Xung đột Iran khiến doanh nghiệp toàn cầu thiệt hại hơn 25 tỷ USD

Một đánh giá các báo cáo doanh nghiệp từ các công ty niêm yết tại Mỹ, châu Âu và châu Á cho thấy bức tranh tác động ngày càng rõ nét. Các doanh nghiệp đang đối mặt với giá năng lượng tăng mạnh, chuỗi cung ứng bị gián đoạn và các tuyến thương mại bị ảnh hưởng do Iran kiểm soát chặt eo biển Hormuz.

Ít nhất 279 doanh nghiệp đã nêu xung đột là nguyên nhân khiến họ phải triển khai các biện pháp phòng thủ tài chính, bao gồm tăng giá bán và cắt giảm sản xuất. Một số doanh nghiệp khác tạm ngừng cổ tức hoặc mua lại cổ phiếu, cho nhân viên nghỉ tạm thời, áp phụ phí nhiên liệu hoặc tìm hỗ trợ khẩn cấp từ chính phủ.

Cuộc khủng hoảng này, nối tiếp các cú sốc toàn cầu như đại dịch COVID-19 và chiến sự Nga–Ukraine, đang làm giảm kỳ vọng kinh doanh trong phần còn lại của năm, trong bối cảnh chưa có dấu hiệu rõ ràng về một thỏa thuận chấm dứt xung đột.

CEO Marc Bitzer của Whirlpool cho biết mức suy giảm hiện nay tương tự giai đoạn khủng hoảng tài chính toàn cầu, thậm chí nghiêm trọng hơn một số thời kỳ suy thoái trước đây. Công ty đã cắt giảm một nửa dự báo lợi nhuận cả năm và tạm dừng chi trả cổ tức.

Khi tăng trưởng chậm lại, khả năng định giá của doanh nghiệp suy yếu trong khi chi phí cố định khó hấp thụ hơn, gây áp lực lên biên lợi nhuận trong quý II và các quý tiếp theo. Việc tăng giá kéo dài cũng có thể làm gia tăng lạm phát và tiếp tục ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin tiêu dùng vốn đã yếu.

Whirlpool không phải trường hợp duy nhất. Nhiều doanh nghiệp như Procter & Gamble, nhà sản xuất bao cao su Karex của Malaysia và Toyota đã cảnh báo về mức độ ảnh hưởng ngày càng lớn khi xung đột kéo dài sang tháng thứ ba.

Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới – đã đẩy giá dầu vượt 100 USD/thùng, cao hơn hơn 50% so với trước chiến sự. Điều này kéo theo chi phí vận chuyển tăng mạnh, nguồn cung nguyên liệu bị thu hẹp và các tuyến thương mại bị gián đoạn, ảnh hưởng đến nhiều mặt hàng như phân bón, helium, nhôm và polyethylene.

Khoảng 1/5 doanh nghiệp trong khảo sát đã ghi nhận tác động tài chính trực tiếp từ chiến sự. Phần lớn các công ty chịu ảnh hưởng đến từ Anh và châu Âu – nơi chi phí năng lượng vốn đã ở mức cao, trong khi gần một phần ba đến từ châu Á do phụ thuộc lớn vào dầu và nhiên liệu Trung Đông.

Để so sánh, đến tháng 10 năm ngoái, các doanh nghiệp toàn cầu đã ghi nhận hơn 35 tỷ USD chi phí liên quan đến các mức thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt trong năm 2025.

Ngành hàng không chịu ảnh hưởng lớn nhất với khoảng 15 tỷ USD chi phí nhiên liệu tăng thêm, do giá nhiên liệu máy bay gần như tăng gấp đôi. Khi tình trạng tắc nghẽn kéo dài, nhiều ngành khác cũng bắt đầu ghi nhận rủi ro. Toyota cảnh báo thiệt hại khoảng 4.3 tỷ USD, trong khi Procter & Gamble ước tính giảm khoảng 1 tỷ USD lợi nhuận sau thuế.

Tập đoàn McDonald’s cho biết chi phí lạm phát dài hạn sẽ tiếp tục tăng do gián đoạn chuỗi cung ứng, một nhận định trước đây chủ yếu xuất hiện trong các báo cáo ngành công nghiệp. CEO Chris Kempczinski cho rằng giá xăng cao đang ảnh hưởng trực tiếp đến nhóm khách hàng thu nhập thấp và làm suy yếu nhu cầu tiêu dùng.

Trong nhóm ngành công nghiệp, hóa chất và vật liệu, khoảng 40 doanh nghiệp cho biết sẽ phải tăng giá bán do phụ thuộc vào chuỗi cung ứng hóa dầu từ Trung Đông.

CFO Mark Erceg của Newell Brands cho biết mỗi khi giá dầu tăng thêm 5 USD/thùng, chi phí của công ty tăng khoảng 5 triệu USD.

Nhà sản xuất lốp xe Continental của Đức dự báo sẽ chịu thiệt hại ít nhất 100 triệu euro (117 triệu USD) từ quý II do giá dầu tăng khiến nguyên liệu đầu vào đắt hơn. Đại diện công ty cho biết tác động sẽ rõ rệt hơn từ cuối quý II và lan rộng trong nửa cuối năm.

Trong ngành hàng không, các hãng đã ghi nhận khoảng 15 tỷ USD chi phí nhiên liệu tăng thêm từ chiến sự Iran, cao gấp ba lần so với tổng thiệt hại của ngành ô tô và hàng tiêu dùng cộng lại.

Tuy vậy, ảnh hưởng của xung đột vẫn chưa phản ánh đầy đủ vào kết quả kinh doanh quý I. Lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tương đối ổn định, giúp các chỉ số lớn như S&P 500 tiếp tục lập đỉnh mới dù chi phí năng lượng tăng và lợi suất trái phiếu đi lên do lo ngại lạm phát.

Từ cuối tháng 3, dự báo biên lợi nhuận quý II của nhóm doanh nghiệp công nghiệp trong S&P 500 đã bị cắt giảm 0.38 điểm phần trăm; nhóm tiêu dùng tùy ý giảm 0.14 điểm phần trăm và nhóm hàng thiết yếu giảm 0.08 điểm phần trăm, theo dữ liệu FactSet.

Tại châu Âu, các doanh nghiệp thuộc chỉ số STOXX 600 dự kiến sẽ chịu áp lực biên lợi nhuận rõ rệt từ quý II khi khả năng chuyển chi phí sang giá bán giảm dần và các biện pháp phòng hộ tài chính hết hiệu lực.

Tại Nhật Bản, giới phân tích đã cắt giảm một nửa dự báo tăng trưởng lợi nhuận quý II xuống còn 11.8% kể từ cuối tháng 3.

Các chuyên gia nhận định phần lớn thiệt hại thực sự từ cuộc xung đột vẫn chưa xuất hiện đầy đủ trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp và sẽ rõ hơn trong các quý tới khi chi phí năng lượng tiếp tục duy trì ở mức cao.