Căng thẳng Iran leo thang - Tác động lên thị trường

Những điểm chính:

• Thị trường nhiều khả năng mở đầu tuần trong trạng thái tránh rủi ro, với đà giảm tập trung ở nhóm hàng không, các ngành cyclical và doanh nghiệp phụ thuộc thương mại toàn cầu, trong khi năng lượng, quốc phòng và các lĩnh vực mang tính “chiến lược” có thể trụ vững hơn.
• Đà tăng của giá dầu có thể kéo dài hơn so với các nhịp tăng do tin tức thông thường, bởi thị trường đang định giá không chỉ giá một thùng dầu mà còn toàn bộ chi phí vận chuyển như bảo hiểm, đổi tuyến và phí rủi ro chiến tranh, trong bối cảnh Trung Đông chìm trong xung đột.
• Các tài sản trú ẩn an toàn sẽ được định giá lại, dẫn đầu là vàng và thường là JPY, CHF, trong khi trái phiếu Kho bạc Mỹ có thể phản ứng trái chiều nếu rủi ro lạm phát lấn át lo ngại tăng trưởng.

Thị trường châu Á mở cửa: tránh rủi ro trước, sau đó phân hóa

• Thị trường có khả năng khởi động tuần mới với tâm lý né tránh rủi ro, áp lực rõ rệt nhất ở nhóm hàng không, các ngành cyclical và những lĩnh vực nhạy cảm với thương mại.
• Năng lượng, khai khoáng và quốc phòng, an ninh có thể cho thấy mức độ bền bỉ tương đối khi phí rủi ro gia tăng và kỳ vọng chi tiêu cho an ninh được nâng lên.
• Các nhóm phòng thủ truyền thống như tiện ích, hàng tiêu dùng thiết yếu và y tế có thể chống chịu tốt hơn so với mặt bằng chung, nhưng không hoàn toàn miễn nhiễm nếu đợt bán tháo xuất phát từ giá dầu cao và lo ngại lạm phát.
• Châu Á và các thị trường mới nổi có thể đối mặt với cú sốc kép: giá dầu tăng cao, vốn thường mang tính lạm phát hoặc tương đương một loại thuế, đi kèm với sự suy giảm rộng hơn của khẩu vị rủi ro.

Dầu: khả năng tăng giá có thể kéo dài

• Giá dầu có thể tăng mạnh và đà tăng này chưa chắc hạ nhiệt nhanh, vì thị trường không chỉ định giá thùng dầu mà còn cả chi phí vận chuyển liên quan.
• Ngay cả khi không xảy ra phong tỏa hoàn toàn, phí rủi ro chiến tranh cao hơn, việc đổi tuyến và định giá lại bảo hiểm có thể duy trì chi phí dầu thô và vận tải ở mức cao.
• Trong bối cảnh khu vực Vịnh chịu tác động trên diện rộng, việc xóa bỏ hoàn toàn phần bù rủi ro địa chính trị có thể cần thời gian do vai trò trung tâm của khu vực này trong nguồn cung năng lượng toàn cầu.
• Iran cũng có động cơ giữ phí rủi ro dầu ở mức cao như một hình thức gây áp lực kinh tế, bởi năng lượng là một trong những kênh truyền dẫn nhanh nhất vào lạm phát và tâm lý thị trường toàn cầu.

Giá dầu cao kéo dài tác động thế nào đến lạm phát và lộ trình của Fed

• Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, nguy cơ lạm phát tiêu đề kéo dài sẽ gia tăng và có thể làm chậm quá trình cải thiện của các chỉ số giá.
• Điều này không đồng nghĩa chắc chắn với việc thắt chặt chính sách, nhưng có thể khiến Fed thận trọng hơn với việc cắt giảm lãi suất quá nhanh, bởi lạm phát do năng lượng có thể lan sang kỳ vọng và hành vi định giá trên diện rộng.
• Hệ quả là ngưỡng để xuất hiện một “chuyển hướng dovish” rõ ràng sẽ cao hơn nếu giá dầu tiếp tục được săn đón.

Góc nhìn ngành: ai hưởng lợi và ai chịu thiệt hại

Những nhóm hưởng lợi tương đối

• Năng lượng và một phần khai khoáng, được hỗ trợ bởi giá hàng hóa và dòng tiền cải thiện theo giá.
• Quốc phòng, an ninh và các lĩnh vực hỗ trợ hạ tầng trọng yếu, bao gồm hệ thống chống drone và bảo vệ cơ sở thiết yếu.

Những nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề

• Hàng không, sân bay, du lịch và giải trí do cú sốc chi phí nhiên liệu và suy yếu nhu cầu.
• Vận tải, logistics và các doanh nghiệp phụ thuộc thương mại toàn cầu do bảo hiểm rủi ro chiến tranh, đổi tuyến và chậm trễ.
• Các nền kinh tế nhập khẩu dầu nhạy cảm tại châu Á và thị trường mới nổi, chịu sức ép kép từ biên lợi nhuận thu hẹp và sức mua tiêu dùng suy yếu.

Vàng và bạc: các công cụ phòng vệ có thể hưởng lợi

• Vàng thường hoạt động hiệu quả khi nhà đầu tư tìm kiếm tài sản ít phụ thuộc vào thu nhập doanh nghiệp, chuỗi cung ứng hay rủi ro chính trị của từng khu vực.
• Kim loại này cũng có thể đóng vai trò hàng rào chống rủi ro chính sách và lạm phát khi cú sốc năng lượng làm phức tạp bức tranh vĩ mô, tạo ra “hỗ trợ kép” cho vàng và phần nào cho các kim loại quý khác.
• Bạc có thể ghi nhận mức tăng mạnh hơn trong các giai đoạn tránh rủi ro vì có beta cao hơn vàng, nghĩa là có thể tăng nhanh hơn khi nhu cầu phòng vệ bùng lên, nhưng đồng thời biến động cũng lớn hơn.
• Nhu cầu trú ẩn có thể đồng thời nâng đỡ USD và vàng, chứ không nhất thiết phải chọn một trong hai. Trong các cú sốc địa chính trị, vàng thường được giao dịch như một dạng “bảo hiểm” ngay cả khi USD mạnh lên.
• JPY và CHF thường diễn biến tích cực trong các giai đoạn né tránh rủi ro nhờ dòng vốn hồi hương, cán cân đối ngoại vững và vị thế trú ẩn an toàn.
• Trái phiếu chính phủ Mỹ có thể không phản ứng đơn giản như trong các cú sốc tăng trưởng truyền thống. Nếu thị trường coi đây chủ yếu là cú sốc lạm phát hoặc năng lượng, lợi suất có thể dao động cao hơn ngay cả khi cổ phiếu giảm, tức trái phiếu không đóng vai trò phòng vệ rõ ràng. Nếu cú sốc chuyển hóa thành lo ngại tăng trưởng, trái phiếu chính phủ vẫn có thể thu hút lực mua.

Các kịch bản từ đây

Trường hợp tích cực

• Căng thẳng hạ nhiệt nhanh và gián đoạn nguồn cung được kiểm soát.
• Cổ phiếu có thể ổn định và phục hồi, dù giá dầu có thể vẫn duy trì trên mức trước sự kiện do chi phí bảo hiểm và an ninh cần thời gian để bình thường hóa.

Trường hợp tiêu cực

• Nếu Iran bị dồn vào thế chân tường, khả năng leo thang có thể cao hơn và khó dự đoán.
• Gián đoạn đáng kể tại các tuyến vận tải trọng yếu khiến chi phí dầu, vận tải và bảo hiểm tiếp tục tăng.
• Tâm lý tránh rủi ro trở nên sâu sắc hơn, rủi ro lạm phát kéo dài, làm giảm dư địa linh hoạt của các ngân hàng trung ương và kéo dài biến động trên toàn cầu.

Bức tranh lớn hơn: yếu tố cơ bản trở lại nhưng chế độ thị trường đã thay đổi

• Khi biến động lắng xuống, thị trường thường quay lại với thu nhập, dòng tiền và các yếu tố cơ bản.
• Tuy nhiên, sự kiện này nhắc lại rằng kinh tế toàn cầu đang phân mảnh mạnh hơn và các lĩnh vực mang tính “chiến lược” ngày càng đóng vai trò trọng yếu trong cấu trúc danh mục đầu tư.
• Vàng, quốc phòng và các yếu tố hỗ trợ an ninh đang dần trở thành cấu phần cốt lõi khi rủi ro địa chính trị xuất hiện thường xuyên hơn thay vì là ngoại lệ.
• Trong môi trường đó, quản trị rủi ro chủ động trở nên đặc biệt quan trọng, bởi vai trò dẫn dắt thị trường có thể thay đổi nhanh chóng khi bối cảnh địa chính trị dịch chuyển.