Xuất khẩu Trung Quốc tăng mạnh, Bắc Kinh mở rộng ảnh hưởng giữa bối cảnh căng thẳng thương mại với Mỹ

Tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc đã tăng tốc trong tháng 9, khi các nhà sản xuất mở rộng thị trường ra ngoài Mỹ trong bối cảnh thỏa thuận thuế quan với Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chưa đạt được, còn giới đầu tư thì chật vật ứng phó với những diễn biến mới nhất trong cuộc chiến thương mại giữa hai nước.

Theo dữ liệu hải quan công bố hôm thứ Hai, xuất khẩu của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tăng 8.3% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 4.4% của tháng 8 và vượt xa dự báo tăng 6.0% trong khảo sát của Reuters. Nhập khẩu cũng tăng mạnh 7.4%, so với mức tăng 1.3% của tháng trước và dự báo chỉ 1.5%.

Không quốc gia nào có thể sánh với sức mua của Mỹ — thị trường từng tiêu thụ hơn 400 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc mỗi năm. Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách Bắc Kinh đang kỳ vọng các doanh nghiệp sẽ thúc đẩy xuất khẩu sang châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh nhằm bù đắp tác động của các rào cản thương mại, giúp nền kinh tế định hướng xuất khẩu trị giá 19 nghìn tỷ USD duy trì mục tiêu tăng trưởng chính thức khoảng 5% trong năm nay.

Trung Quốc dường như đang gia tăng đòn bẩy trước thềm các cuộc đàm phán dự kiến giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào cuối tháng này. Tuần trước, Bắc Kinh đã mở rộng danh mục kiểm soát đối với một số nguyên tố đất hiếm và siết chặt giám sát người dùng chất bán dẫn, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung mới đối với Mỹ và châu Âu.

Hai siêu cường vẫn gặp khó khăn trong việc tìm hướng đi để vượt qua lệnh đình chiến thuế quan hiện tại — một thỏa thuận tạm ngừng kéo dài 90 ngày kể từ ngày 11 tháng 8 và sẽ hết hiệu lực vào khoảng ngày 9 tháng 11.

Các quan chức Mỹ và Trung Quốc đã có cuộc gặp sau hội nghị thượng đỉnh Madrid tháng trước — vốn được xem là bước đột phá tiềm năng trong thỏa thuận liên quan đến TikTok — nhằm giải quyết những vấn đề kỹ thuật còn tồn đọng trước cuộc gặp cấp cao.

Trong khi đó, các nhà xuất khẩu Trung Quốc đang mở rộng thành công sang các thị trường khác. Xuất khẩu sang Ấn Độ đạt mức cao kỷ lục trong tháng 8, theo dữ liệu hải quan mới nhất, trong khi các lô hàng sang châu Phi và Đông Nam Á cũng đang trên đà lập kỷ lục hàng năm.

Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong tháng 9 giảm xuống còn 90.45 tỷ USD, so với mức 102.33 tỷ USD của tháng 8 và thấp hơn dự báo 98.96 tỷ USD.

Tuy nhiên, nhu cầu trong nước vẫn yếu. Xuất khẩu của Hàn Quốc sang Trung Quốc — một chỉ báo sớm về nhập khẩu của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới — chỉ tăng 0.5% trong tháng 9, theo dữ liệu mới từ Seoul.

Một điểm sáng nhỏ xuất hiện vào cuối tháng 9, khi Bắc Kinh công bố kế hoạch triển khai công cụ tài chính trị giá 500 triệu nhân dân tệ (khoảng 70.15 triệu USD) để đẩy nhanh các dự án đầu tư, trong nỗ lực hỗ trợ nền kinh tế đang tăng trưởng chậm lại.

Dù vậy, thông báo này đến quá muộn để ảnh hưởng đến dữ liệu của tháng 9. Các số liệu hiện tại — bao gồm cả dữ liệu tháng 8 — vẫn cho thấy đà phục hồi còn yếu, trong khi giới quan sát tiếp tục chờ xem liệu Trung Quốc có tung ra gói kích thích mới hoặc đạt được bước tiến cụ thể nào trong các cuộc đàm phán với chính quyền Trump hay không.