Mối đe dọa từ Houthi trên Biển Đỏ có thể khiến cuộc khủng hoảng dầu thô thêm trầm trọng

Trước đây, các cuộc tấn công của Houthi tại eo biển Bab el-Mandeb đã khiến lưu lượng vận tải qua khu vực này sụt giảm mạnh, buộc nhiều hãng tàu phải chuyển hướng vòng qua cực nam châu Phi, làm tăng đáng kể thời gian và chi phí vận chuyển.

Tuyến hàng hải chiến lược của thế giới

Biển Đỏ, kênh đào Suez và eo biển Bab el-Mandeb tạo thành tuyến đường biển ngắn nhất kết nối châu Âu với châu Á. Trước năm 2023, khoảng 10% thương mại hàng hải toàn cầu đi qua tuyến đường này, nhưng tỷ lệ đã giảm xuống còn khoảng 3% sau các đợt tấn công của Houthi.

Dù lưu lượng vận tải suy giảm, Bab el-Mandeb vẫn là tuyến đường quan trọng đối với dầu mỏ, khí đốt và hàng hóa xuất khẩu từ Trung Đông, Nga và châu Á. Trong thời gian chiến sự Iran - Israel leo thang, Saudi Arabia đã tăng cường sử dụng tuyến đường này để duy trì xuất khẩu dầu.

Nguy cơ đối với thị trường dầu mỏ

Nếu Houthi nối lại các cuộc tấn công trên diện rộng, hoạt động xuất khẩu dầu từ cảng Yanbu của Saudi Arabia có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đây hiện là cửa ngõ xuất khẩu quan trọng giúp nước này giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz.

Trong tháng 5, Saudi Arabia đã xuất khẩu khoảng 3.65 triệu thùng dầu mỗi ngày qua Yanbu, tương đương hơn một nửa lượng dầu xuất khẩu trước khi xung đột bùng phát. Để vận chuyển lượng dầu này tới châu Á, các tàu chở dầu phải đi qua Bab el-Mandeb và dọc bờ biển Yemen, khu vực dễ trở thành mục tiêu của Houthi.

Nếu các tàu chở dầu không thể lưu thông an toàn, nguồn cung toàn cầu có nguy cơ bị gián đoạn, kéo giá dầu tăng mạnh hơn.

Vì sao Houthi hành động lúc này?

Mặc dù nhiều lần đe dọa phong tỏa Bab el-Mandeb sau khi chiến tranh Iran - Israel nổ ra, Houthi phần lớn đứng ngoài cuộc trong giai đoạn đầu. Tuyên bố phong tỏa mới được đưa ra khi các cuộc tấn công giữa Iran và Israel gia tăng trở lại.

Dù đã suy yếu đáng kể sau các đợt không kích của Mỹ và Israel trong năm ngoái, Houthi vẫn được đánh giá là mối đe dọa đáng kể đối với hoạt động vận tải tại Biển Đỏ nhờ sở hữu tên lửa, máy bay không người lái và các phương tiện tác chiến trên biển.

Houthi là ai?

Houthi, hay Ansar Allah, là lực lượng vũ trang kiểm soát phần lớn khu vực tây bắc Yemen, bao gồm nhiều đoạn bờ biển dọc Biển Đỏ. Nhóm này theo Hồi giáo Shiite dòng Zaidi và đã kiểm soát thủ đô Sanaa từ năm 2014.

Houthi có quan hệ chặt chẽ với Iran và được xem là một phần của "trục kháng chiến" cùng với Hamas và Hezbollah. Mỹ và Liên minh châu Âu xếp nhóm này vào danh sách các tổ chức khủng bố.

Mỹ và đồng minh đã phản ứng ra sao?

Các cuộc tấn công của Houthi từ cuối năm 2023 đã khiến Mỹ cùng hơn 20 quốc gia thành lập liên minh bảo vệ hoạt động hàng hải tại Biển Đỏ. Mỹ, Anh và Liên minh châu Âu cũng triển khai nhiều chiến dịch quân sự nhằm bảo vệ các tuyến vận tải chiến lược.

Dù từng đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ vào năm 2025, Houthi vẫn duy trì khả năng gây gián đoạn đối với một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới, làm gia tăng nguy cơ xảy ra cú sốc mới trên thị trường dầu mỏ toàn cầu.