Khả năng Fed tăng lãi suất tuần này vẫn chưa thực sự rõ ràng

Bước vào cuộc họp chính sách ngày 28-29/7, cuộc họp thứ hai dưới thời Chủ tịch Fed Kevin Warsh, ngân hàng trung ương Mỹ đã giữ nguyên lãi suất trong vùng 3.50%-3.75% kể từ tháng 12. Xác suất Fed tăng lãi suất trong tuần này đã gia tăng sau khi giá năng lượng bật tăng trở lại và nhiều quan chức Fed phát đi tín hiệu hawkish.

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy sau một thời gian dài giữ nguyên lãi suất, Fed thường không chỉ tăng một lần rồi dừng lại. Nếu đã bắt đầu điều chỉnh, Fed thường tiếp tục đi theo cùng một hướng trong ít nhất vài cuộc họp kế tiếp. Đây có thể là tín hiệu mà các nhà hoạch định chính sách chưa sẵn sàng phát đi.

"Họ thường không chỉ tăng một lần rồi thôi. Điều đó đồng nghĩa Ủy ban phải quyết định liệu có cam kết với cả một chu kỳ tăng lãi suất hay không", ông James Bullard, cựu Chủ tịch Fed St. Louis và hiện là Hiệu trưởng Trường Kinh doanh Mitch Daniels thuộc Đại học Purdue, cho biết. "Tôi không nghĩ Fed đã sẵn sàng làm điều đó ở cuộc họp này."

Tại cuộc họp ngày 16-17/6, cuộc họp đầu tiên do ông Warsh chủ trì, toàn bộ 18 thành viên Fed đều nhất trí giữ nguyên lãi suất, dù khi đó đã có một số quan chức nhận thấy cơ sở để tăng lãi suất.

Kể từ đó, lập luận theo hướng hawkish đã phần nào suy yếu. Chỉ số giá tiêu dùng tháng 6 tăng 3.5% so với cùng kỳ năm trước, giảm từ mức 4.2% của tháng 5 sau khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran giúp hạ nhiệt giá nhiên liệu. Lạm phát cơ bản cũng giảm từ 2.9% xuống 2.6%. Chủ tịch Fed New York cũng bày tỏ tin tưởng xu hướng này sẽ tiếp diễn.

Trong khi đó, thị trường lao động vẫn duy trì sự ổn định. Số việc làm phi nông nghiệp tăng thêm 57,000 trong tháng 6, cao hơn ngưỡng cần thiết để theo kịp tốc độ tăng lực lượng lao động. Tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4.2%, còn tiền lương theo giờ tăng 3.5% so với cùng kỳ, cho thấy thị trường lao động chưa tạo thêm áp lực lạm phát.

Ông Warsh chưa công khai quan điểm về lộ trình lãi suất, nhưng từng cho rằng tăng trưởng năng suất có thể cho phép nền kinh tế mở rộng nhanh hơn mà không làm gia tăng áp lực giá cả.

Dù vậy, những lý do khiến một nửa số thành viên Fed tại cuộc họp tháng 6 dự báo lãi suất sẽ cao hơn vào cuối năm vẫn chưa thay đổi. Lạm phát đã vượt mục tiêu 2% của Fed trong hơn 5 năm và tăng tốc trở lại trong nửa đầu năm nay. Giá dầu bật tăng trở lại trong tháng này sau khi lệnh ngừng bắn tại Trung Đông đổ vỡ, làm dấy lên lo ngại lạm phát có thể lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác ngoài năng lượng và thực phẩm, đặc biệt khi đầu tư vào AI tiếp tục thúc đẩy nhu cầu trong một số ngành.

Fed sẽ công bố quyết định chính sách lúc 14h00 giờ miền Đông nước Mỹ (18h00 GMT) vào thứ Tư sau khi kết thúc cuộc họp kéo dài hai ngày. Phần lớn các nhà kinh tế dự báo sẽ có ít nhất một, thậm chí ba thành viên bỏ phiếu bất đồng theo hướng ủng hộ tăng lãi suất, tạo tiền đề cho một chu kỳ thắt chặt có thể bắt đầu từ tháng 9 nếu lạm phát không hạ nhiệt rõ rệt trước đó.

"Tháng 9 vẫn là kịch bản cơ sở của chúng tôi cho lần tăng lãi suất đầu tiên", các nhà phân tích tại Capital Economics nhận định. "Đến thời điểm đó, Fed sẽ có thêm bằng chứng cho thấy áp lực giá hàng hóa vẫn chưa suy giảm, bất chấp tác động từ thuế quan đã dịu bớt. Ngoài ra, thị trường hiện đã định giá đầy đủ khả năng tăng lãi suất trong tháng 9, điều mà ông Warsh từng nhấn mạnh sẽ là yếu tố quan trọng khi đưa ra quyết định chính sách."

Tuy nhiên, một số tổ chức cho rằng Fed có thể hành động ngay trong tuần này nếu Chủ tịch Warsh thực sự quyết tâm kiểm soát lạm phát như những gì ông từng tuyên bố.

"Chúng tôi không cho rằng ông Warsh sẽ vấp phải sự phản đối mạnh nếu đề xuất thắt chặt chính sách. Kết quả cuối cùng vẫn có thể theo cả hai hướng, nhưng chúng tôi đánh giá khả năng Fed tăng lãi suất thêm 25 bps trong cuộc họp thứ Tư cao hơn khả năng giữ nguyên", các nhà phân tích tại Wrightson ICAP nhận định.

Một lần tăng lãi suất đơn lẻ của Fed là điều hiếm gặp. Lần gần nhất Fed tăng lãi suất mà không nhanh chóng tiếp tục các đợt tăng sau đó là năm 2015. Tuy nhiên, khi ấy Fed dưới thời Chủ tịch Janet Yellen vẫn liên tục phát tín hiệu bình thường hóa chính sách sau nhiều năm duy trì lãi suất gần 0%. Phải mất thêm một năm để Fed tin rằng nền kinh tế đủ vững để chịu thêm các đợt tăng lãi suất.

Ngoại lệ rõ ràng duy nhất là tháng 3/1997, khi Fed chỉ tăng lãi suất một lần giữa hai giai đoạn điều chỉnh theo hướng ngược lại. Biên bản cuộc họp khi đó cho thấy Chủ tịch Alan Greenspan tin rằng khả năng Fed tiếp tục tăng lãi suất là "trên 50%", nhưng ông không muốn thị trường mặc định điều đó và đã đưa ra tuyên bố riêng để giải thích quyết định.

Biên bản các cuộc họp sau đó trong năm vẫn cho thấy Fed duy trì xu hướng nghiêng về thắt chặt, song lạm phát cuối cùng không tăng đủ mạnh để buộc ngân hàng trung ương tiếp tục nâng lãi suất. Thay vào đó, cú sốc từ cuộc khủng hoảng nợ của Nga và sự cố của một quỹ đầu cơ lớn tại Mỹ đã khiến Fed chuyển sang cắt giảm lãi suất từ tháng 9/1998.

Ở thời điểm hiện tại, thị trường định giá khoảng một phần ba khả năng Fed tăng lãi suất trong tuần này. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng điều quan trọng hơn là liệu Fed có chuẩn bị bước vào một chu kỳ tăng lãi suất thực sự hay không.

"Cuộc tranh luận thực sự không nằm ở cuộc họp này, mà là liệu Fed sẽ khởi động một chu kỳ tăng lãi suất đúng nghĩa – thường kéo dài ít nhất ba lần tăng – hay sẽ không tăng lãi suất", các nhà phân tích tại Bank of America nhận định.