Châu Âu đang tích trữ đủ khí đốt để tránh một cuộc khủng hoảng năng lượng mới

Trước đây, hoạt động tích trữ khí đốt theo mùa là quy trình khá bình thường và ít được chú ý. Do nhu cầu tiêu thụ thấp trong mùa xuân và mùa hè, giá khí đốt thường rẻ hơn, tạo điều kiện để các công ty năng lượng mua vào và bơm xuống các kho chứa ngầm trước khi nhu cầu tăng mạnh vào mùa đông.

Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi vào năm 2021 khi Nga cắt giảm nguồn cung khí đốt sang châu Âu trước khi phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Cuộc khủng hoảng năng lượng sau đó đã đẩy giá khí đốt tại châu Âu lên mức kỷ lục 345 euro/MWh vào tháng 7/2022, tăng vọt so với mức khoảng 25 euro/MWh trước khủng hoảng. Lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn vượt ngưỡng 10%, buộc các chính phủ châu Âu phải tung ra các gói hỗ trợ khẩn cấp để cứu trợ hộ gia đình và doanh nghiệp trước hóa đơn năng lượng tăng cao.

Xung đột Iran tiếp tục gây áp lực lên nguồn cung khí đốt

Hiện nay, cuộc xung đột liên quan đến Iran đang khiến quá trình bổ sung dự trữ khí đốt của châu Âu trở nên phức tạp hơn.

Việc eo biển Hormuz bị gián đoạn hoạt động đã ảnh hưởng đến khoảng 20% nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Điều này khiến các ngân hàng trung ương, nhà hoạch định chính sách và giới đầu tư ngày càng lo ngại về khả năng châu Âu tích trữ đủ nhiên liệu trước mùa đông.

Một khó khăn lớn nằm ở điểm xuất phát thấp. Sau mùa đông 2025-2026, lượng khí đốt dự trữ của châu Âu giảm xuống chỉ còn 27% công suất, mức thấp nhất trong vòng bốn năm.

Từ ngày 1/4 đến nay, châu Âu đã bổ sung khoảng 145 terawatt giờ khí đốt vào các kho dự trữ. Con số này thấp hơn mức 166 terawatt giờ cùng kỳ năm ngoái nhưng cao hơn mức 126 terawatt giờ của năm 2024.

Tuy nhiên, do lượng tồn kho ban đầu quá thấp, đến ngày 1/6 các kho dự trữ chỉ đạt khoảng 41% công suất, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 53% của 10 năm gần đây.

Mục tiêu 80% công suất vẫn là thách thức

Các quan chức châu Âu hiện chưa phát tín hiệu báo động.

Với giá khí đốt dao động quanh ngưỡng 50 euro/MWh, thị trường vẫn đủ hấp dẫn để thu hút nguồn LNG từ châu Mỹ đồng thời hạn chế nhu cầu tiêu thụ từ các ngành công nghiệp.

Theo đánh giá của Nhóm Điều phối Khí đốt thuộc Liên minh châu Âu (EU), lượng dự trữ khí đốt của khu vực vẫn có thể đạt khoảng 80% công suất trước mùa đông.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng mục tiêu này khá tham vọng.

Nếu duy trì tốc độ bơm khí hiện nay, lượng dự trữ của châu Âu có thể chỉ đạt khoảng 70% công suất vào cuối tháng 10, thời điểm kết thúc mùa tích trữ.

Trong trường hợp eo biển Hormuz sớm được mở lại, nguồn LNG toàn cầu sẽ tăng lên và giúp châu Âu cải thiện đáng kể tốc độ bổ sung dự trữ. Mức lấp đầy khoảng 75% công suất được xem là đủ để đảm bảo an ninh năng lượng trong mùa đông tới.

Thị trường khí đốt hiện vững vàng hơn giai đoạn 2022

Khác với cuộc khủng hoảng cách đây bốn năm, thị trường khí đốt toàn cầu hiện đang ở trạng thái thuận lợi hơn.

Hàng loạt dự án LNG mới, đặc biệt tại Mỹ, đã đi vào hoạt động, giúp nguồn cung toàn cầu dồi dào hơn đáng kể.

Trong khi đó, nhiều quốc gia châu Á có khả năng ứng phó tốt hơn với gián đoạn nguồn cung. Trung Quốc, nước nhập khẩu LNG lớn nhất từ Qatar, cùng với Ấn Độ, Pakistan và Bangladesh đều có thể chuyển sang sử dụng than đá để thay thế một phần nhu cầu khí đốt.

Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đang gia tăng tỷ trọng điện than trong cơ cấu năng lượng, qua đó giải phóng thêm nguồn LNG cho thị trường châu Âu.

Bên cạnh đó, châu Âu hiện sản xuất nhiều điện từ năng lượng mặt trời và điện gió hơn so với năm 2022, giúp giảm đáng kể nhu cầu tiêu thụ khí đốt.

Sản lượng điện hạt nhân tại Pháp đã phục hồi sau khi hàng loạt lò phản ứng phải bảo trì trong giai đoạn trước. Thủy điện cũng đóng góp nhiều hơn nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi, trái ngược với đợt hạn hán nghiêm trọng từng xảy ra cách đây vài năm.

Nguy cơ tái diễn khủng hoảng năm 2022 đang giảm dần

Tổng hợp các yếu tố trên cho thấy, nếu xung đột liên quan đến Iran không leo thang trở lại, đỉnh giá khí đốt của châu Âu có thể đã qua.

Vào tháng 3, giá khí đốt bán buôn từng tăng lên gần 75 euro/MWh và nhiều ngân hàng Phố Wall cảnh báo giá có thể vượt 100 euro/MWh. Tuy nhiên, kể từ đó đến nay, giá khí đốt chủ yếu dao động trong vùng 40-50 euro/MWh.

Một điểm khác biệt quan trọng là Đức đã rút ra bài học từ năm 2022. Khi đó, việc Berlin ồ ạt mua khí đốt để tích trữ đã góp phần đẩy giá tăng mạnh hơn nữa. Hiện nay, các chính phủ châu Âu đang thận trọng hơn và để thị trường tự điều tiết.

Dù vậy, các nước vẫn cần theo dõi sát tình hình và sẵn sàng can thiệp nếu eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa trong những tháng tới, khiến quá trình bổ sung dự trữ khí đốt bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Ở thời điểm hiện tại, kịch bản châu Âu rơi vào một cuộc khủng hoảng năng lượng tương tự năm 2022 được đánh giá là khó xảy ra hơn đáng kể.