Chiến thắng của Andy Burnham mở đường cho khả năng ông thách thức Thủ tướng Anh Starmer

Ông Burnham, Thị trưởng vùng Greater Manchester, người được mệnh danh là “Vua phương Bắc”, giành chiến thắng tại khu vực Makerfield ở tây bắc nước Anh với 54.8% số phiếu, vượt xa ứng viên của đảng Reform UK theo đường lối dân túy của Nigel Farage với 34.5%.

Quy mô chiến thắng của ông Burnham trong cuộc bầu cử bổ sung được xem là một trong những cuộc bầu cử có ý nghĩa lớn nhất trong hơn 60 năm qua, giúp ông ở vị thế thuận lợi để thách thức ông Starmer, người đang đối mặt với mức độ ủng hộ thấp trong nhóm các lãnh đạo Anh.

Ông Burnham cho biết ông muốn đối trọng với làn sóng chính trị dân túy và chia rẽ, đồng thời coi chiến thắng này là cơ hội để “rẽ khỏi con đường dẫn tới nền chính trị chia rẽ và u ám như ở Mỹ”.

Hiện thị trường chính trị đang tập trung vào thời điểm ông Burnham có thể hành động và liệu ông có thể thuyết phục Thủ tướng từ bỏ quyền lực mà không cần một cuộc tranh giành lãnh đạo gây xáo trộn.

Burnham coi chiến thắng là “bước ngoặt”

Trong bài phát biểu sau chiến thắng, ông Burnham cho rằng kết quả này có thể trở thành một “bước ngoặt”.

“Chúng ta phải lắng nghe điều đó, phải hành động và phải làm đúng,” ông nói. “Sẽ không có cơ hội thứ hai.”

Thủ tướng Starmer, người tuyên bố sẽ tiếp tục tại vị, đã nhanh chóng chúc mừng ông Burnham và viết trên mạng xã hội X rằng cử tri đã lựa chọn chiến dịch “hy vọng và lạc quan của Đảng Lao động thay vì chia rẽ và thù hận”.

Ông Burnham, 56 tuổi, một chính trị gia kỳ cựu từng ủng hộ quốc hữu hóa các dịch vụ công trọng yếu và chỉ trích cái mà ông gọi là 4 thập kỷ thất bại của chủ nghĩa kinh tế tân tự do, cho biết ông sẵn sàng tham gia bất kỳ cuộc đua nào nhằm thay thế ông Starmer.

Các cuộc thăm dò cho thấy ông có khả năng giành chiến thắng trong một cuộc đua lãnh đạo do đảng viên quyết định, dù một số nghị sĩ Đảng Lao động muốn tránh kịch bản này.

Điều đó đồng nghĩa với việc Anh có thể chứng kiến thủ tướng thứ 7 chỉ trong hơn một thập kỷ, mức luân chuyển cao nhất trong gần 200 năm, phản ánh sự bất mãn của cử tri đối với tình trạng suy giảm mức sống, dịch vụ công và vấn đề nhập cư bất hợp pháp.

Nội bộ Đảng Lao động gia tăng chia rẽ khi áp lực lên Starmer gia tăng

Hai năm sau chiến thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử, ông Starmer, 63 tuổi, hiện là một trong những thủ tướng bị đánh giá kém phổ biến nhất kể từ khi có thống kê thăm dò. Các bê bối, thay đổi chính sách và bị chỉ trích thiếu quyết đoán đã làm gián đoạn cam kết cải cách mà ông từng đưa ra.

Khoảng một phần tư nghị sĩ Đảng Lao động đã kêu gọi ông từ chức kể từ khi đảng này thất bại nặng nề trong các cuộc bầu cử địa phương tháng trước. Một số thành viên nội các, bao gồm các bộ trưởng quốc phòng và y tế, cũng đã rời bỏ vị trí vì bất đồng với lãnh đạo.

Ông Starmer khẳng định trong tuần này rằng ông sẽ tham gia bất kỳ cuộc đua lãnh đạo nào và cảnh báo về nguy cơ chia rẽ nội bộ nếu tiến hành một cuộc cạnh tranh quyền lực.

Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ Đảng Lao động cho rằng quy mô chiến thắng của Burnham sẽ buộc ông Starmer phải cân nhắc việc rút lui.

Bộ trưởng Văn hóa Lisa Nandy, một đồng minh thân cận của Burnham, cho biết bà kỳ vọng hai bên sẽ sớm có cuộc trao đổi, đồng thời khẳng định bà không rời nội các nhưng không thể phát ngôn thay người khác.

Burnham trở lại London với đà chính trị mạnh mẽ

Một nghị sĩ Đảng Lao động cho rằng Burnham sẽ trở lại London với vị thế của một người có khả năng đánh bại đảng Reform đang trỗi dậy.

Nhiều nghị sĩ Đảng Lao động lo ngại có thể mất ghế trong cuộc bầu cử dự kiến năm 2029 vào tay đảng của Nigel Farage, lực lượng đang dẫn đầu các cuộc thăm dò.

Cựu Bộ trưởng Y tế Wes Streeting, một đối thủ khác của ông Starmer, cho biết tuần này ông sẽ thúc đẩy một cuộc đua lãnh đạo nếu Thủ tướng không công bố thời điểm rời nhiệm sở. Ông cũng cho rằng chiến thắng của Burnham cho thấy Đảng Lao động cần thay đổi.

Theo quy định của đảng, cần có 20% nghị sĩ (tương đương 81 người) ủng hộ một ứng viên để kích hoạt thách thức lãnh đạo.

Trong chiến dịch kéo dài một tháng, Burnham thể hiện vai trò như một thủ tướng tiềm năng, thường xuyên đưa ra các định hướng chính sách cho một chính phủ tương lai. Tuy nhiên, ông cũng phải trấn an giới đầu tư khi khẳng định sẽ tuân thủ các quy tắc tài khóa nghiêm ngặt.

Trước đó, ông từng nói Anh đang “lệ thuộc” vào thị trường trái phiếu, phát biểu từng gây biến động thị trường. Sau đó, ông cho rằng những phát ngôn này đã bị diễn giải sai.