Quyết định sắp tới của Tòa án tối cao Mỹ về việc sa thải Lisa Cook của Donald Trump sẽ ảnh hướng lớn đến Fed

“Theo nhiều cách, quyết định này mang tính sống còn,” Lev Menand, giáo sư tại Trường Luật Columbia, cho biết.

Cuộc đối đầu pháp lý này diễn ra sau khi Trump vào tháng trước đã hành động để sa thải Cook với cáo buộc gian lận thế chấp. Cook đã kiện Trump và thành công trong việc được một tòa án liên bang cho phép bà tiếp tục tại vị trong khi vụ kiện được xem xét.

Kháng cáo của Trump chống lại lệnh cấm đó hiện đang được Tòa án Tối cao xét xử, tòa đã thông báo vào tuần trước rằng đội pháp lý của Cook có hạn đến chiều thứ Năm để nộp phản hồi đối với hồ sơ này.

Cố gắng sa thải Cook của tổng thống đã gây sốc cho giới kinh tế Washington bởi nó làm dấy lên những lo ngại sâu sắc rằng Trump muốn lấn át quyền thiết lập lãi suất của ngân hàng trung ương độc lập với áp lực chính trị.

"Sự độc lập của Fed đang dần sụp đổ từng ngày," Elizabeth Warren, thành viên hàng đầu đảng Dân chủ trong ủy ban ngân hàng Thượng viện quyền lực, nói với Financial Times. "Trump đã liên tục tiến hành các cuộc tấn công dữ dội vào họ."

Khi được hỏi gần đây về việc liệu Fed có nên độc lập hay không, Trump đáp: “Nên là vậy. Nhưng tôi nghĩ họ nên nghe theo những người thông minh như tôi. Tôi nghĩ tôi có trực giác tốt hơn Powell.”

Quyết định sa thải Cook đến sau khi giám đốc nhà ở liên bang Bill Pulte, một đồng minh hàng đầu của Trump và là người chỉ trích mạnh mẽ ngân hàng trung ương, cáo buộc bà gian lận thế chấp.

Financial Times đã báo cáo rằng Bộ Tư pháp đang điều tra Cook, nhưng cơ quan này chưa cáo buộc bà có hành vi sai trái.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Kush Desai nói: “Tổng thống Trump đã hợp pháp sử dụng quyền hạn theo Đạo luật Fed do Quốc hội ban hành để cách chức một thống đốc Hội đồng Fed vì lý do chính đáng. Cho đến nay, Lisa Cook vẫn chưa chỉnh sửa lại thông tin về các cáo buộc chống lại bà. Chính quyền Trump sẽ tiếp tục làm việc để yêu cầu các quan chức công khai chịu trách nhiệm.”

Tòa án Tối cao gần đây đã cho phép việc Trump cách chức các ủy viên từ các cơ quan độc lập được duy trì, mặc dù vào thứ Hai tới đây sẽ diễn ra phiên tranh luận về vấn đề liệu ông ta có thể sa thải họ tùy ý hay không.

Một số chuyên gia pháp lý cho rằng Fed có thể khác biệt, dựa trên các phán quyết nhấn mạnh lịch sử lâu dài của họ như một tổ chức độc lập.

Bước tiếp theo trong vụ án của Cook có thể rất quan trọng trong việc định hình khả năng của Trump trong việc bắt buộc sa thải một số quan chức khác trong 6 người còn lại ở hội đồng Fed — những người đều tham gia vào việc bỏ phiếu quyết định lãi suất, cũng như xử lý từ quy định tài chính đến việc phê duyệt các chủ tịch của 12 ngân hàng trung ương khu vực tạo thành hệ thống ngân hàng trung ương rộng lớn hơn của Mỹ.

“Nếu Tòa án Tối cao chấp thuận yêu cầu của Trump, thì Cook về thực chất mất việc,” Menand của Columbia nói. “Điều đó có thể khiến Trump tiếp tục cách chức các quan chức khác.”

Lời triệu tập nộp hồ sơ vào chiều thứ Năm có thể là dấu hiệu cho thấy tòa án sẽ rút ngắn thời gian ra quyết định.

Trump đã liên tục công kích Powell trong nhiều tháng, gọi chủ tịch Fed là “ngu ngốc” và “đần độn” vì từ chối cắt giảm lãi suất trong năm nay.

Tuy nhiên, Trump nói vào mùa hè rằng ông khó có khả năng sẽ sa thải Powell trừ khi ông ta phải rời vì gian lận.

“Thị trường rất nhạy cảm với vấn đề độc lập của Fed và điều đó cực kỳ quan trọng. Đây là lập luận rất mạnh từ phía Lisa Cook,” Carl Tobias, giáo sư tại Đại học Richmond nhận xét.

“Bạn có thể lập luận rằng Trump được người dân bầu và ông ta có thể sa thải người khác, nhưng điều đó làm suy yếu quyền hạn của Quốc hội trong luật về độc lập của Fed.”