S&P tạm dừng khi gió thuận thương mại mờ nhạt và Fed cận kề

Thương mại, thị trường và đồng USD

Sau nhịp tăng mạnh từ đáy tháng Tư, thị trường lại bước vào trạng thái "nghỉ lấy sức", kịch bản quen thuộc mỗi khi S&P vượt đỉnh. Phiên hôm nay không khác biệt. Đây là một ngày giao dịch mang dấu ấn “giảm vị thế trước rủi ro sự kiện”, dù với lịch trình dày đặc của tuần này, có thể xem đây là một điều chỉnh nhẹ thay vì rút lui thực sự. Không ai tháo chạy, chỉ đơn giản là điều chỉnh chiến lược khi “sương mù chính sách” của Fed bắt đầu kéo đến.

Với 170 doanh nghiệp báo cáo kết quả và toàn bộ nhóm “Magnificent Seven” chuẩn bị công bố lợi nhuận trong tuần này, thị trường đang đứng giữa vòng vây từ các biến động cổ phiếu riêng lẻ đến rủi ro vĩ mô. Boeing vượt kỳ vọng nhưng cổ phiếu giảm giá. P&G công bố kết quả ấn tượng nhưng vẫn trượt nhẹ. UPS không đạt chỉ tiêu và rút lại dự báo, trong khi Whirlpool vừa hụt kỳ vọng vừa cắt cổ tức. Ngay cả các công ty dẫn đầu cũng đang có dấu hiệu lo lắng.

Tuy nhiên, cú chuyển hướng thực sự đến từ dữ liệu vĩ mô.

Thị trường đã lơ lửng trong làn sóng lạc quan thương mại, khởi đầu từ Nhật Bản, tiếp theo là EU, nhưng tâm lý hưng phấn đang dần phai nhạt. Các cuộc đàm phán Mỹ–Trung tại Stockholm giờ có vẻ trì trệ. Như Bessent nhận định, “Trung Quốc đã quá vội vàng khi chấp nhận tạm hoãn 90 ngày”, một tính toán sai lầm ngoại giao chưa được khắc phục. Và chính sách kiểm soát đất hiếm, từng được kỳ vọng là công cụ chiến lược, hóa ra lại “vụng về”, cho thấy Bắc Kinh chưa thực sự sẵn sàng nhượng bộ. Trong khi đó, Mỹ vẫn đang đẩy mạnh các thỏa thuận thương mại với đối tác khác. Trung Quốc chắc chắn hiểu rằng Washington đang chơi lá bài dầu mỏ Nga.

Song song, Fed đang chuẩn bị nhập cuộc. Powell và các đồng sự được kỳ vọng giữ nguyên lãi suất ở mức 4.25–4.50%, nhưng giới giao dịch sẽ soi từng dấu chấm phẩy trong buổi họp báo để tìm tín hiệu về định hướng chính sách, hoặc việc không có thay đổi nào. Thành thật mà nói, Fed khó có thể dovish khi các yếu tố bất ổn về lạm phát vẫn đang hiện hữu, đặc biệt là tác động trễ từ các đợt thuế quan. Tỷ lệ thuế quan hiệu quả có thể duy trì quanh 15%–20%, nhưng những hệ quả vòng hai vẫn chưa được phản ánh trong dữ liệu. Nước đi khôn ngoan nhất của Powell lúc này là duy trì sự mơ hồ chiến lược, giữ cánh cửa mở mà không buộc phải hành động.

Dù vậy, đồng USD không hề yếu đi. Thực tế, nó đang tăng giá, và không chỉ với đồng euro. Đà giảm sâu của EUR/USD tuần này không phải ngoại lệ; đồng bạc xanh đang tăng rộng khắp, cho thấy thị trường có thể đang tháo gỡ phần bù rủi ro chiến tranh thương mại vốn đã tích lũy từ tháng Tư. Khi 60% hoạt động thương mại của Mỹ giờ đây được bao phủ bởi các thỏa thuận thuế suất ưu đãi (với Nhật, EU, Anh), chính sách kinh tế của Washington ngày càng giống một con dao mổ, gây tác động chọn lọc và hạn chế phản ứng tiêu cực, tạo ra “gió thuận” mới cho đồng USD.

Lý do? Thuế quan giờ không còn là gánh nặng, mà trở thành nguồn thu ngân sách. Chúng đang mang lại lợi nhuận cho Bộ Tài chính mà không làm tiêu dùng sụp đổ, ít nhất là hiện tại. Lạm phát tuy chưa hạ nhiệt hoàn toàn, nhưng điều đó càng kéo dài thời gian Fed đứng ngoài cuộc. Các cược về việc cắt giảm lãi suất đang được điều chỉnh lại, và vấn đề chênh lệch lợi suất bắt đầu lấy lại vai trò dẫn dắt. Những ngày đồng USD “đi theo” dòng tweet của Trump trên Truth Social có thể đang dần kết thúc.

Trước mắt, điều quan trọng nhất là “sống sót” qua tuần này. Đà tăng đã có. Nhưng khi các giao dịch carry trade bắt đầu cảnh giác với sự hồi phục của đồng USD, lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn tăng lên và chỉ số biến động VIX bị kìm dưới mốc 13, thị trường bước vào tháng Tám với cảm xúc lẫn lộn giữa lạc quan và dè chừng.

Không phải hoảng loạn. Chỉ là tiếng xúc xắc lăn và các nhà giao dịch che chắn rủi ro phía sau mình.

Kích hoạt thuế quan, dòng dầu và nút thắt BRICS

Trump lại một lần nữa chuyển hướng áp lực sang Putin. Thỏa thuận ngừng bắn 50 ngày ở Ukraine vừa bị rút xuống còn “10 hoặc 12 ngày”, tạo nên giai đoạn cao trào, nơi thuế quan, chứ không phải xe tăng, là công cụ chiến lược tiếp theo. Chiến trường lần này: các tuyến dầu mỏ của Nga.

Thay vì áp đặt thuế quan đại trà lên toàn bộ đối tác thương mại, Trump đang nhắm vào những khách hàng dầu mỏ lớn nhất của Nga, những dòng chảy giữ cho nền kinh tế chiến tranh của Moscow tiếp tục hoạt động bất chấp cấm vận. Nếu các quốc gia này, như Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và một số nước khác, không cắt giảm mua dầu Nga, họ có thể đối mặt với thuế trừng phạt hoặc lệnh trừng phạt thứ cấp. Washington đang gửi một thông điệp rõ ràng: bạn không thể tài trợ cho cả hai phía trong cùng một cuộc chiến.

EU? Đã “đầu hàng.” Thỏa thuận “một chiều” giữa Trump và Brussels tuần trước đã biến EU thành vùng bảo hộ thương mại lớn nhất do Mỹ kiểm soát. Điều này mang lại cho Trump đủ đòn bẩy để siết chặt Trung Quốc và Ấn Độ. Yêu cầu là rõ ràng: giảm nhập khẩu dầu Nga hoặc chấp nhận đòn thuế quan.

Thổ Nhĩ Kỳ có thể lại chơi trò “đi dây” quen thuộc, tranh thủ ảnh hưởng từ Biển Đen đến Trung Á. Các nước cộng hòa Trung Á, dù là những tay chơi nhỏ trong thương mại toàn cầu, giờ trở thành các quân cờ quan trọng trong bàn cờ trừng phạt, và có thể được miễn trừ nếu đồng ý không “rửa dầu” cho Nga.

Nhưng trọng tâm thực sự nằm ở Trung Quốc và Ấn Độ, hai cường quốc BRICS có quan hệ thương mại sâu sắc với Mỹ. Cả hai đang chơi trò cân bằng mong manh giữa lợi ích chiến lược và kinh tế. Trump đặt cược rằng ít nhất một bên sẽ phải nhượng bộ. Nếu không? Thị trường dầu mỏ sẽ hứng thêm cú sốc, và kỳ vọng lạm phát sẽ tăng. Dấu hiệu đã xuất hiện, giá dầu WTI tăng, trong khi dầu Urals của Nga lại mở rộng chênh lệch giảm giá so với Brent.

Từ góc nhìn nhà giao dịch, đây không chỉ là địa chính trị, mà là một cuộc chơi chiến lược lan tỏa. Chính sách ba mũi nhọn của Trump về Ukraine, áp lực thuế quan, hỗ trợ vũ khí, và đặt thời hạn, không chỉ nhắm vào Nga, mà nhằm chia rẽ BRICS từ bên trong. Phá vỡ mối liên kết giữa Bắc Kinh và Delhi. Buộc họ lựa chọn giữa thị trường Mỹ hay nguồn cung dầu giá rẻ.

Về phần mình, Putin tin rằng ông có thể đạt được mục tiêu, kiểm soát Donbas, làm suy yếu phòng tuyến Ukraine, và khiến NATO suy giảm ảnh hưởng, bất kể Trung Quốc hay Ấn Độ có hợp tác với Mỹ hay không. Ông đặt cược rằng sự thiếu tin tưởng giữa hai nước BRICS lớn nhất sẽ lấn át áp lực từ Washington. Và nếu họ vẫn tiếp tục mua dầu Nga? Cấu trúc “RIC” trong BRICS sẽ không còn chỉ là chữ cái, mà là một vấn đề thực sự.

Đây chính là trò chơi chiến lược địa chính trị ở dạng thuần túy nhất. Trump tin rằng không ai muốn là người cuối cùng nhượng bộ. Putin tin rằng không ai muốn bị loại khỏi dòng chảy dầu Nga. Ai đúng, ai sai, chúng ta sẽ biết trong 10 ngày tới.