Thỏa thuận Mỹ - Iran có thể làm gia tăng rủi ro lạm phát nếu nhu cầu dầu của Trung Quốc phục hồi

Các chuyên gia kinh tế Chang Shu và David Qu của Bloomberg Economics nhận định trong báo cáo công bố hôm thứ Hai:

“Trong suốt thời gian xung đột, Trung Quốc thực tế đã đóng vai trò như một bộ giảm chấn đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Sự sụt giảm mạnh trong nhập khẩu dầu thô của nước này đã góp phần hạn chế áp lực tăng giá dầu trong giai đoạn thị trường đối mặt với một trong những cú sốc nguồn cung nghiêm trọng nhất từng ghi nhận.”

Theo hai chuyên gia, bất kỳ sự phục hồi nào trong nhu cầu dầu của Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung năng lượng vẫn còn bị hạn chế, đều có thể khiến thị trường năng lượng toàn cầu thắt chặt hơn, khơi lại áp lực lạm phát và làm phức tạp thêm nhiệm vụ của các ngân hàng trung ương.

Hoạt động xuất khẩu dầu của Iran sang Trung Quốc – một tuyến thương mại đã duy trì nhiều năm bất chấp các lệnh trừng phạt của Mỹ và đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Iran – đang chịu sức ép lớn từ nhu cầu suy yếu và các biện pháp phong tỏa của Washington.

Theo dữ liệu Bloomberg tổng hợp, lượng dầu thô Iran xuất sang Trung Quốc đã giảm xuống khoảng 160,000 thùng/ngày trong tháng 5, từ mức 1.8 triệu thùng/ngày hồi tháng 2. Các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran bắt đầu từ cuối tháng 5.

Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu Iran lớn nhất, liên tục kêu gọi duy trì lệnh ngừng bắn và mở lại eo biển Hormuz. Trong thời gian xung đột, cả Iran và Mỹ đều từng hạn chế hoạt động lưu thông qua tuyến hàng hải chiến lược này, nơi vận chuyển một phần đáng kể nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Việc thỏa thuận Mỹ - Iran có được duy trì hay không sẽ có ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế Trung Quốc, vốn đang phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu để thúc đẩy tăng trưởng. Một cuộc xung đột kéo dài có nguy cơ làm suy giảm nhu cầu từ nước ngoài khi giá dầu cao đẩy chi phí đầu vào tăng lên, trong khi cước vận tải leo thang khiến hàng hóa trở nên đắt đỏ hơn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong chuyến thăm Bắc Kinh tháng trước, cho biết ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có chung mục tiêu trong việc giải quyết xung đột: mở lại eo biển Hormuz và ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Trung Quốc cũng là một trong những bên ký kết thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015, thỏa thuận mà ông Trump đã rút Mỹ khỏi trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Trung Quốc đã ủng hộ Pakistan đóng vai trò trung gian chính giữa Mỹ và Iran. Bắc Kinh có thể đảm nhận vai trò ngoại giao thầm lặng trong việc duy trì bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào giữa hai nước, bởi quan hệ kinh tế chặt chẽ với Iran giúp Trung Quốc có vị thế đáng kể trong các nỗ lực hòa giải tại Trung Đông.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hoài nghi về việc liệu Mỹ và Iran đã thực sự đạt được bước đột phá trong đàm phán hay chưa.

Robert Pape, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Chicago, cho rằng những gì hai bên đạt được hiện nay “chưa hẳn là một biên bản ghi nhớ đúng nghĩa”.

“Có lẽ đây giống một ‘biên bản ghi nhớ về sự mơ hồ’ hơn,” ông Pape nói với Bloomberg Television. “Liệu hai bên đã thực sự thống nhất các điều khoản hay chỉ đang nói rằng họ muốn có thêm thời gian từ nay đến cuối tuần để hoàn thiện các chi tiết còn tồn đọng?”