền nam Lebanon, cho biết đây là hai ngày yên bình liên tiếp đầu tiên kể từ khi chiến tranh nổ ra.

“Hầu như tôi ngủ lại bệnh viện mỗi ngày để theo dõi tình hình. Đây là lệnh ngừng bắn kéo dài nhất từ đầu cuộc chiến,” ông nói.

Hơn một triệu người Lebanon đã phải rời bỏ nhà cửa vì xung đột. Dù một số người đã bắt đầu quay trở lại, nhiều người khác vẫn thận trọng trước nguy cơ chiến sự tái bùng phát. Tại thị trấn Qennarit ở miền nam Lebanon, người dân đã tổ chức tang lễ cho bốn phụ nữ thiệt mạng trong các đợt không kích của Israel hôm thứ Bảy.