ECOM mở rộng bảo hiểm thời tiết cho nông dân cà phê Việt Nam trước rủi ro khí hậu

Theo ông Laurent Bossolasco, Giám đốc phát triển bền vững của ECOM tại Việt Nam, công ty dự kiến nâng số nông dân được bảo hiểm lên 2,500 người trong năm nay, tăng từ 500 người hiện nay. Chương trình bảo hiểm tham số (parametric insurance) được ECOM triển khai thí điểm cách đây 5 năm, với cơ chế tự động chi trả nếu lượng mưa vượt quá hoặc thấp hơn ngưỡng quy định mà người trồng không cần chứng minh thiệt hại thực tế đối với cây trồng.

Việt Nam là quốc gia sản xuất cà phê robusta lớn nhất thế giới, loại cà phê chủ yếu dùng để sản xuất cà phê hòa tan và pha trộn espresso. Phần lớn người trồng cà phê trong nước là các hộ nông dân quy mô nhỏ với khả năng chống chịu hạn chế trước các cú sốc thời tiết. Trong những năm gần đây, dưới tác động của biến đổi khí hậu và sự thay đổi về hiệu quả kinh tế, nhiều hộ đã chuyển sang hoặc đa dạng hóa sang các loại cây trồng như hồ tiêu và sầu riêng.

Năm nay, nông dân Việt Nam tiếp tục đối mặt với nguy cơ El Niño mạnh, dự báo sẽ mang đến thời tiết nắng nóng và khô hạn trên phần lớn Đông Nam Á, đe dọa nguồn cung cà phê cũng như nhiều loại cây trồng khác. Các dự báo khí hậu mới nhất cho thấy khu vực Tây Nguyên - vùng trồng cà phê trọng điểm của Việt Nam - có khoảng 50% khả năng lượng mưa trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9 thấp hơn mức trung bình nhiều năm.

Theo ông Bossolasco, chương trình bảo hiểm giúp người trồng cà phê bù đắp một phần thiệt hại do thời tiết bất lợi, qua đó giảm nguy cơ phải bước vào vụ mùa tiếp theo với gánh nặng nợ nần. Ông cho rằng đây có thể là yếu tố mang tính thay đổi đối với người nông dân, trong bối cảnh nhu cầu cà phê toàn cầu đang vượt nguồn cung và ngành cần duy trì sản lượng.

Bảo hiểm tham số ngày càng được sử dụng rộng rãi trong những năm gần đây khi thời tiết cực đoan gây gián đoạn hoạt động kinh tế toàn cầu. Mô hình này không phù hợp với mọi loại rủi ro nhưng đã được nhiều doanh nghiệp năng lượng tái tạo áp dụng để phòng ngừa biến động về gió và bức xạ mặt trời, đồng thời được các doanh nghiệp khác sử dụng nhằm bảo vệ tài sản và hàng hóa trước bão nhiệt đới hay lũ lụt làm gián đoạn chuỗi cung ứng.

Khoản bồi thường đầu tiên của chương trình ECOM được kích hoạt vào năm 2024 sau một vụ mùa chịu ảnh hưởng bởi lượng mưa thấp. Đến năm sau, mưa lớn kéo dài khiến toàn bộ nông dân mua gói bảo hiểm mùa mưa đều nhận được tiền bồi thường, theo công ty môi giới bảo hiểm WTW - đơn vị tham gia thiết kế các sản phẩm bảo hiểm mà ECOM đang cung cấp tại Việt Nam.

Ông Christopher Au, Giám đốc cấp cao phụ trách giải pháp rủi ro khí hậu và chuyển giao rủi ro thay thế tại WTW, cho rằng Việt Nam là thị trường đặc biệt phù hợp với bảo hiểm tham số nhờ hai mùa mưa và mùa khô rất rõ rệt, trong khi năng suất và chất lượng cà phê phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện thời tiết.

Ông nhận định các rủi ro thời tiết tại Việt Nam có mối tương quan rất cao với lượng mưa nên mô hình bảo hiểm tham số phát huy hiệu quả rõ rệt.

Ông Trần Đức Vinh, 52 tuổi, nông dân trồng cà phê tại tỉnh Gia Lai, là một trong những người nhận bồi thường sau đợt mưa lớn năm ngoái. Ông cho biết đã mua gói bảo hiểm mưa lớn với chi phí khoảng 200,000 đồng để bảo vệ trang trại rộng 0.5 ha và sau đó nhận khoản bồi thường có giá trị tương đương.

Theo ông Vinh, thời tiết ngày càng cực đoan khiến việc canh tác trở nên bấp bênh hơn, vì vậy ông mua bảo hiểm tham số để yên tâm hơn. Dù đang cân nhắc tiếp tục mua bảo hiểm mưa lớn trong năm nay, ông cho biết dự báo El Niño khiến ông chưa chắc việc này còn cần thiết.

Trong quá trình triển khai, ECOM đã phối hợp chặt chẽ với nông dân để điều chỉnh thiết kế sản phẩm bảo hiểm. Người trồng cà phê có thể trả khoảng 16-18 USD/ha để được bảo hiểm trước nguy cơ mưa lớn bất thường, với mức bồi thường tối đa lên tới 120 USD nếu lượng mưa vượt ngưỡng quy định tại từng khu vực.

ECOM cũng đang triển khai chương trình tương tự tại Indonesia, với mục tiêu thu hút 5,000 hộ trồng cà phê arabica tham gia trong năm nay và tăng lên 10,000 hộ vào năm tới. Cũng như Việt Nam, phần lớn người trồng cà phê tại Indonesia là các hộ sản xuất nhỏ, dù sản lượng của nước này vẫn thấp hơn đáng kể so với các quốc gia sản xuất lớn ở Nam Mỹ.

Tại cả Việt Nam và Indonesia, nguồn kinh phí chi trả bảo hiểm được hỗ trợ từ các quỹ có sự tham gia của chính phủ, trong khi Hannover Re cung cấp năng lực tái bảo hiểm tương ứng. Theo ông Kay Tuschen, đại diện công ty bảo hiểm thời tiết CelsiusPro, sự tham gia của một doanh nghiệp thương mại lớn như ECOM sẽ giúp thu hút thêm nguồn vốn từ khu vực tư nhân và mở rộng các chương trình này vượt ra ngoài giai đoạn thí điểm.

Nếu thành công, mô hình bảo hiểm này có thể được ECOM áp dụng cho các chuỗi cung ứng nông sản khác như ca cao và bông.

Ông Bossolasco cho biết ngành nông nghiệp đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, chi phí đầu vào tăng cao, thị trường biến động và tình trạng thiếu lao động. Sau nhiều năm hỗ trợ nông dân nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu thông qua vật tư và hỗ trợ kỹ thuật, ECOM đang tìm kiếm thêm các giải pháp giúp người sản xuất được bảo vệ tốt hơn trước những hiện tượng thời tiết cực đoan.