Chiến thắng lớn của LDP thực sự có ý nghĩa gì đối với nền kinh tế, trái phiếu và đồng JPY?

Nhật Bản đang bước vào giai đoạn thay đổi chính trị quan trọng, và thị trường tài chính đã bắt đầu phản ánh những tác động có thể xảy ra. Thủ tướng Sanae Takaichi đã đưa ra một quyết định hiếm thấy khi kêu gọi bầu cử sớm, chỉ ba tháng sau khi nhậm chức. Đây là một nước đi rủi ro, nhưng mục tiêu khá rõ ràng: tận dụng mức ủng hộ cao hiện tại để giành được nhiệm kỳ mạnh mẽ hơn, từ đó có đủ quyền lực để triển khai chính sách dài hạn.

Thời điểm tổ chức bầu cử có ý nghĩa quan trọng. Takaichi tiếp quản một đảng suy yếu và một chính phủ thiểu số sau nhiều cuộc bầu cử khó khăn, các bê bối tài chính và phản ứng tiêu cực từ người dân về chi phí sinh hoạt tăng cao. Dù vậy, tỷ lệ ủng hộ dành cho bà vẫn gần 70%, mức rất cao so với tiêu chuẩn chính trị Nhật Bản. Cuộc bầu cử sớm nhằm giữ vững mức tín nhiệm này trước khi lạm phát hoặc biến động thị trường làm suy giảm niềm tin. Nếu giành chiến thắng lớn, bà sẽ giảm phụ thuộc vào liên minh và có thể tập trung nhiều hơn vào việc thực thi chính sách thay vì thương lượng chính trị.

Các khảo sát hiện tại cho thấy khả năng LDP giành chiến thắng là khá cao. Đảng này được dự báo sẽ giành lại đa số rõ ràng tại Hạ viện và thậm chí có thể tiến gần đến mức siêu đa số. Nếu điều này xảy ra, chính phủ sẽ có nhiều quyền lực hơn để thông qua luật mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào Thượng viện. Đối với thị trường, đây là tín hiệu về sự ổn định và liên tục trong chính sách, thay vì rủi ro bất ổn chính trị.

Dựa trên diễn biến gần đây của thị trường trái phiếu, đặc biệt là các phiên đấu giá trái phiếu kỳ hạn 30 năm diễn ra suôn sẻ, những lo ngại về rủi ro tài khóa có thể đang bị thổi phồng. Một số nhà đầu tư lớn tại Tokyo dường như đang cân nhắc quay lại thị trường. Tuy nhiên, vẫn tồn tại lo ngại rằng nếu Takaichi giành được quyền lực mạnh hơn, bà có thể thúc đẩy các kế hoạch cắt giảm thuế, đặc biệt là thuế tiêu thụ đối với thực phẩm, mà không có nguồn tài trợ rõ ràng.

Dù vậy, giọng điệu trong chiến dịch tranh cử của bà khá thận trọng. Trong bối cảnh lạm phát thực phẩm là vấn đề nhạy cảm và các khoản trợ cấp năng lượng đã được khôi phục, bà không đưa ra cam kết mạnh mẽ về cắt giảm thuế. Thay vào đó, bà nhấn mạnh khái niệm “tài chính công có trách nhiệm và chủ động”, cho thấy định hướng duy trì kỷ luật tài khóa.

Lịch sử Nhật Bản từng chứng kiến các tình huống tương tự. Dưới thời Shinzo Abe, LDP vẫn tăng thuế tiêu thụ ngay cả khi triển khai các gói kích thích kinh tế, nhằm đảm bảo kỷ luật tài khóa. Takaichi có dấu hiệu đi theo hướng này. Dù ủng hộ các biện pháp hỗ trợ ngắn hạn cho người dân, đảng cầm quyền vẫn nhấn mạnh mục tiêu duy trì tính bền vững của nợ công và cải cách dài hạn. Nếu có cắt giảm thuế, nhiều khả năng đó sẽ là các biện pháp tạm thời, có kiểm soát và có nguồn bù đắp, thay vì mở rộng chi tiêu không giới hạn.

Ngân hàng Nhật Bản (BoJ) cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định. Khi BoJ dần thu hẹp danh mục ETF và J-REIT, họ đang tạo ra nguồn tài trợ bổ sung theo cách ít gây méo mó thị trường. Mặc dù quy mô bán ra hàng tháng không lớn, nhưng về dài hạn, điều này có thể tạo ra nguồn thu đáng kể, giúp giảm nhu cầu phát hành thêm nợ. Biện pháp này không giải quyết hoàn toàn vấn đề nợ công, nhưng giúp giảm rủi ro và kéo dài thời gian điều chỉnh.

Thay đổi lớn hơn đang diễn ra không nằm ở tài khóa mà ở quá trình bình thường hóa kinh tế. Nhật Bản đang dần thoát khỏi thời kỳ giảm phát kéo dài. Kỳ vọng lạm phát hiện đã ổn định quanh mức 2%, tăng trưởng tiền lương duy trì trên 4–5%, và tình trạng thiếu hụt lao động giúp doanh nghiệp có nhiều quyền định giá hơn. Đây không phải là xu hướng tạm thời mà là sự thay đổi mang tính dài hạn. Trong bối cảnh này, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) tăng không phải là dấu hiệu tiêu cực, mà phản ánh sự cải thiện của nền kinh tế.

Khi BoJ tiếp tục giảm dần mức độ can thiệp và bình thường hóa chính sách tiền tệ, thị trường trái phiếu có thể trở nên biến động hơn và phản ánh cung – cầu thực tế rõ ràng hơn. Điều này có thể khiến đường cong lợi suất trái phiếu dốc hơn, vai trò kiểm soát của ngân hàng trung ương giảm dần, và lợi suất trái phiếu phản ánh tăng trưởng kinh tế thay vì trì trệ.

Thị trường ngoại hối có thể là nơi chịu tác động mạnh nhất. Nếu LDP giành chiến thắng lớn, kỳ vọng về tăng trưởng cao hơn, chính sách tài khóa nới lỏng trong ngắn hạn và lợi suất trái phiếu tăng có thể gây áp lực giảm giá lên đồng yên. Trong kịch bản này, USD/JPY quay lại vùng trên 160 là điều có thể xảy ra, đặc biệt khi vị thế đầu cơ hiện tại không còn quá căng như năm 2024.

Tuy nhiên, mức tỷ giá cao như vậy có thể trở thành vấn đề chính trị. Đồng yên yếu hỗ trợ xuất khẩu nhưng làm tăng lạm phát nhập khẩu, trong khi chính phủ đang tìm cách giảm chi phí sinh hoạt cho người dân. Do đó, mỗi khi USD/JPY vượt vùng 150, khả năng xuất hiện các tuyên bố cảnh báo hoặc biện pháp can thiệp bằng lời nói từ chính phủ Nhật Bản sẽ tăng lên. Dù can thiệp trực tiếp khó tạo ra xu hướng đảo chiều bền vững nếu không có thay đổi lớn trong chênh lệch lãi suất Mỹ – Nhật, nó vẫn có thể làm chậm đà tăng và khiến thị trường biến động mạnh hơn.

Thông điệp chính của bức tranh này là: Chiến thắng lớn của LDP không đồng nghĩa với việc Nhật Bản sẽ rơi vào khủng hoảng tài khóa hoặc mất kiểm soát thị trường trái phiếu. Thay vào đó, đây nhiều khả năng là sự tiếp nối chính sách hiện tại, quá trình bình thường hóa kinh tế và sự chấp nhận mức lợi suất trái phiếu cao hơn như hệ quả tự nhiên của tăng trưởng. Đối với thị trường ngoại hối, điều này có thể đồng nghĩa với áp lực tăng lên USD/JPY kèm theo rủi ro can thiệp từ Tokyo. Đối với thị trường lãi suất, đây có thể là bước khởi đầu cho một giai đoạn mà thị trường trái phiếu Nhật Bản vận hành đúng hơn theo cơ chế cung – cầu thực tế.