Cấu trúc giá dầu và thông điệp thị trường giữa căng thẳng Trung Đông

Ví dụ đơn giản là người nông dân có thể bán hợp đồng tương lai lúa mì để cố định giá bán khi đến mùa thu hoạch, còn các doanh nghiệp sản xuất bánh mì có thể dùng chính các hợp đồng đó để cố định giá mua nguyên liệu trong cùng thời gian, qua đó cả hai bên đều tránh được rủi ro giá tăng hoặc giảm ngoài dự tính.

Một yếu tô quan trọng của thị trường tương lai là các nhà đầu cơ, họ không tham gia để mua bán hàng hóa thực mà tham gia để kiếm lợi nhuận từ biến động giá, nhưng vai trò của họ là cần thiết vì họ đứng ra giao dịch khi không có sẵn bên phòng ngừa rủi ro ở phía đối diện, nhờ đó thị trường luôn có người mua và người bán, tạo ra thanh khoản và giúp việc chuyển giao rủi ro diễn ra liên tục.

Trong ví dụ thứ nhất, khi người nông dân bán hợp đồng tương lai lúa mì thì bên mua thường là nhà đầu cơ, người này kỳ vọng giá lúa mì sẽ tăng trước khi hợp đồng hết hạn nên mua vào để kiếm lợi nhuận, ngược lại khi doanh nghiệp sản xuất bánh mì mua hợp đồng tương lai thì bên bán thường là nhà đầu cơ, họ kỳ vọng giá sẽ giảm nên bán ra trước để hưởng lợi nếu giá đi xuống.

Nói rõ hơn, nhà phòng ngừa rủi ro sử dụng hợp đồng tương lai để cố định giá nhằm loại bỏ sự không chắc chắn về chi phí hoặc doanh thu trong tương lai, còn nhà đầu cơ chấp nhận rủi ro này với mục tiêu kiếm lợi nhuận từ dự báo giá, nếu dự báo đúng họ có lợi nhuận, nếu dự báo sai họ sẽ chịu thua lỗ, đây là cơ chế cơ bản giúp thị trường vận hành.

Cách thức này không chỉ áp dụng cho nông sản mà còn được sử dụng rộng rãi ở các thị trường khác như năng lượng, kim loại, tiền tệ và các loại chứng khoán như trái phiếu và cổ phiếu, vì tất cả các thị trường này đều có nhu cầu quản lý rủi ro về giá.

Trong thực tế, giá của các hợp đồng tương lai thường phản ánh kỳ vọng chung của thị trường về mức giá trong tương lai tại các thời điểm khác nhau, vì vậy khi nhìn vào các mức giá này có thể hiểu được thị trường đang dự đoán điều gì, với tình hình hiện tại tại Iran và Eo biển Hormuz là nơi vận chuyển một phần lớn dầu của thế giới, giới chuyên môn muốn xem thị trường dầu thô đang kỳ vọng giá sẽ diễn biến ra sao trong thời gian tới, hợp đồng được giao dịch nhiều nhất là dầu WTI với nhiều kỳ hạn kéo dài trong nhiều năm, tuy nhiên khối lượng giao dịch tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn gần vì đó là nơi có nhiều người tham gia nhất, còn các kỳ hạn xa ít được giao dịch hơn nên thanh khoản thấp hơn.

Trong bối cảnh hiện tại, chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy Iran sẽ sớm mở lại Eo biển Hormuz nên việc giá dầu duy trì ở mức cao trong ngắn hạn là hợp lý vì nguồn cung có nguy cơ bị gián đoạn, tuy nhiên điều quan trọng là mức giá cao này kéo dài bao lâu, dựa trên giá hợp đồng tương lai thì thị trường đang cho rằng giá dầu có thể đạt đỉnh trong tháng tới rồi giảm dần sau đó, và sau khoảng một năm giá có thể thấp hơn khoảng 25% so với hiện tại, điều này cho thấy thị trường kỳ vọng rủi ro nguồn cung chỉ mang tính tạm thời.

Dù là nhà phòng ngừa rủi ro hay nhà đầu cơ, họ luôn chú ý đến sự chênh lệch giữa giá hợp đồng gần và xa vì nó cho thấy bên nào đang có lợi thế, trong trường hợp hiện tại giá hợp đồng kỳ hạn xa thấp hơn giá hợp đồng gần, điều này có nghĩa là các doanh nghiệp cần mua dầu trong tương lai có thể khóa giá thấp hơn so với mức hiện tại nên họ có lợi, còn đối với nhà đầu cơ thì cấu trúc giá này đồng nghĩa với việc đặt cược rằng giá ở các kỳ hạn xa sẽ tăng lên trong tương lai để tạo ra lợi nhuận.

Dù cách nhìn này có cơ sở vì dựa trên cấu trúc giá thực tế của thị trường, các nhà đầu tư vẫn không thực sự thoải mái khi ủng hộ vì nó phụ thuộc nhiều vào diễn biến địa chính trị như tình hình tại Iran và Eo biển Hormuz, mà những yếu tố này thay đổi nhanh và khó dự đoán nên rủi ro vẫn ở mức cao.