AI chịu áp lực điều chỉnh khi thị trường đánh giá lại chi phí của sự gián đoạn

Cổ phiếu Mỹ có một phiên giảm mạnh. Chỉ số Dow giảm 600 điểm, S&P 500 giảm phiên thứ ba liên tiếp và Nasdaq mất 2%. Tâm lý thị trường đối với chủ đề trí tuệ nhân tạo đang thay đổi. Trước đây, AI được xem là động lực giúp doanh nghiệp tăng trưởng nhanh và được định giá cao hơn. Hiện nay, nhà đầu tư bắt đầu xem xét kỹ rủi ro và chi phí thực tế của quá trình gián đoạn do AI gây ra. Thị trường không bán tháo toàn diện, nhưng dòng tiền đang rút ra có chọn lọc khỏi các ngành được cho là chịu tác động trực tiếp từ AI.

Hầu hết các cổ phiếu từng được hưởng lợi từ câu chuyện AI, dù tác động thực tế đã rõ ràng hay mới chỉ ở mức kỳ vọng, đều đang chịu áp lực giảm giá.

Diễn biến thị trường có thể mô tả đơn giản là dòng tiền luân phiên rút khỏi từng nhóm ngành. Mỗi phiên, một lĩnh vực khác nhau trở thành tâm điểm bán ra. Ban đầu là nhóm phần mềm và SaaS. Sau đó đến tín dụng tư nhân. Tiếp theo là các công ty môi giới bảo hiểm, rồi các công ty quản lý tài sản và tài chính đa dạng. Nhóm dịch vụ bất động sản giảm mạnh. Gần đây nhất, các công ty logistics chịu áp lực lớn khi nhà đầu tư đánh giá lại tác động của tự động hóa ứng dụng AI đối với hoạt động vận tải, nhu cầu lao động và khả năng duy trì biên lợi nhuận. Biến động mạnh ở nhiều cổ phiếu vận tải cho thấy thị trường đang điều chỉnh lại kỳ vọng về khả năng thích ứng và sức chịu đựng của mô hình kinh doanh trong môi trường tự động hóa gia tăng.

Về kỹ thuật, Nasdaq 100 đã giảm xuống dưới đường trung bình động 100 ngày. S&P 500 cũng giảm dưới đường trung bình 50 ngày. Động lượng thị trường suy yếu rõ rệt. Chỉ số đang tiến gần vùng có thể kích hoạt hoạt động bán tự động từ các quỹ CTA. Điều này làm tăng rủi ro biến động tiêu cực trong ngắn hạn.

Yếu tố kinh tế vĩ mô không hỗ trợ cho thị trường. Doanh số bán nhà hiện hữu giảm mạnh theo tháng, thuộc nhóm mức giảm lớn nhất từng ghi nhận. Điều này làm gia tăng lo ngại về tác động của lãi suất cao đối với nền kinh tế. Dòng tiền vì vậy chuyển sang các nhóm cổ phiếu phòng thủ như tiện ích, hàng tiêu dùng thiết yếu và chăm sóc sức khỏe.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ giảm, với lợi suất 10Y về quanh 4.10%. Trái phiếu được mua vào như một kênh trú ẩn khi cổ phiếu chịu áp lực. Đáng chú ý, thị trường gần như không phản ứng nhiều với báo cáo bảng lương tích cực trước đó. Điều này cho thấy nhà đầu tư hiện quan tâm nhiều hơn đến triển vọng lợi nhuận trong tương lai thay vì dữ liệu lao động quá khứ.

Diễn biến trên các loại tài sản khác cho thấy xu hướng giảm đòn bẩy. Hàng hóa và tiền ảo như vàng và bitcoin ban đầu giữ giá tương đối ổn định, nhưng sau đó cũng giảm khi nhà đầu tư bán bớt để bổ sung thanh khoản. Đây là hành động điều chỉnh danh mục nhằm cân bằng rủi ro, không phải do thay đổi lớn trong các yếu tố cơ bản của những tài sản này. Việc bán tài sản phòng hộ để bù đắp lỗ cổ phiếu phản ánh nhu cầu quản lý bảng cân đối, không phải sự sụp đổ của các chủ đề đầu tư dài hạn.

Một điểm đáng chú ý là thiếu vắng lực mua bắt đáy mạnh. Trong các đợt điều chỉnh trước, nhà đầu tư thường mua vào cuối phiên, đặc biệt thông qua quyền chọn ngắn hạn, giúp thị trường đảo chiều. Lần này, lực mua cuối phiên yếu. Điều này cho thấy nhà đầu tư thận trọng hơn và chưa sẵn sàng can thiệp khi quá trình điều chỉnh vẫn đang diễn ra.

Ở góc độ chiến lược, đầu tư theo chủ đề AI đã bước sang giai đoạn yêu cầu tiêu chuẩn cao hơn. Thị trường không còn chấp nhận định giá cao chỉ dựa trên tiềm năng tăng trưởng lớn. Nhà đầu tư tập trung vào khả năng triển khai thực tế và tạo ra lợi nhuận bền vững. Câu hỏi chính hiện nay là doanh nghiệp có thể duy trì lợi thế cạnh tranh và chuyển doanh thu thành lợi nhuận ổn định hay không. Tự động hóa có thể giúp tăng hiệu quả, nhưng nếu nhiều doanh nghiệp cùng áp dụng, lợi thế đó có thể giảm dần.

Chủ đề AI trong dài hạn vẫn còn giá trị. Tuy nhiên, giai đoạn tăng giá nhờ mở rộng hệ số định giá dường như đã kết thúc. Thị trường hiện phân hóa rõ rệt hơn. Dòng vốn chọn lọc kỹ hơn. Thanh khoản trở nên thận trọng. Định giá cần được hỗ trợ bởi dòng tiền thực tế và năng lực cạnh tranh dài hạn.

Cho đến khi có bằng chứng rõ ràng về doanh nghiệp nào thực sự tạo ra tăng trưởng lợi nhuận bền vững trong hệ sinh thái AI, xu hướng luân phiên bán ra giữa các nhóm ngành có thể tiếp tục. Trong bối cảnh này, các nhịp tăng sẽ thường xuyên bị thử thách. Nhóm phòng thủ có thể tiếp tục thu hút dòng tiền. Nhà đầu tư có xu hướng chờ thêm dữ liệu trước khi gia tăng rủi ro trở lại.