Thị trường sẽ giao dịch ra sao khi các ngân hàng trung ương chọn im lặng?

Các ngân hàng trung ương đã dành nhiều năm để định hướng cho thị trường về những bước đi chính sách tiếp theo. Tuy nhiên, các nhà giao dịch giờ đây phải đối mặt với khả năng giới hoạch định chính sách sẽ nói ít hơn rất nhiều. Từ Fed đến ECB và BoE, các nhà hoạch định chính sách đang dần từ bỏ forward guidance, cho rằng bối cảnh hiện nay đòi hỏi sự linh hoạt cao hơn. Với thị trường, điều này đồng nghĩa các quyết định đầu tư sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào dữ liệu kinh tế và biến động giá có thể gia tăng.

Trong hơn hai thập kỷ qua, các ngân hàng trung ương trên thế giới đã sử dụng forward guidance như một công cụ giúp hộ gia đình và doanh nghiệp định hướng các quyết định chi tiêu và đầu tư. Thị trường tài chính cũng coi đây là cơ sở quan trọng để xây dựng kỳ vọng về lãi suất và phân bổ dòng vốn.

Vai trò của forward guidance đặc biệt nổi bật trong các giai đoạn kinh tế nhiều biến động như năm 2004, khi áp lực lạm phát toàn cầu gia tăng do đầu tư cơ sở hạ tầng, hay các cuộc khủng hoảng năm 2008 và 2020 khi khủng hoảng tài chính và đại dịch gây tổn hại nghiêm trọng đến kinh tế thế giới.

Công cụ này cũng góp phần giảm bớt sự bất định đối với lợi suất trái phiếu. Tuy nhiên, chính cơ chế từng giúp các hộ gia đình và doanh nghiệp lên kế hoạch tài chính nay lại bị nhiều nhà hoạch định chính sách coi là yếu tố hạn chế khả năng điều hành.

Các ngân hàng trung ương dần nói không với forward guidance

Phát biểu gần đây từ nhiều ngân hàng trung ương cho thấy các quan chức không còn muốn đưa ra tín hiệu về định hướng chính sách tiền tệ trong tương lai.

Trong bối cảnh địa chính trị thay đổi nhanh chóng, forward guidance có thể khiến các ngân hàng trung ương bị ràng buộc, làm giảm khả năng điều chỉnh chính sách khi điều kiện kinh tế thay đổi. Những cam kết trước đó khiến giới hoạch định chính sách mất đi sự linh hoạt cần thiết.

Cuộc họp chính sách đầu tiên của Fed dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Kevin Warsh đã phát đi thông điệp rõ ràng rằng thị trường không nên tiếp tục kỳ vọng Fed sẽ đưa ra forward guidance.

Trong cuộc họp báo sau quyết định chính sách, ông Warsh cho biết các quan chức thống nhất rằng forward guidance "không còn phù hợp với bối cảnh chính sách hiện nay". Đồng thời, Fed đã thành lập năm nhóm công tác chuyên trách về truyền thông chính sách, bảng cân đối kế toán, việc sử dụng dữ liệu, năng suất và việc làm trong thời kỳ chuyển đổi, cũng như khuôn khổ lạm phát. Đây đều là những nội dung cốt lõi đối với quá trình hoạch định chính sách tiền tệ.

Sự thay đổi trong cách Fed truyền tải thông điệp tới thị trường cũng nhận được sự đồng thuận từ châu Âu. Tại Diễn đàn ECB ở Sintra, Chủ tịch ECB Christine Lagarde cho biết bà không còn ủng hộ việc đưa ra định hướng về lãi suất. "Forward guidance không còn nằm trong kế hoạch," bà nói và thừa nhận: "Nếu có một điều tôi tiếc, thì đó là trước đây tôi từng bị ràng buộc bởi forward guidance."

ECB cũng nhiều lần khẳng định các quyết định lãi suất sẽ được đưa ra theo từng cuộc họp và hoàn toàn phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế, thay vì theo một lộ trình định sẵn. Thành viên Hội đồng Thống đốc ECB kiêm Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp Emmanuel Moulin cuối tuần qua cũng từ chối bình luận về quyết định lãi suất trong tháng 7 khi nói: "Chúng tôi không sử dụng forward guidance nên tôi sẽ không nói chúng tôi sẽ làm gì."

Thống đốc BoE Andrew Bailey cũng cho rằng forward guidance trở nên "khá khó khăn", bởi việc đưa ra cam kết thì dễ nhưng rút lại cam kết lại phức tạp hơn nhiều.

Dù mỗi nhà hoạch định chính sách có cách giao tiếp khác nhau, xu hướng chung hiện nay là các ngân hàng trung ương đang lựa chọn sự im lặng nhiều hơn trước.

Dữ liệu kinh tế sẽ trở thành tâm điểm

Khi forward guidance dần biến mất, vai trò của dữ liệu kinh tế trong việc định hướng kỳ vọng lãi suất sẽ ngày càng lớn.

Không chỉ các chỉ báo truyền thống như việc làm và lạm phát có ảnh hưởng mạnh hơn tới kỳ vọng chính sách, mà các chỉ báo sớm như tăng trưởng tiền lương, chi tiêu qua thẻ tín dụng, đường cong lợi suất, đơn hàng mới của doanh nghiệp và kỳ vọng của các hộ gia đình cũng sẽ được thị trường theo dõi sát sao hơn.

Tăng trưởng tiền lương giúp phản ánh sức mua của người tiêu dùng. Khi thu nhập tăng, áp lực lạm phát thường cũng gia tăng. Trong khi đó, chi tiêu qua thẻ tín dụng phản ánh nhu cầu tiêu dùng và đầu tư, qua đó tác động trực tiếp đến diễn biến giá cả.

Chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu ngắn hạn và dài hạn phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư về lãi suất, lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong tương lai. Đường cong lợi suất đảo ngược thường báo hiệu nguy cơ suy thoái và khả năng lãi suất sẽ giảm, trong khi đường cong lợi suất bình thường phản ánh nền kinh tế mở rộng và môi trường chính sách tiền tệ thắt chặt hơn.

Các đơn hàng mới trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ cũng là chỉ báo quan trọng về nhu cầu trong tương lai, từ đó phản ánh triển vọng tăng trưởng và thị trường lao động.

Đội ngũ phân tích cho rằng nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ các dữ liệu này để nhận diện những thay đổi trong nhu cầu lao động, chi tiêu hộ gia đình và năng suất.

Điều đó cũng đồng nghĩa thị trường tiền tệ nhiều khả năng sẽ biến động mạnh hơn mỗi khi các số liệu kinh tế quan trọng được công bố. Nếu các ngân hàng trung ương không còn vạch sẵn lộ trình cho thị trường, các tín hiệu vẫn sẽ tồn tại trong dữ liệu và nhà giao dịch sẽ phải chủ động hơn để tìm ra chúng.