Lao động Mỹ suy yếu, nhà ở khủng hoảng: Hai lực cản kìm hãm tăng trưởng kinh tế
Huyền Trần
Junior Analyst
Thị trường việc làm Mỹ suy yếu trong khi khủng hoảng nhà ở ngày càng trầm trọng, tạo ra vòng xoáy tiêu cực đe dọa tăng trưởng. Chi phí nhà ở cao khiến tính di động lao động giảm, còn tỷ lệ thất nghiệp leo thang buộc Fed phải tiếp tục nới lỏng. Giải pháp lâu dài là đầu tư xây dựng nhà ở, nhưng trong ngắn hạn, kỳ vọng đặt vào chính sách tiền tệ và tài khóa.
Thị trường lao động Mỹ suy yếu cùng khủng hoảng nhà ở: Hai lực cản kép đe dọa tăng trưởng
Thị trường lao động Mỹ đang suy giảm nhanh chóng, trong khi thị trường nhà ở cũng gặp khó khăn. Hai yếu tố tiêu cực này có nguy cơ cộng hưởng, tạo thành lực cản kép có thể kìm hãm tăng trưởng kinh tế.
Về lao động, loạt dữ liệu gần đây lý giải vì sao Cục Dự trữ Liên bang (Fed) gần như chắc chắn sẽ tiếp tục chu kỳ hạ lãi suất trong tuần này. Tỷ lệ thất nghiệp và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp hàng tuần đều cao nhất kể từ năm 2021, và lần đầu tiên sau bốn năm, số người thất nghiệp đã vượt số việc làm có sẵn.
Trong khi đó, áp lực trên thị trường nhà ở vẫn rất lớn. Khoản thanh toán thế chấp trung bình hàng tháng gần gấp đôi so với trước đại dịch, khiến khả năng chi trả nhà ở giảm xuống sát mức thấp kỷ lục. Đầu tháng này, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent thậm chí cảnh báo chính phủ có thể sớm tuyên bố tình trạng khẩn cấp về nhà ở toàn quốc.
Nguy cơ này hoàn toàn có cơ sở. Lãi suất thế chấp cao và giá thuê nhà leo thang đang bào mòn chi tiêu của người tiêu dùng, kéo theo lợi nhuận doanh nghiệp suy giảm, ít tuyển dụng hơn và sa thải nhiều hơn. Khi thất nghiệp tăng, sức mua sẽ tiếp tục yếu đi, tạo thành vòng xoáy tiêu cực nguy hiểm.
Tình hình càng phức tạp hơn khi nhiều chủ nhà không thể di chuyển chỗ ở do bị ràng buộc với các khoản thế chấp lãi suất siêu thấp sau đại dịch. Hệ quả là tính di động lao động suy giảm ngay lúc thị trường việc làm cần lực lượng lao động linh hoạt hơn bao giờ hết – một kịch bản “ngược chiều” đầy bất lợi.
Giảm tính di động
Lãi suất thế chấp cao và giá thuê nhà tăng mạnh đang làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhà ở kéo dài tại Mỹ. Hiện quốc gia này thiếu hụt kỷ lục 4.7 triệu căn hộ so với nhu cầu, theo Zillow.
Đây là tin xấu cho nền kinh tế vốn nổi tiếng nhờ sự linh hoạt. Thiếu hụt nhà ở giá phải chăng khiến khả năng di chuyển lao động bị hạn chế, làm tăng thất nghiệp ở một số khu vực, đồng thời gây khó khăn cho các doanh nghiệp ở vùng phát triển trong việc tìm kiếm nhân sự.
“Khả năng tiếp cận nhà ở ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả và sự linh hoạt của thị trường lao động,” Shelley Stewart III, đối tác cao cấp tại McKinsey, nhận định. “Nếu giải quyết được vấn đề này, chúng ta sẽ có một thị trường lao động năng động và cân bằng hơn.”
Nghiên cứu của Bipartisan Policy Center cũng chỉ ra rằng nếu ba thị trường việc làm năng suất cao của Mỹ – New York, San Francisco và San Jose – có đủ nguồn cung nhà ở từ 1964 đến 2009, nền kinh tế Mỹ sẽ lớn hơn 3.7%. Điều đó cho thấy khả năng chi trả nhà ở không chỉ tác động đến chu kỳ hiện tại, mà còn kìm hãm tăng trưởng dài hạn của kinh tế Mỹ.
Giải pháp nào?
Không phải mọi thứ đều u ám.
Thứ nhất, công nghệ và làm việc từ xa có thể giúp duy trì phần nào tính di động lao động bất chấp khủng hoảng nhà ở. Số hộ gia đình có thể làm việc từ xa đã tăng gấp ba lần từ năm 2019 đến 2021, theo Bipartisan Policy Center. Điều này phần nào lý giải xu hướng di cư từ vùng Đông Bắc và Trung Tây sang các bang miền Nam và miền núi phía Tây trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, làm việc từ xa không thể là giải pháp toàn diện. Năm 2022, tỷ lệ di chuyển tổng thể ở Mỹ chỉ còn dưới 9%, so với mức trung bình gần 20% mỗi năm trong giai đoạn 1948–1980.
Thứ hai, có một vài tín hiệu tích cực. Lợi suất trái phiếu dài hạn giảm đã kéo lãi suất thế chấp 30 năm trung bình xuống mức thấp nhất trong 11 tháng (6.35%). Nguồn cung nhà tăng cùng nhu cầu suy yếu cũng đang giúp hạ nhiệt giá nhà.
Nhưng niềm tin của người dân chưa phục hồi. Gần 70% người Mỹ lo ngại về chi phí nhà ở leo thang, tăng 8 điểm phần trăm so với một năm trước, theo McKinsey. Tâm lý bi quan này có thể khiến họ thắt chặt chi tiêu, nhất là trong bối cảnh bất ổn việc làm.
Vậy giải pháp nào thực sự hiệu quả?
Câu trả lời rõ ràng là xây dựng thêm nhà ở. Đầu tư vào lĩnh vực này có tác động lan tỏa mạnh mẽ đến tăng trưởng và thu ngân sách. McKinsey ước tính nếu bù đắp được thiếu hụt nhà ở, nền kinh tế Mỹ có thể tạo ra thêm 1.7 triệu việc làm và đóng góp gần 2 nghìn tỷ USD vào GDP tích lũy đến năm 2035.
Dẫu vậy, đầu tư quy mô lớn như vậy là rất khó khăn, đặc biệt khi ngành bất động sản đang mong manh. Và quan trọng hơn, nó cần nhiều thời gian.
Trong ngắn hạn, thị trường khó có thể kỳ vọng sự hồi sinh từ bất động sản. Thay vào đó, hy vọng thực tế hơn nằm ở chính sách nới lỏng tiền tệ, chi tiêu tài khóa mở rộng và các biện pháp giảm quy định mà chính quyền Trump theo đuổi – nhằm tạo đủ lực đẩy để bù đắp hai lực cản nặng nề này.
Reuters
