Bất ngờ lớn nhất năm 2025: Thị trường không bị ảnh hưởng bởi chính sách kinh tế và dữ liệu

Những điểm chính

• Bất ngờ lớn nhất của tôi trong năm 2025 là dữ liệu kinh tế và các quyết định chính sách hầu như không tạo ra tác động đáng kể lên thị trường.
• Từ chính sách thuế quan của Mỹ, các cuộc họp ngân hàng trung ương cho đến việc chính phủ Mỹ đóng cửa, những diễn biến kinh tế truyền thống vốn được xem là quan trọng lại gây ảnh hưởng yếu hơn nhiều so với các năm trước.
• Các nhà giao dịch nên tiếp cận các thông báo chính sách và dữ liệu chính thức một cách thận trọng hơn, đồng thời cân nhắc tìm hiểu thêm các nguồn dữ liệu thay thế trong năm 2026.

Mặc dù năm 2025 chứng kiến nhiều diễn biến thị trường đầy bất ngờ, như các đợt tăng giá mạnh lập đỉnh kỷ lục của vàng và bạc, mức đáy nhiều năm của dầu mỏ hay đà tăng liên tục của các chỉ số chứng khoán, nhưng điều khiến tôi ngạc nhiên nhất vẫn là việc dữ liệu kinh tế và các quyết định chính sách gần như không để lại dấu ấn đáng kể lên thị trường.

Ví dụ điển hình nhất cho hiện tượng này là việc Mỹ áp dụng mức thuế quan cao nhất trong vòng một thế kỷ, một chính sách mà nhiều nhà kinh tế cho rằng có thể đẩy nền kinh tế lớn nhất thế giới vào suy thoái, kéo theo những hệ lụy rõ rệt đối với thị trường tài chính. Tuy nhiên, như biểu đồ dưới đây cho thấy, chỉ số S&P 500 chỉ giảm mạnh trong thời gian ngắn ngay sau khi thông tin được công bố, trước khi nhanh chóng đảo chiều và tiếp tục tăng lên các mức high mới, thậm chí còn trước khi phần lớn các mức thuế được chính thức triển khai.

Nguồn: StoneX, TradingView

Dĩ nhiên, có nhiều cách lý giải hợp lý cho diễn biến này: các mức thuế cuối cùng không được áp dụng ở quy mô như đã công bố đối với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, doanh nghiệp tìm cách chuyển hướng chuỗi vận chuyển để né thuế, các ngoại lệ được đưa ra nhằm hạn chế tác động, hoặc ảnh hưởng thực sự chưa bộc lộ do độ trễ từ chu kỳ hàng tồn kho. Dù lý do là gì, kết cục đối với những nhà giao dịch coi biến động này là một xu hướng dài hạn, thay vì chỉ là dao động ngắn hạn trong vài tuần, là họ đã phản ứng quá mức.

Kịch bản tương tự cũng lặp lại với nhiều thông báo chính sách khác, từ các gói cắt giảm thuế, gia tăng chi tiêu tài khóa, các quyết định lãi suất của ngân hàng trung ương cho đến lần chính phủ Mỹ đóng cửa dài nhất trong lịch sử.

Tương tự, chúng ta cũng chứng kiến sự suy giảm rõ rệt về mức độ tác động của các dữ liệu kinh tế vốn có ý nghĩa lịch sử. Đặc biệt tại Mỹ, và ở mức độ nhất định tại các quốc gia khác, thị trường nhanh chóng bỏ qua các con số “bất ngờ” liên quan đến lạm phát, việc làm, GDP hay tâm lý tiêu dùng.

Theo quan điểm của tôi, có ít nhất hai nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng này. Thứ nhất, chủ đề thống trị về sự trỗi dậy của AI và hiệu ứng tài sản đi kèm đã khiến các thước đo kinh tế truyền thống trở nên kém quan trọng hơn. Chừng nào các “hyperscalers” AI còn tiếp tục đổ vốn vào việc xây dựng các trung tâm dữ liệu, thì những khía cạnh khác của tăng trưởng kinh tế và các bộ dữ liệu truyền thống nhiều khả năng vẫn bị lu mờ.

Nguồn: BEA, AnEconomicSense

Nguyên nhân thứ hai khiến thị trường phần lớn phớt lờ các bất ngờ kinh tế là niềm tin ngày càng lớn rằng dữ liệu cơ bản không còn phản ánh đầy đủ các điều kiện kinh tế thực tế. Phần lớn dữ liệu kinh tế được tổng hợp dựa trên khảo sát trong nhiều thập kỷ qua, nhưng sau đại dịch COVID, tỷ lệ người tham gia trả lời các khảo sát này ngày càng sụt giảm.

Nguồn: BLS, Bloomberg

Một khảo sát với số lượng phản hồi thấp hơn rõ ràng sẽ kém chính xác và ít phản ánh đúng các yếu tố nền tảng. Đồng thời, sự phân cực chính trị ngày càng gia tăng khiến nhiều người tiêu dùng đánh giá tình trạng kinh tế thông qua lăng kính chính trị cá nhân, thay vì dựa trên cái nhìn khách quan về các điều kiện kinh doanh. Chẳng hạn, khảo sát Tâm lý người tiêu dùng của Đại học Michigan (UofM) đã ghi nhận những biến động rất mạnh quanh các kỳ bầu cử, chủ yếu dựa trên việc ai đang nắm quyền tại Nhà Trắng.

Nguồn: UofM, Jim Bianco

Tin tích cực, ít nhất đối với các nhà giao dịch dựa nhiều vào tin tức và dữ liệu, là sự bất ngờ này có thể không kéo dài mãi. Nếu làn sóng AI đi xuống hoặc các thiên lệch chính trị trở nên bớt chi phối trong những năm tới, chính sách kinh tế truyền thống và dữ liệu vĩ mô có thể nhanh chóng lấy lại vai trò quan trọng đối với thị trường. Ngoài ra, như đã thấy trong giai đoạn chính phủ Mỹ đóng cửa, các nguồn dữ liệu thay thế có thể giúp bù đắp khoảng trống và mang lại góc nhìn toàn diện hơn về điều kiện kinh tế, ngay cả khi dữ liệu tiêu chuẩn bị ảnh hưởng bởi tỷ lệ phản hồi thấp và thiên kiến chính trị.

Bài học quan trọng đối với các nhà giao dịch khi hướng tới năm 2026 là cần tiếp cận các thông báo chính sách và dữ liệu chính thức một cách thận trọng hơn, đồng thời chủ động tìm hiểu và khai thác các nguồn dữ liệu thay thế nhằm hỗ trợ quyết định giao dịch và tối đa hóa cơ hội thành công.