Báo cáo CPI tháng 11 và giá trị tham khảo hạn chế

Tổng quan thị trường

Dữ liệu CPI tháng 11 được công bố thấp hơn đáng kể so với dự kiến. Tuy nhiên, phần lớn giới phân tích không đánh giá cao độ tin cậy của báo cáo này, bởi những gián đoạn nghiêm trọng do việc chính phủ Mỹ đóng cửa. Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) đã không công bố dữ liệu CPI tháng 10, đồng thời báo cáo tháng 11 cũng bị công bố chậm hơn một tuần so với lịch thông thường.

Theo giải thích của BLS, cơ quan này không tiến hành thu thập dữ liệu khảo sát trong tháng 10, và chỉ nối lại hoạt động thu thập từ ngày 14/11. Để hoàn tất báo cáo CPI tháng 11, BLS cho biết họ đã sử dụng các “nguồn dữ liệu không dựa trên khảo sát” nhằm phục vụ việc tính toán chỉ số.

Nói một cách trực diện, phần dữ liệu bị thiếu đã được bù đắp bằng các ước tính và nguồn thay thế, thay vì dữ liệu khảo sát đầy đủ như quy trình tiêu chuẩn.

CNBC dẫn ý kiến cho rằng: “Các nhà kinh tế có thể sẽ thận trọng khi diễn giải báo cáo này như tín hiệu khởi đầu cho xu hướng giảm lạm phát, do không có dữ liệu tháng 10 để so sánh trong báo cáo.”

Trên thực tế, cần thận trọng với các báo cáo CPI nói chung, bởi chỉ số này từ lâu đã được thiết kế theo cách làm giảm mức lạm phát được ghi nhận so với biến động giá thực tế. Trong những năm 1990, chính phủ Mỹ đã điều chỉnh công thức CPI theo hướng làm chậm tốc độ tăng giá thể hiện trên số liệu. Nếu áp dụng phương pháp tính CPI của thập niên 1970, mức lạm phát hiện tại gần như sẽ cao gấp đôi con số chính thức. Theo cách tính đó, CPI có thể ở gần mức 6%, và nếu sử dụng một phương pháp phản ánh đầy đủ hơn chi phí sinh hoạt thực tế, con số này thậm chí có thể cao hơn nữa.

Dù tồn tại nhiều nghi vấn, CPI vẫn là cơ sở quan trọng cho các quyết định chính sách, vì vậy báo cáo này vẫn cần được theo dõi để hiểu thông điệp mà nó truyền tải.

Và thông điệp từ báo cáo CPI tháng 11 là lạm phát vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% mà Fed đặt ra, dù số liệu công bố thấp hơn dự báo ban đầu.

CPI tháng 11 theo các con số

Theo BLS, CPI tháng 11 tăng 2.7% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức dự báo 3.1%. Chỉ số CPI tổng thể giảm từ mức 3% của tháng 9, nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với mức đáy 2%. So với tháng 9, CPI tăng 0.2%. Nếu loại trừ các nhóm giá biến động mạnh như thực phẩm và năng lượng, CPI lõi giảm xuống 2.6% theo năm, thấp hơn nhiều so với dự báo 3%. CPI lõi tăng 0.2% so với tháng 9.

Trong năm lần công bố gần nhất (không bao gồm tháng 10), CPI lõi lần lượt tăng 0.2%, 0.3%, 0.3%, 0.2% và 0.2%. Tính theo năm, mức tăng trung bình tương đương khoảng 2.9%. CPI lõi đã dao động quanh vùng này hơn một năm và chưa cho thấy dấu hiệu giảm bền vững.

Dù thấp hơn dự báo, lạm phát vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2%. Đồng thời, do thiếu dữ liệu tháng 10, rất khó xác định liệu báo cáo này có phản ánh một xu hướng rõ ràng hay chỉ là kết quả tạm thời của phương pháp ước tính.

Trong điều kiện bình thường, mức lạm phát quanh 3% sẽ khiến các ngân hàng trung ương phải tạm dừng hoặc đảo ngược chính sách nới lỏng tiền tệ. Tuy nhiên, với gánh nặng nợ công và nợ tư nhân rất lớn, nền kinh tế Mỹ khó có thể vận hành ổn định ngay cả khi lãi suất chỉ ở mức trung bình. Điều này buộc các nhà hoạch định chính sách phải diễn giải dữ liệu theo hướng tạo điều kiện cho việc cắt giảm lãi suất.

Thực tế, họ đang đứng trước lựa chọn giữa việc chấp nhận lạm phát cao hơn hoặc để nền kinh tế chịu áp lực lớn từ chi phí vay vốn.

Cho đến nay, lựa chọn được ưu tiên là chấp nhận lạm phát.

Bức tranh lạm phát thực sự

CPI chỉ phản ánh một phần của lạm phát, cụ thể là biến động giá tiêu dùng. Tuy nhiên, về bản chất kinh tế, lạm phát là sự gia tăng của cung tiền và tín dụng trong nền kinh tế, còn giá cả tăng chỉ là hệ quả cuối cùng.

Khi quan sát dữ liệu cung tiền, có thể thấy áp lực lạm phát đang quay trở lại. Trong bối cảnh Fed nới lỏng chính sách, tốc độ tăng cung tiền hiện đã đạt mức nhanh nhất kể từ tháng 7/2022, tức giai đoạn đầu của chu kỳ thắt chặt trước đó.

Sau khi đạt đỉnh vào tháng 4/2022, cung tiền giảm dần khi Fed tăng lãi suất mạnh trong năm đó. Cung tiền chạm đáy vào tháng 10/2023 và bắt đầu tăng trở lại. Hiện tại, quy mô cung tiền đã vượt xa mức đỉnh trong giai đoạn đại dịch.

Đáng chú ý, tốc độ tạo tiền đã tăng nhanh hơn trong vài tháng gần đây. Câu hỏi đặt ra là vì sao ngân hàng trung ương vẫn tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ trong khi lạm phát vẫn dai dẳng. Nguyên nhân nằm ở thế tiến thoái lưỡng nan của Fed. Fed cần cắt giảm lãi suất và triển khai nới lỏng định lượng để hỗ trợ một nền kinh tế đang gánh khối nợ lớn. Đồng thời, để kiểm soát lạm phát giá, Fed lại cần duy trì lãi suất cao. Hai mục tiêu này mâu thuẫn với nhau và không thể đạt được cùng lúc.

Báo cáo CPI tháng 11 với số liệu “ổn hơn dự kiến” sẽ tạo thêm dư địa chính trị và tâm lý cho xu hướng nới lỏng, qua đó làm tăng khả năng Fed sẽ tiếp tục cắt giảm lãi suất trong năm tới, bất chấp những nỗ lực trước đó nhằm kiềm chế kỳ vọng này. Nói cách khác, áp lực lạm phát nhiều khả năng sẽ tiếp tục gia tăng, bất kể các số liệu CPI ngắn hạn có thể cho thấy điều gì. Xét trên khía cạnh này, báo cáo CPI gây tranh cãi và thiếu độ tin cậy còn gây nhiều rủi ro hơn so với một kết quả tiêu cực nhưng rõ ràng.