Từ người hòa giải đến kẻ môi giới quyền lực: Trump thao túng NATO với mối đe dọa 5% và một chút hỗn loạn

Trump không mang đến The Hague một đề xuất hòa bình—ông mang theo một quả lựu đạn sống có dán nhãn “ngừng bắn”, và sẵn sàng thách thức bất kỳ ai dám động đến chốt an toàn. Vừa mới đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Israel và Iran, ông lập tức công khai chỉ trích cả hai bên vì “rút lui quá sớm” – ngay cả khi mực ký chưa kịp khô. Đặc biệt, ông dành phần lớn cơn thịnh nộ cho Israel, gọi các cuộc không kích trả đũa của họ là “mớ hỗn độn lớn nhất từng thấy”. Dẫu vậy, Trump vẫn kiên quyết bám sát kịch bản: lệnh ngừng bắn đang “được duy trì” – ít nhất là về mặt lý thuyết – và ông lên đường tới châu Âu với vai trò tự xưng là “kiến trúc sư của hòa bình”, dù đó là một nền hòa bình áp đặt bằng F-35 và bom B-2.

Tuy nhiên, đừng nhầm lẫn sự hiện diện của ông với tinh thần đa phương. Chuyến đi của Trump tới hội nghị NATO không mang dáng dấp của một hội nghị ngoại giao thông thường, mà giống một cuộc đối đầu. Trong khi các nhà lãnh đạo châu Âu tốn hàng tuần để điều chỉnh ngôn từ tuyên bố chung nhằm tránh gây tổn thương cái tôi nhạy cảm của Trump, ông lại đến với một chương trình nghị sự riêng: nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP và thể hiện lập trường không khoan nhượng với các nước bị coi là "ký sinh". Dưới góc nhìn của Trump, NATO không còn là một liên minh phòng thủ mang tính tương hỗ, mà là một thương vụ—nếu liên minh không chịu “mua hàng”, ông sẵn sàng rút lui, như ông đã từng cảnh báo.

Bề ngoài là ngôn ngữ ngoại giao, nhưng thái độ và hành xử lại cho thấy rõ sự áp đặt quyền lực. Trump đã hoàn toàn loại châu Âu khỏi tiến trình chuẩn bị các cuộc tấn công Iran, phớt lờ các nỗ lực ngoại giao con thoi của EU chỉ bằng một câu dứt khoát: “Iran không muốn nói chuyện với châu Âu.” Ông không tìm kiếm sự đồng thuận—ông đặt ra điều kiện. Thậm chí, lời khen có vẻ chân thành từ Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cũng mang âm hưởng của một thông điệp bị ép buộc hơn là sự cảm kích thực sự: “Cảm ơn, Donald, vì đã cứu chúng tôi khỏi chính mình.”

Còn về Ukraine, Tổng thống Zelensky được mời dự tiệc tối nhưng bị loại khỏi phiên họp chính—một hành động mang tính biểu tượng, thể hiện quan điểm lạnh nhạt của Trump đối với việc mở rộng cam kết của NATO. Trong khi Brussels cố gắng phô diễn sự đoàn kết, Trump lại thiết lập một hệ thống phân cấp mới: hoặc trả tiền và tuân thủ, hoặc bị bỏ lại phía sau.

Theo phong cách đặc trưng của mình, Trump không đến để xây dựng cầu nối—mà để nhấn mạnh rằng ông là người nắm giữ trạm thu phí. Đối với ông, đây không phải là chuyện của các liên minh, mà là về đòn bẩy và quyền kiểm soát.