Trump tuyên bố sẽ tiếp tục không kích Iran nếu chưa đạt thỏa thuận

Ông Trump đã ra lệnh tiến hành nhiều cuộc tấn công mới khi ngày càng thất vọng trước việc các cuộc đàm phán không đạt tiến triển. Trả lời Fox News, ông cho biết Mỹ sẽ tiếp tục hành động quân sự trong ngày thứ Năm nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn thêm hai tháng và mở lại eo biển Hormuz.

Iran đáp trả tương tự như đêm trước đó khi phóng tên lửa vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait, Bahrain và Jordan. Kuwait phải đóng cửa không phận trong vài giờ, còn Jordan cho biết đã đánh chặn 20 tên lửa. Bahrain thông báo một trẻ em bị thương do mảnh vỡ từ các vụ đánh chặn tên lửa rơi xuống thủ đô Manama.

Hiện chưa có báo cáo về thương vong từ các cuộc tấn công của cả Mỹ và Iran.

Tehran cũng tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz đối với mọi loại tàu thuyền, cho thấy nước này đang siết chặt kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược, nơi chỉ có một số lượng hạn chế tàu chở dầu và tàu hàng có thể đi qua kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết đã tấn công hai tàu đang tìm cách đi qua eo biển này vào sáng thứ Năm. Tuy nhiên, thông tin trên chưa được xác nhận độc lập, trong khi phía Mỹ khẳng định các tàu thương mại vẫn đang tiếp tục lưu thông.

Mỹ và Iran đã tiến hành các cuộc đàm phán gián tiếp kể từ khi thiết lập lệnh ngừng bắn vào ngày 8/4. Tuy nhiên, hai bên vẫn chưa đạt được một thỏa thuận tạm thời để mở đường cho các cuộc thương lượng phức tạp hơn liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran. Trong tuần qua, các cuộc đối đầu quân sự giữa hai bên ngày càng leo thang.

Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố các cuộc tấn công của Mỹ đã khiến lệnh ngừng bắn “gần như không còn ý nghĩa”.

Cuối tuần trước, Israel và Iran tiếp tục phóng tên lửa vào lãnh thổ của nhau. Sau đó, Mỹ cáo buộc Iran bắn hạ một trực thăng Apache gần eo biển Hormuz. Dù Tehran chưa nhận trách nhiệm về vụ việc này, đây được xem là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới các đợt không kích mà ông Trump ra lệnh trong hai ngày qua.

Một số bất đồng lớn vẫn đang cản trở tiến trình đàm phán. Iran yêu cầu Mỹ giải phóng hơn 10 tỷ USD tài sản bị phong tỏa tại các quốc gia như Qatar, trong khi Washington yêu cầu Tehran từ bỏ hoặc phá hủy kho uranium làm giàu ở mức cao. Iran cũng muốn đạt được một lệnh ngừng bắn tại Lebanon, nơi Israel vẫn đang giao tranh với Hezbollah, lực lượng đồng minh quan trọng của Tehran.

Trong đêm, quân đội Mỹ đã sử dụng khoảng 50 tên lửa Tomahawk để tấn công các mục tiêu quân sự của Iran, bao gồm nhiều hệ thống phòng không. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ mô tả đây là các cuộc tấn công mang tính “tự vệ”, phát đi tín hiệu rằng Nhà Trắng không muốn tái khởi động một cuộc chiến tranh toàn diện.

Ông Trump cho biết đã trực tiếp liên lạc với các quan chức Iran để yêu cầu Tehran chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào tài sản của Mỹ. Tuy nhiên, ông không tiết lộ danh tính những người tham gia cuộc trao đổi.

Tổng thống Mỹ nhiều lần khẳng định mong muốn chấm dứt cuộc chiến đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng trên khắp Trung Đông, đẩy giá năng lượng tăng vọt và ngày càng vấp phải sự phản đối từ dư luận trong nước.

Theo các chuyên gia của Bloomberg Economics, những diễn biến mới không đồng nghĩa với việc lệnh ngừng bắn đã sụp đổ hoàn toàn. Hai bên hiện đang cố gắng định hình các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn và các đợt giao tranh lẻ tẻ thường là đặc điểm của những cuộc xung đột kéo dài. Cả Mỹ và Iran đều không muốn quay trở lại một cuộc chiến tranh cường độ cao.

Iran đã chịu thiệt hại nặng nề sau nhiều tuần giao tranh. Chính phủ nước này ước tính cuộc chiến kéo dài sáu tuần trước khi ngừng bắn đã gây thiệt hại khoảng 270 tỷ USD cho nền kinh tế, đồng thời nhiều lãnh đạo cấp cao cũng bị ám sát. Dù vậy, Tehran khẳng định vẫn sẵn sàng cho một cuộc chiến toàn diện nếu cần thiết và cho thấy khả năng tiếp tục tấn công Israel cũng như các quốc gia Arab láng giềng.

Trên thị trường năng lượng, giá dầu Brent giảm nhẹ trong ngày thứ Năm xuống còn 92.70 USD/thùng. Tuy nhiên, giá dầu vẫn tăng chưa tới 1% trong tuần này và thấp hơn nhiều so với mức đỉnh hơn 125 USD/thùng được ghi nhận vào cuối tháng 4.

Diễn biến này phản ánh nhu cầu yếu từ Trung Quốc, đồng thời cho thấy nhiều nhà giao dịch năng lượng vẫn kỳ vọng Mỹ và Iran sẽ đạt được một thỏa thuận trong vài tuần tới.

Dù vậy, thời gian dành cho ông Trump không còn nhiều nếu muốn ngăn chặn một đợt tăng giá dầu mới. Theo hãng tư vấn năng lượng FGE NexantECA, giá dầu thô có thể tăng lên 150 USD/thùng nếu eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa đến tháng 8.

Để kiềm chế giá năng lượng, nhiều chính phủ phương Tây đang phải đẩy mạnh sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược với tốc độ cao chưa từng có.

Trong những tuần gần đây, một số nhà sản xuất dầu đã tìm cách duy trì xuất khẩu thông qua các chuyến vận tải “ẩn danh”, tức tắt hệ thống nhận dạng và theo dõi tàu. Dữ liệu vệ tinh cùng thông tin từ các doanh nghiệp vận tải biển và khách hàng dầu mỏ tại châu Á cho thấy lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đang dần ổn định và tăng trở lại.

Tuy nhiên, số chuyến tàu hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trung bình khoảng 135 lượt tàu mỗi ngày trước khi chiến sự nổ ra.

Trước đó trong ngày thứ Tư, ông Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã hỗ trợ hơn 200 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, giúp hơn 100 triệu thùng dầu được đưa ra thị trường. Ông cũng khẳng định Mỹ mới là bên kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này, chứ không phải Iran.