Trang chủ | Chiến lược giao dịch | Phân tích cơ bản

Can thiệp ngoại hối của Ngân hàng Nhật Bản: Cơ chế, tác động và tiền lệ lịch sử

Diệu Linh

Junior Editor

11:15 28/11/2025

Can thiệp ngoại hối tại Nhật Bản được xác định bởi cơ chế phân chia trách nhiệm độc đáo, trong đó BoJ đóng vai trò là đại lý thực thi cho Bộ Tài chính (MOF). Chính sách ngoại hối về bản chất là một quyết định tài khóa, do Bộ trưởng Tài chính phê duyệt nhằm “hạn chế biến động quá mức” và ổn định tỷ giá khi mức biến động bị xem là không phù hợp với các nền tảng kinh tế.

Cơ chế hoạt động

Ai quyết định? Bộ Tài chính (MOF). Cơ quan này quyết định có can thiệp hay không và lựa chọn phương thức can thiệp sau khi đánh giá các điều kiện thị trường.
Ai thực hiện? Ngân hàng Nhật Bản (BoJ) thực hiện hoạt động mua bán tiền tệ theo chỉ đạo cụ thể từ MOF.

Nguồn tiền từ đâu?

Để làm đồng Yên mạnh hơn (mua JPY): MOF sử dụng dự trữ ngoại hối của chính phủ (USD, v.v.).
Để làm đồng Yên yếu đi (bán JPY): MOF phải vay đồng Yên bằng cách phát hành trái phiếu tài trợ đặc biệt (FBs).

BoJ thực hiện giao dịch, họ đảm bảo hoạt động can thiệp không làm sai lệch mục tiêu kiểm soát cung tiền. Mọi can thiệp đều được tính toán trong kế hoạch quản lý thanh khoản hằng ngày.

Tại sao can thiệp có (hoặc không) hiệu quả

Can thiệp tiền tệ hoạt động qua hai kênh:

Cân bằng danh mục (thay đổi cung tài sản): Điều chỉnh lượng JPY hoặc USD trên thị trường.
Tín hiệu (thay đổi kỳ vọng): Gửi thông điệp rõ ràng về định hướng chính sách.

Lãi suất gần bằng 0 (ZIRP) kéo dài khiến tiền mặt và trái phiếu ngắn hạn gần như tương đương nhau. Do đó, hiệu quả từ kênh cung tiền bị suy giảm đáng kể.

Khi kênh cung tiền yếu đi, can thiệp chỉ hiệu quả nếu kênh tín hiệu đủ mạnh và thể hiện được quyết tâm chính sách đáng tin cậy từ chính phủ.

Can thiệp không thể đảo ngược dài hạn các lực thị trường mạnh như chênh lệch lãi suất lớn kéo dài giữa Nhật Bản và các nền kinh tế lãi suất cao. Đây chỉ là công cụ giúp làm chậm hoặc giảm bớt các biến động cực đoan.

Các can thiệp lịch sử quan trọng

Nhật Bản từng can thiệp vì hai mục tiêu chính:

Làm đồng Yên yếu đi (2003–2004): Bán JPY, mua USD để kiềm chế đà tăng của JPY nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế. Quy mô đạt khoảng 35 nghìn tỷ JPY (340 tỷ USD) trong 15 tháng, tương đương khoảng 7% GDP – mức kỷ lục, tạo hiệu ứng bền hơn nhờ kênh tín hiệu.
Làm đồng Yên mạnh lên (2022 và 2024): Trước đà giảm giá quá mức, MOF can thiệp mua JPY đầu tiên kể từ năm 1998 vào ngày 22/9/2022, với trị giá 2.838,2 tỷ JPY; các hành động tương tự lặp lại vào tháng 4/tháng 5/2024. Trong bối cảnh hiện đại, các động thái này nhằm hạn chế lạm phát nhập khẩu và tạo thời gian cho BoJ bình thường hóa chính sách theo tiến trình dựa trên tăng trưởng tiền lương.

Chỉ số đồng JPY, biểu đồ khung ngày

Nguồn: TradingView

Thời gian gần đây, các bình luận từ giới chức Nhật Bản xoay quanh khả năng can thiệp FX xuất hiện với tần suất lớn. Dù trước đây, những phát biểu như vậy từng giúp đồng Yên tăng giá, thị trường hiện nay đã thận trọng hơn và ít bị ảnh hưởng bởi lời nói. Điều này đồng nghĩa rằng chỉ hành động thực tế mới đủ sức tạo tác động nếu BoJ thực sự lo ngại về diễn biến của đồng JPY.

Biểu đồ khung ngày USD/JPY, ngày 27 tháng 11 năm 2025