Trump tuyên bố tạm dừng hộ tống tàu qua eo biển Hormuz trong lúc đàm phán thỏa thuận với Iran

"Dự án Tự do (Di chuyển tàu thuyền qua Eo biển Hormuz) sẽ được tạm dừng trong một thời gian ngắn để xem liệu Thỏa thuận có thể được hoàn thiện và ký kết hay không," ông Trump viết trên mạng xã hội.

Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết đã đạt được "Tiến triển vượt bậc" hướng tới "ký kết thỏa thuận toàn diện và chính thức với các Đại diện của Iran," đồng thời tiết lộ quyết định tạm dừng được đưa ra theo đề nghị của Pakistan — quốc gia đang đóng vai trò trung gian hòa giải giữa Washington và Tehran — cùng một số nước khác. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu ra vào cảng Iran sẽ "tiếp tục có hiệu lực đầy đủ."

Chưa rõ ông Trump đề cập đến tiến triển cụ thể như thế nào, và ông cũng không cung cấp chi tiết về các cuộc đàm phán đang diễn ra. Tuyên bố này đánh dấu một sự chuyển hướng đột ngột so với những ngày gần đây, khi ông từng bày tỏ thất vọng về tiến độ đàm phán và cho rằng các đề xuất của Tehran chưa đủ thuyết phục.

Giá dầu thô Brent giảm về gần 108 USD/thùng sau khi lao dốc 4% vào thứ Ba, trong khi giá dầu thô WTI của Mỹ cũng xuống gần ngưỡng 100 USD.

Chính quyền Washington đang tìm cách làm dịu bớt căng thẳng vốn đã đẩy giá nhiên liệu leo thang, làm trầm trọng thêm áp lực kinh tế — điều mà các nghị sĩ Đảng Cộng hòa lo ngại có thể khiến đảng này mất kiểm soát cả hai viện Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11.

Vài giờ trước tuyên bố của Trump, Ngoại trưởng Marco Rubio cho báo giới biết tại Nhà Trắng rằng các chiến dịch tấn công nhằm vào Iran đã kết thúc, khi Mỹ chuyển sang bảo vệ hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, việc thêm một tàu hàng bị tấn công ngay sau một ngày không kích cho thấy xung đột vẫn chưa thực sự lắng xuống.

Mặc dù Mỹ hiện có vẻ đang nỗ lực làm dịu bớtcuộc xung đột vốn đã cướp đi sinh mạng hàng nghìn người ở Iran và Lebanon, đồng thời gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu . Tuy nhiên, quá tình đi đến một thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển một phần năm lượng dầu xuất khẩu của thế giới, vẫn còn rất xa vời.

Ông Trump coi Dự án Tự do như một cử chỉ nhân đạo nhằm giải cứu các thủy thủ bị mắc kẹt trong eo biển và khơi thông dòng chảy hàng hóa qua tuyến đường huyết mạch này — vốn gần như bị đóng cửa kể từ khi chiến tranh nổ ra vào cuối tháng Hai. Song trên thực tế, chiến dịch này vấp phải nhiều rối ren và chưa giải quyết được những lo ngại về an toàn của các hãng vận tải.

Chiến dịch đã kéo theo làn sóng bạo lực mới vào thứ Hai, đặt ra một trong những thách thức lớn nhất đối với lệnh ngừng bắn vốn đã mong manh giữa Mỹ và Iran. Quân đội Mỹ phải đẩy lùi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, tên lửa và tàu nhỏ có vũ trang của Iran trong khi hỗ trợ hai tàu mang cờ Mỹ đi qua eo biển. Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất cũng thông báo đã đánh chặn tên lửa hành trình của Iran.

Ngay khi Ngoại trưởng Rubio phát biểu hôm thứ Ba, một tổ chức giám sát của Anh cho biết một tàu hàng đang di chuyển trong eo biển đã bị trúng đạn từ nguồn chưa xác định. Phía Mỹ cho hay tình trạng phong tỏa quanh Hormuz đã khiến hơn 1.550 tàu thương mại với khoảng 22,000 thủy thủ bị mắc kẹt trong vùng Vịnh Ba Tư.

Iran vẫn đang phong tỏa lưu thông quốc tế và siết chặt dòng chảy dầu khí, gây hỗn loạn nghiêm trọng trên các thị trường năng lượng. Đáp lại, Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng Iran. Hơn ba tuần trước, ông Trump đã ra lệnh phong tỏa nhằm bóp nghẹt xuất khẩu dầu thô của Iran và gia tăng sức ép kinh tế lên Tehran, phục vụ cho các cuộc đàm phán về một thỏa thuận hạt nhân tiềm năng.

Ông Trump khẳng định thế đối đầu đang tàn phá nền kinh tế Iran và buộc Tehran phải nhượng bộ. Tuy nhiên, tình hình đã gieo rắc bất ổn trên các thị trường tài chính và năng lượng, giữa bối cảnh lo ngại ngày càng lớn rằng cuộc xung đột kéo dài chín tuần này chưa có hồi kết.

Trước tuyên bố của Trump, Tổng thống Iran đã bác bỏ yêu cầu của Mỹ về việc nối lại đàm phán, gọi đó là điều "bất khả thi." "Vấn đề là trong khi Mỹ theo đuổi chính sách gây áp lực tối đa lên đất nước chúng tôi, họ lại kỳ vọng Cộng hòa Hồi giáo Iran ngồi vào bàn đàm phán và cuối cùng khuất phục trước những yêu cầu đơn phương của họ — đó là một phương trình bất khả thi," Tổng thống Masoud Pezeshkian phát biểu trong cuộc điện đàm với Thủ tướng được chỉ định của Iraq Ali al-Zaidi, theo hãng thông tấn bán chính thức Fars.

Ông Trump và các quan chức cấp cao cũng thừa nhận những khó khăn trong đàm phán, một phần do mâu thuẫn nội bộ trong hàng ngũ lãnh đạo Iran. Ngoại trưởng Rubio cho biết đôi khi sau khi một đề xuất được đưa ra, phải mất "năm đến sáu ngày mới nhận được phản hồi," vì đề xuất đó phải được chuyển qua nhiều tầng nấc trong hệ thống trước khi đến tay lãnh tụ tối cao. "Hệ thống của họ vốn đã nhiều tầng lớp như vậy. Và rõ ràng nó càng trở nên phức tạp hơn do những thiệt hại mà họ hứng chịu trong chiến tranh," ông cho biết.