Anthropic và OpenAI đối mặt thách thức mới từ các mô hình AI giá rẻ của Trung Quốc

Trong nhiều năm, Thung lũng Silicon luôn xem năng lực công nghệ là thước đo quyết định trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu. Theo quan điểm này, doanh nghiệp sở hữu mô hình AI thông minh và mạnh nhất sẽ giành lợi thế. Tuy nhiên, nếu tiêu chí chiến thắng là mức độ được các nhà phát triển công nghệ sử dụng, các công ty AI của Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách.

Nhiều câu chuyện thực tế cùng các dữ liệu ban đầu cho thấy ngày càng nhiều startup tại Mỹ lựa chọn các mô hình AI có chi phí thấp hơn của DeepSeek, Alibaba hay Moonshot AI nhằm cắt giảm chi phí, trong bối cảnh việc lập trình bằng AI và xu hướng sử dụng lượng lớn token đang trở nên ngày càng đắt đỏ.

Một nhà sáng lập startup tại London cho biết nhóm phát triển của ông đang sử dụng gói Claude Max trị giá 200 USD/tháng của Anthropic nhưng rất lo ngại công ty có thể tăng giá mô hình AI tiên tiến nhất lên gấp năm lần hoặc hơn. Theo ông, doanh nghiệp có thể xoay xở với mức tăng đó, nhưng sẽ không thể chịu thêm bất kỳ đợt tăng giá nào nữa.

Bất chấp những cuộc cạnh tranh về giá, Anthropic và OpenAI đều có lý do để tăng phí dịch vụ. Nhà sáng lập trên cho biết các kỹ sư của công ty đang sử dụng lượng token trị giá hàng nghìn USD mỗi tuần, trong khi phần lớn chi phí tính toán này vẫn đang được Anthropic và các nhà đầu tư trợ cấp.

Cả Anthropic và OpenAI gần đây đều đã áp dụng mô hình tính phí theo mức sử dụng thực tế. Tuy nhiên, việc tiếp tục trợ giá có thể trở nên khó khăn hơn khi cả hai hướng tới các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với mục tiêu định giá khoảng 1,000 tỷ USD.

Khi AI ngày càng được tích hợp sâu vào quy trình làm việc, nhiều doanh nghiệp bắt đầu tìm cách chuyển sang các mô hình rẻ hơn với quan điểm không phải lúc nào cũng cần sử dụng những mô hình mạnh nhất cho mọi tác vụ. Các mô hình nhỏ hơn vẫn có thể xử lý hiệu quả nhiều công việc thường ngày như phân loại và soạn thảo email, tóm tắt tài liệu, trả lời các câu hỏi chăm sóc khách hàng phổ biến hay phân loại và làm sạch dữ liệu. Phần lớn các mô hình AI chi phí thấp này hiện đến từ Trung Quốc.

Chẳng hạn, mô hình AI mới nhất của DeepSeek chỉ có giá khoảng 0.87 USD cho mỗi một triệu token đầu ra, trong khi mức giá tương ứng của OpenAI khoảng 30 USD và của Anthropic khoảng 25 USD. Token là đơn vị tính phí của các công ty AI, có thể hiểu là những đơn vị văn bản được sử dụng trong quá trình xử lý ngôn ngữ.

Do nhiều doanh nghiệp thường xuyên chuyển đổi giữa các nhà cung cấp AI khác nhau, rất khó xác định chính xác thị phần của từng công ty. Tuy nhiên, nhiều dấu hiệu cho thấy các startup và lập trình viên đang ngày càng chuyển sang sử dụng các mô hình AI của Trung Quốc.

Theo Vercel - nền tảng điện toán đám mây dành cho việc triển khai website và ứng dụng, đồng thời theo dõi các mô hình AI được lập trình viên sử dụng - thị phần lưu lượng AI của DeepSeek đã tăng lên 17%, từ dưới 1% vào tháng 5.

Một nền tảng khác là OpenRouter cũng ghi nhận lượng sử dụng DeepSeek tăng gấp đôi trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 6/2026, đưa mô hình này trở thành lựa chọn phổ biến nhất trong số người dùng của nền tảng.

OpenRouter cho biết trong một bài đăng gần đây rằng nhiều mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc, bao gồm Xiaomi, MiniMax và Tencent, đều gia tăng thị phần token trong sáu tháng qua. Đà tăng này chủ yếu diễn ra với cái giá phải trả là sự sụt giảm thị phần của Google và OpenAI.

Hiện OpenRouter chỉ chiếm khoảng 3% lưu lượng AI toàn cầu, chủ yếu phục vụ các startup và lập trình viên độc lập thay vì các khách hàng doanh nghiệp lớn - nhóm đóng góp phần lớn doanh thu cho các phòng nghiên cứu AI. Tuy nhiên, xu hướng này có thể phản ánh hướng dịch chuyển của cộng đồng phát triển phần mềm và đặt ra câu hỏi liệu các doanh nghiệp lớn có đi theo con đường tương tự trong tương lai hay không.

Lindy - startup phát triển trợ lý AI có trụ sở tại San Francisco - gần đây cho biết đã chuyển từ Claude của Anthropic sang DeepSeek sau khi chi phí AI của công ty với 25 nhân viên vượt cả chi phí nhân sự. Giám đốc điều hành Flo Crivello cho biết quyết định này giúp startup tiết kiệm "hàng triệu USD", dù công ty vẫn tiếp tục sử dụng Anthropic cho các tác vụ lập trình nhờ chương trình trợ giá Claude Max.

Một số doanh nghiệp lớn như Airbnb và Anysphere - công ty phát triển nền tảng lập trình Cursor đang được SpaceX mua lại - cũng đã bổ sung các mô hình AI của Trung Quốc vào hệ sinh thái AI của mình, thay vì thay thế hoàn toàn các mô hình của Mỹ.

Xu hướng này diễn ra khi những lợi thế công nghệ từng giúp các phòng nghiên cứu AI của Mỹ tạo khoảng cách với đối thủ đang dần lan rộng ra toàn cầu. Nhiều startup tại Thâm Quyến và Thượng Hải đã sử dụng kỹ thuật chưng cất mô hình (model distillation) - phương pháp mà một số ý kiến cho là sao chép công nghệ - để phát triển các phiên bản AI nhẹ hơn và có chi phí thấp hơn.

Dù vậy, điều đó chưa có nghĩa Trung Quốc đã giành chiến thắng. Mỹ vẫn sở hữu các mô hình AI có năng lực mạnh nhất và những khách hàng doanh nghiệp lớn nhiều khả năng chưa thay đổi nhà cung cấp trong tương lai gần.

Tuy nhiên, lịch sử công nghệ cho thấy mức độ phổ biến của một nền tảng cũng tạo ra lợi thế cạnh tranh lâu dài. Càng nhiều lập trình viên trên thế giới xây dựng ứng dụng dựa trên các mô hình AI của Trung Quốc, các tiêu chuẩn, thói quen sử dụng và sự phụ thuộc vào những mô hình này sẽ càng trở nên bền vững trong cộng đồng phát triển phần mềm và các startup tăng trưởng nhanh. Đây có thể là một cuộc cạnh tranh âm thầm hơn so với cuộc đua phát triển mô hình AI mạnh nhất, nhưng cũng là mặt trận mà các công ty AI hàng đầu của Mỹ có nguy cơ tụt lại phía sau.