Mùa thu thuế giúp ngân sách Mỹ có thặng dư trong tháng 4 nhưng chi tiêu và nợ công vẫn tiếp tục tăng

Thặng dư ngân sách tháng 4 đạt 215.02 tỷ USD. Dù vẫn là mức dương, con số này thấp hơn 16.8% so với cùng kỳ năm trước vì tổng thu giảm trong khi chi tiêu tiếp tục tăng.

Tính từ đầu năm tài khóa 2026 đến nay, tức 7 tháng đầu năm, Mỹ vẫn thâm hụt ngân sách 953.56 tỷ USD. Mức thâm hụt này thấp hơn khoảng 9% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu do nguồn thu từ thuế nhập khẩu tăng mạnh. Tuy nhiên, chi tiêu chính phủ không giảm mà vẫn tiếp tục tăng.

Để dễ hình dung quy mô thâm hụt hiện nay, mức thâm hụt lớn nhất từng ghi nhận dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama là 1.41 nghìn tỷ USD vào năm 2009, thời điểm Mỹ chịu tác động nặng nề từ khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Việc liên tục thâm hụt ngân sách hàng tháng khiến nợ công Mỹ tiếp tục tăng. Tổng nợ quốc gia đã vượt 38 nghìn tỷ USD vào tháng 10 năm ngoái và tiếp tục vượt mốc 39 nghìn tỷ USD trong tháng 3 năm nay.

Ngân sách tăng mạnh nhờ mùa nộp thuế

Tổng thu ngân sách liên bang trong tháng 4 đạt 837.34 tỷ USD, tăng hơn 117% so với tháng trước do nguồn thu từ thuế thu nhập cá nhân tăng mạnh theo chu kỳ nộp thuế hàng năm. Tuy nhiên, nếu so với tháng 4/2025, tổng thu vẫn giảm 1.7%.

Trong 7 tháng đầu năm tài khóa 2026, chính phủ Mỹ đã thu được tổng cộng 3.3 nghìn tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ năm trước. Nguồn thu từ thuế nhập khẩu đạt 22.1 tỷ USD trong tháng vừa qua. Con số này đã bao gồm khoảng 2 tỷ USD tiền hoàn thuế.

Tính từ đầu năm tài khóa đến nay, Mỹ đã thu được 195 tỷ USD từ thuế hải quan. Tuy nhiên, nguồn thu này đang có dấu hiệu chậm lại. Thu hải quan tháng 4 gần bằng tháng 3 nhưng thấp hơn mức 26.6 tỷ USD của tháng 2 và thấp hơn mức trung bình khoảng 30 tỷ USD mỗi tháng vào cuối năm ngoái. Điều này cho thấy nguồn thu từ thuế nhập khẩu có thể không còn tăng mạnh như trước.

Chi tiêu của chính phủ vẫn tiếp tục tăng

Trong khi đó, chính quyền Trump vẫn tiếp tục duy trì mức chi tiêu cao. Riêng trong tháng 4, chính phủ Mỹ đã chi 622.32 tỷ USD, tăng 5.2% so với cùng kỳ năm trước.

Tổng chi tiêu trong 7 tháng đầu năm tài khóa 2026 đã lên tới 4.27 nghìn tỷ USD, tăng 3% so với cùng kỳ năm ngoái. Mức tăng 3% nghe có vẻ không quá lớn, nhưng điều này đáng chú ý vì trước đó chính quyền Trump từng nhấn mạnh sẽ cắt giảm chi tiêu ngân sách.

Dự luật Big Beautiful Bill có đưa ra một số khoản cắt giảm, nhưng đồng thời cũng tăng chi ở nhiều lĩnh vực khác. Vì vậy, tổng chi tiêu thực tế vẫn tiếp tục tăng. Một số cơ quan như Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) và Bộ Giáo dục đã bị cắt giảm ngân sách và giảm nhân sự. Ngoài ra, chi phí cho các thảm họa thiên nhiên cũng giảm trong giai đoạn đầu năm tài khóa, giúp tốc độ tăng chi tiêu chậm lại phần nào.

Tuy nhiên, nếu nhìn toàn bộ ngân sách liên bang, xu hướng chung vẫn là chi tiêu ngày càng lớn hơn. Năm ngoái, chính phủ Mỹ đã chi hơn 7 nghìn tỷ USD. Trung bình mỗi tháng chính phủ chi khoảng 583.3 tỷ USD, tương đương khoảng 19.2 tỷ USD mỗi ngày.

Hiện nay, Mỹ còn phải chi thêm cho chiến sự liên quan đến Iran. Chi tiêu quân sự trong tháng vừa qua tăng thêm khoảng 6 tỷ USD, tương đương tăng 10% so với cùng kỳ năm trước. Theo Bộ Tài chính Mỹ, một phần mức tăng này liên quan đến chiến tranh, nhưng chi phí không nằm trong một mục riêng mà được phân bổ vào nhiều khoản khác nhau như lương quân nhân, bảo trì, nghiên cứu phát triển và mua sắm quốc phòng. Một quan chức Lầu Năm Góc gần đây ước tính Mỹ đã chi khoảng 29 tỷ USD cho cuộc chiến tính đến giữa tháng 5.

Dù nhiều lần nói về việc cắt giảm chi tiêu, chính phủ Mỹ hiện chưa cho thấy dấu hiệu sẽ thực hiện các biện pháp mạnh để giảm tổng mức chi ngân sách. Dự luật Big Beautiful Bill chỉ làm chậm tốc độ tăng chi trong tương lai chứ không làm chi tiêu thực tế giảm xuống. Nói cách khác, chính phủ vẫn tiếp tục chi nhiều hơn qua từng năm, chỉ là mức tăng có thể thấp hơn kế hoạch ban đầu. Ngoài ra, nhiều khoản chi bị cho là lãng phí do DOGE phát hiện gần như vẫn còn nằm trong ngân sách và chưa bị loại bỏ đáng kể. Điều này phản ánh thực tế quen thuộc tại Washington: việc tuyên bố sẽ cắt giảm chi tiêu thường dễ hơn nhiều so với việc thực hiện trên thực tế.

Trước đây, cựu Tổng thống Joe Biden cũng từng cam kết rằng thỏa thuận nâng trần nợ công và Đạo luật Fiscal Responsibility Act sẽ giúp tiết kiệm hàng trăm tỷ USD ngân sách. Tuy nhiên, kết quả thực tế không đạt được như kỳ vọng. Những người ủng hộ Big Beautiful Bill cho rằng cắt giảm thuế sẽ giúp kinh tế tăng trưởng mạnh hơn, từ đó làm tăng nguồn thu ngân sách và giảm thâm hụt. Tuy nhiên, kinh nghiệm trong quá khứ cho thấy điều này không phải lúc nào cũng xảy ra.

Thực tế hiện nay là chính phủ Mỹ chưa thể hiện quyết tâm rõ ràng trong việc giảm mạnh chi tiêu. Đồng thời, chính phủ liên tục phát sinh thêm các khoản chi mới do khủng hoảng trong nước hoặc các cuộc xung đột quân sự ở nước ngoài.

Chi phí trả lãi nợ đang trở thành gánh nặng lớn

Mỹ hiện phải trả lãi cho khoản nợ công gần 40 nghìn tỷ USD. Chi phí lãi vay hiện đã trở thành khoản chi lớn thứ hai trong ngân sách liên bang, chỉ đứng sau chương trình an sinh xã hội. Riêng trong tháng 4, Bộ Tài chính Mỹ đã chi 111.6 tỷ USD tiền lãi vay. Đây là mức cao nhất từng ghi nhận trong một tháng. Tổng chi phí lãi vay trong 7 tháng đầu năm tài khóa 2026 đã lên tới 734.2 tỷ USD, tăng 7.3% so với cùng kỳ năm trước.

Trong cả năm tài khóa 2025, Mỹ đã phải chi khoảng 1.2 nghìn tỷ USD để trả lãi nợ công, tăng 7.3% so với năm 2024. Nếu tính phần lãi ròng, tức lấy tiền lãi phải trả trừ đi phần thu nhập từ lãi, chính phủ Mỹ đã phải chi ròng khoảng 97 tỷ USD chỉ riêng trong tháng 4. Trong nửa đầu năm tài khóa hiện nay, Mỹ đã chi nhiều tiền trả lãi nợ hơn cả ngân sách quốc phòng 558 tỷ USD hoặc chương trình Medicare 590 tỷ USD. Chỉ riêng an sinh xã hội là có mức chi cao hơn, ở mức 957 tỷ USD.

Một vấn đề lớn khác là phần lớn khoản nợ hiện nay của Mỹ được vay trong giai đoạn lãi suất rất thấp trước khi Fed bắt đầu tăng lãi suất. Khi các khoản nợ cũ đáo hạn, chính phủ phải phát hành trái phiếu mới với lãi suất cao hơn nhiều để đảo nợ. Điều này khiến chi phí lãi vay tiếp tục tăng ngay cả khi chính phủ không tăng thêm quá nhiều khoản vay mới.

Nhiều chuyên gia cho rằng mức chi tiêu hiện nay của chính phủ Mỹ không thể duy trì lâu dài. Thậm chí, một số ý kiến cho rằng tình trạng tài chính của chính phủ liên bang đang mất cân đối nghiêm trọng. Tuy nhiên, phần lớn giới chính trị tại Washington hiện vẫn chưa ưu tiên giải quyết tận gốc vấn đề này. Rủi ro là đến một thời điểm nào đó, áp lực nợ công và chi phí lãi vay sẽ buộc chính phủ Mỹ phải đối mặt với những hậu quả tài chính lớn hơn.