Sự tuyệt vọng của các ông lớn AI là tín hiệu đáng lo ngại

Nhu cầu về năng lực tính toán đang tạo ra những mối quan hệ khó ngờ. Ngày 6/5, chỉ vài tháng sau khi Elon Musk công kích Anthropic, ông lại đồng ý cho công ty này thuê toàn bộ công suất trung tâm dữ liệu Memphis của SpaceX với giá khoảng 1.25 tỷ USD mỗi tháng. Thỏa thuận cho thấy Anthropic, cũng như nhiều hãng AI khác, đang bị bóp nghẹt bởi tình trạng thiếu năng lực tính toán. Và đó là tín hiệu đáng lo cho ngành AI, bởi khi phần mềm va phải giới hạn của hạ tầng vật lý, thứ không thể mở rộng nhanh chóng chính là bê tông, điện và lao động.

Lịch sử từng chứng minh điều này. Thomas Edison phát minh bóng đèn vào năm 1880, nhưng nhiều thập kỷ sau điện mới phổ cập rộng rãi tại Mỹ. Nguyên nhân nằm ở việc cả hệ thống hạ tầng điện — từ trạm biến áp, dây truyền tải cho tới nhân lực — đều phát triển chậm hơn công nghệ. Giáo sư Ron Adner từng nhận định rằng mọi cuộc cách mạng công nghệ đều phụ thuộc vào mắt xích chậm nhất trong hệ sinh thái hỗ trợ của nó.

Với AI hiện nay, mắt xích đó là trung tâm dữ liệu. Các hyperscaler như Amazon, Alphabet và Meta Platforms đang tăng mạnh chi tiêu xây dựng hạ tầng. Nhưng nhiều dự án quy mô lớn vẫn chậm tiến độ. Dự án Stargate của OpenAI và Oracle mới chỉ vận hành 2 trong 8 tòa nhà sau gần hai năm triển khai, trong khi kế hoạch mở rộng 600 megawatt đã bị hủy bỏ âm thầm.

Theo Goldman Sachs, ngành AI có thể thiếu khoảng 45 gigawatt điện vào năm 2028. Mỹ cũng cần thêm hơn 200,000 lao động lành nghề cho hệ thống truyền tải điện, trong khi việc đào tạo mỗi người mất tới bốn năm. Không chỉ thiếu điện, ngành còn thiếu thép, cáp điện cao thế và trạm biến áp.

Các công ty AI đang đặt cược rằng khách hàng đủ khả năng chi trả sẽ xuất hiện khi công nghệ mạnh hơn, đặc biệt với AI agent. Nhưng chính các ứng dụng này lại cần thêm nhiều compute hơn, khiến áp lực hạ tầng càng lớn. Nếu nguồn cung hạ tầng mở rộng đủ nhanh, các hãng AI sẽ phải tiếp tục đổ tiền vào trung tâm dữ liệu thay vì tạo lợi nhuận. Nếu không mở rộng kịp, họ cũng không thể phục vụ khách hàng. Còn nếu nhu cầu thực tế không bùng nổ như kỳ vọng, toàn bộ khoản đầu tư khổng lồ hiện nay sẽ trở thành gánh nặng.

Áp lực xây dựng thần tốc còn kéo theo nhiều hệ lụy xã hội. xAI đã bị chỉ trích vì lắp hàng chục turbine khí methane chưa được cấp phép gần khu dân cư ở Memphis và Mississippi để cấp điện cho các trung tâm dữ liệu Colossus. Các tổ chức môi trường cáo buộc công ty vi phạm Đạo luật Không khí sạch.