Vì sao Nhật Bản lại bước vào cuộc chiến hàng tỷ USD để bảo vệ đồng JPY tại mốc 160

Điều gì đứng sau đà lao dốc của đồng JPY?

Bất chấp việc BoJ và Bộ Tài chính Nhật Bản (MoF) đã chi hàng tỷ USD để phối hợp can thiệp, thị trường vẫn tiếp tục thử thách ngưỡng này. Việc hiểu rõ cơ chế đằng sau các đợt can thiệp, lý do vì sao hiệu quả của chúng thường suy yếu và tác động từ sự thay đổi chính sách toàn cầu là điều rất quan trọng đối với bất kỳ ai giao dịch đồng JPY.

Đồng JPY đang trong xu hướng giảm kéo dài nhiều năm, chủ yếu do carry trade. Đây là hiện tượng xảy ra khi chênh lệch lãi suất lớn cho phép nhà đầu tư vay đồng tiền có chi phí thấp như JPY để đầu tư vào các tài sản nước ngoài có lợi suất cao hơn, chẳng hạn tài sản định giá bằng USD.

Theo dòng carry trade này, USD/JPY đã tăng từ vùng ngay trên 100 sau đại dịch COVID lên mốc 160 đầy nhạy cảm hiện nay. Đây là mức tăng tới 60% chỉ trong chưa đầy sáu năm, diễn biến thường thấy ở tiền tệ các thị trường mới nổi hơn là nền kinh tế lớn thứ tư thế giới.

BoJ và Bộ Tài chính Nhật Bản đã can thiệp hai lần trong năm nay, đầu tiên vào cuối tháng 4 và tiếp đó là đầu tháng 5. Cả hai lần đều khiến USD/JPY lao dốc mạnh. Đây là nỗ lực phối hợp giữa hai cơ quan tài chính hàng đầu Nhật Bản, từ cả phía tài khóa lẫn tiền tệ, nhằm ngăn đồng JPY tiếp tục suy yếu. Tuy nhiên, bất chấp hàng tỷ USD được tung ra để bảo vệ đồng nội tệ, thị trường nhanh chóng phớt lờ các động thái này và đẩy USD/JPY trở lại vùng giá cũ.

Vì sao ngưỡng 160.00 là ranh giới quan trọng với Tokyo

Mốc 160.00 không chỉ mang ý nghĩa tâm lý. Đối với giới chức Nhật Bản, đây là ngưỡng chịu đựng về kinh tế và chính trị mà họ tự đặt ra. Đồng JPY suy yếu làm chi phí nhập khẩu, giá năng lượng và áp lực lạm phát đối với hộ gia đình Nhật Bản tăng mạnh.

Trong lịch sử, mỗi khi USD/JPY tăng quá nhanh, giới chức Nhật Bản đều trở nên đặc biệt lo ngại. Điều này đã diễn ra kể từ sau Thỏa thuận Plaza năm 1985, đồng nghĩa Nhật Bản đã có gần 40 năm lịch sử can thiệp ngoại hối. Đây cũng chính là điều xảy ra hồi đầu năm khi USD/JPY vượt mốc 160.00 trong hai phiên liên tiếp.

Đôi khi, giới chức cần phải xác định một “lằn ranh đỏ”. Việc bảo vệ ngưỡng này giúp duy trì uy tín cho chính sách kinh tế của Nhật Bản. Vì vậy, BoJ và MoF đã hai lần tung “bazooka” mua đồng JPY và bán USD. Các động thái này khiến tỷ giá giảm hàng trăm pip chỉ trong vài giờ giao dịch. Tính từ năm 2022 tới nay, Tokyo đã có năm lần can thiệp mua Yên được xác nhận. Theo dữ liệu từ BoJ, chiến dịch năm 2026 đã tiêu tốn khoảng 10 nghìn tỷ Yên cho hai đợt can thiệp. Tuy nhiên, bất chấp điều đó, đồng JPY vẫn tiếp tục suy yếu.

Vì sao các đợt can thiệp chỉ mang tính tạm thời

Can thiệp có thể giúp đồng JPY phục hồi ngắn hạn, nhưng không thể triệt tiêu vĩnh viễn chênh lệch lãi suất. Đây là vấn đề cốt lõi của Nhật Bản. Fed vẫn duy trì lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ cao hơn đáng kể so với lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB), khiến carry trade tiếp tục hấp dẫn.

Chừng nào lợi suất trái phiếu Mỹ còn neo cao trong khi Nhật Bản vẫn duy trì lãi suất gần bằng 0, giới giao dịch vẫn sẽ tiếp tục mua USD/JPY mỗi khi tỷ giá điều chỉnh giảm. Đó là lý do hiệu quả của các đợt can thiệp nhanh chóng phai nhạt. Thị trường xem đây chỉ là các cú sốc thanh khoản tạm thời thay vì một sự thay đổi chính sách thực sự. Trừ khi BoJ chuyển sang lập trường hawkish rõ rệt hơn, thị trường có thể sẽ tiếp tục thử thách đồng JPY quanh vùng 160.00.

Lập trường của Washington đang thay đổi phép tính rủi ro

Các yếu tố quốc tế mới đang tạo thêm biến số cho câu chuyện này, đặc biệt sau phát biểu của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Ông cho rằng BoJ nên đóng vai trò trong việc duy trì ổn định thị trường ngoại hối.

Giới giao dịch ngay lập tức chú ý tới phát biểu này vì Nhật Bản luôn phối hợp chặt chẽ với Mỹ trong các đợt can thiệp nhằm ổn định đồng JPY. Nếu Washington tỏ ra cởi mở hoặc thậm chí ủng hộ các động thái của Nhật Bản, Tokyo có thể tự tin hơn để tiếp tục can thiệp mạnh tay khi USD/JPY tiến sát 160.00.

Khi đó, giới đầu cơ sẽ không còn cho rằng Nhật Bản đang “đơn độc”, và điều này làm rủi ro can thiệp tăng mạnh khi tỷ giá tiến gần mốc 160.00.

Điều gì đang chờ phía trước với giới giao dịch USD/JPY

Ở thời điểm hiện tại, khả năng MoF và BoJ tiếp tục mua vào đồng JPY vẫn hoàn toàn có thể xảy ra, đặc biệt nếu USD/JPY bứt phá rõ ràng lên trên 160.00. Tuy nhiên, Nhật Bản không muốn và cũng không thể bảo vệ mãi một mức tỷ giá cố định. Điều giới chức thực sự muốn ngăn chặn là các biến động quá mức và mất kiểm soát trên thị trường ngoại hối.

Do đó, nếu USD/JPY tiếp tục tăng chậm thay vì tăng dựng đứng, Tokyo có thể sẽ chấp nhận đồng JPY yếu hơn. Yếu tố quyết định cuối cùng vẫn là liệu BoJ có thay đổi đáng kể chính sách tiền tệ, chuyển sang lập trường hawkish và từ bỏ mặt bằng lãi suất dưới 1% hay không. Nếu điều đó xảy ra, xu hướng có thể đảo chiều mạnh và tạo ra nhiều cơ hội tăng giá cho đồng JPY.

Đối với những nhà giao dịch USD/JPY hoặc các cặp tiền liên quan tới đồng JPY, các quyết định lãi suất sắp tới của BoJ sẽ là sự kiện quan trọng nhất cần theo dõi. Mốc 160.00 giờ đây không còn chỉ là một ngưỡng kỹ thuật trên biểu đồ mà đã trở thành chiến tuyến trực tiếp giữa giới carry trade toàn cầu và rủi ro can thiệp từ Nhật Bản. Tốc độ tăng của tỷ giá hiện cũng quan trọng không kém chính bản thân mức giá, và thị trường sắp phải kiểm chứng một lần nữa giới hạn chịu đựng của Nhật Bản với ngưỡng này.