Chính phủ Liên bang Mỹ ghi nhận thâm hụt ngân sách kỷ lục dù có doanh thu thuế quan cao

Trong tháng đầu của năm tài chính 2026, chính quyền Trump chi nhiều hơn số thu được 284,35 tỷ USD. Con số này cao hơn khoảng 10% so với thâm hụt tháng 10 năm trước và cao hơn khoảng 200 triệu USD so với kỷ lục trước đó được ghi nhận tháng 10/2020 vào thời điểm phong tỏa vì đại dịch.

Một phần thâm hụt tháng 10 tăng mạnh là do một số khoản chi phúc lợi dự kiến cho tháng 11 được chuyển sang thanh toán trong tháng 10. Nếu loại trừ yếu tố này, thâm hụt thực tế ở mức 180 tỷ USD. Mặc dù thấp hơn 29% so với cùng kỳ năm ngoái, con số này vẫn nằm trong bốn mức thâm hụt tháng 10 cao nhất lịch sử.

Cần lưu ý rằng mức thâm hụt lớn này xuất hiện trong thời gian chính phủ Mỹ tạm thời đóng cửa. Một quan chức Bộ Tài chính cho biết với Reuters rằng hiện chưa rõ việc đóng cửa làm giảm bao nhiêu chi tiêu, nhưng ước tính con số này dưới 5% tổng chi. Khi chính phủ hoạt động trở lại, các khoản lương và nghĩa vụ chưa thanh toán trong thời gian đóng cửa phải được chi trả, nên khả năng cao chi tiêu tháng 11 sẽ tăng.

Chính phủ Liên bang thu được 404 tỷ USD trong tháng 10, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2024. Doanh thu thuế quan đạt kỷ lục với 31,4 tỷ USD, tăng 330,1% so với tháng 10/2025. Tuy nhiên, các tuyên bố rằng doanh thu thuế quan sẽ đủ để chi trả “cổ tức” cho người dân thu nhập thấp và trung bình hoặc giúp giảm nợ quốc gia là không thực tế vì quy mô thuế quan quá nhỏ so với nhu cầu chi tiêu.

Năm ngoái, Mỹ ghi nhận mức thâm hụt ngân sách lớn thứ tư trong lịch sử dù doanh thu thuế quan tăng 142%. Điều này cho thấy vấn đề không nằm ở nguồn thu mà nằm ở mức chi vượt quá lớn.

Trong tháng 10, chính quyền Trump chi 688.72 tỷ USD, tăng 17.9% so với cùng kỳ năm trước. Trong năm tài khóa trước, chính phủ Mỹ chi hơn 7 nghìn tỷ USD, tương đương trung bình 583.3 tỷ USD mỗi tháng, tức 19.2 tỷ USD mỗi ngày. Dù có nhiều tuyên bố về việc cắt giảm chi tiêu, số liệu cho thấy không có động thái rõ ràng nào để giảm mức chi này.

Dự luật Đẹp Lớn có đưa ra một số khoản cắt giảm nhưng vẫn tăng chi ở các lĩnh vực khác. Ngoài ra, những khoản “cắt giảm” này thực chất chỉ là giảm mức tăng dự kiến chứ không làm giảm chi tiêu thực tế. Kết quả là tổng chi tiêu vẫn tăng theo số tuyệt đối. Những khoản chi được cho là “lãng phí” theo đánh giá của DOGE cũng hầu như không bị cắt khỏi ngân sách.

Trong quá khứ cũng xảy ra tình trạng tương tự. Ví dụ, Tổng thống Biden từng tuyên bố rằng thỏa thuận trần nợ sẽ giúp tiết kiệm “hàng trăm tỷ USD”, nhưng điều này không diễn ra. Một số người kỳ vọng việc cắt giảm thuế sẽ tạo động lực tăng trưởng và từ đó tăng thu ngân sách, nhưng dữ liệu lịch sử cho thấy điều này khó xảy ra ở quy mô đủ lớn để thu hẹp thâm hụt.

Vấn đề chính là chi tiêu liên tục tăng vì chính phủ có xu hướng mở rộng chi cho các chương trình trong nước hoặc các hoạt động ở nước ngoài thay vì thu hẹp ngân sách.

Nợ quốc gia tăng lên hơn 38 nghìn tỷ USD vào ngày 21/10 và đạt 38.3 nghìn tỷ USD chỉ sau hơn một tháng. Chi phí lãi vay đã trở thành khoản chi lớn thứ hai của ngân sách Liên bang, chỉ sau An sinh Xã hội. Trong tháng 10, chính phủ đã chi 104.4 tỷ USD tiền lãi, tăng 27.3% so với năm trước. Trong toàn năm tài chính 2025, chi phí lãi vay là 1.2 nghìn tỷ USD, tăng 7,3% so với năm 2024. Lãi ròng tháng 10 ở mức 91 tỷ USD.

Trong năm qua, chính phủ chi cho lãi vay nhiều hơn chi cho quốc phòng (917 tỷ USD) và Medicare (997 tỷ USD). Khoản chi duy nhất lớn hơn là An sinh Xã hội (1.58 nghìn tỷ USD).

Phần lớn nợ đang lưu hành được phát hành từ giai đoạn lãi suất thấp trước khi Fed tăng lãi mạnh. Khi các khoản nợ lãi suất thấp đáo hạn, chính phủ phải tái cấp vốn bằng trái phiếu có lãi suất cao hơn. Ngay cả khi Fed giảm lãi suất, lợi suất trái phiếu chính phủ có thể vẫn cao nếu nhu cầu mua nợ Mỹ giảm.

Nếu tình trạng này kéo dài, có thể dẫn đến tăng trưởng kinh tế chậm hơn, thất nghiệp cao hơn và thu hẹp cơ hội đầu tư. Khi niềm tin vào tình hình tài chính của Mỹ giảm, nhu cầu mua trái phiếu chính phủ sẽ giảm, khiến Mỹ phải tăng lãi suất để thu hút người mua, làm chi phí lãi vay tăng thêm.

Tóm lại, chính phủ Mỹ đang gặp vấn đề lớn về chi tiêu và chưa có biện pháp giải quyết rõ ràng. Các biện pháp liên quan đến thuế quan hoặc thay thế IRS không thể giải quyết vấn đề ngân sách. Nhiều quốc gia trên thế giới đang chú ý đến tình hình tài chính của Mỹ.

Dù nợ gia tăng nhanh trong thời gian ông Biden tại nhiệm, tình trạng này không chỉ xảy ra dưới một chính quyền. Từ thời tổng thống Calvin Coolidge đến nay, mỗi đời tổng thống đều để lại mức nợ cao hơn khi rời nhiệm sở.

Việc cắt giảm chi tiêu ở mức đủ lớn sẽ cần nỗ lực vượt xa những sáng kiến như DOGE. Ngay cả nếu chính quyền Trump cắt giảm chi tiêu tùy ý như đã hứa, hạng mục này chỉ chiếm 27% tổng chi. Phần còn lại thuộc các chương trình quyền lợi lớn như An sinh Xã hội và Medicare, vốn rất khó bị cắt giảm vì lý do chính trị.

Trong thực tế, các vấn đề ngân sách có xu hướng bị trì hoãn xử lý vì điều chỉnh mạnh sẽ gây bất lợi cho những người đang nắm quyền. Tình trạng kéo dài này làm vấn đề nợ ngày càng lớn và khó giải quyết hơn theo thời gian.

Tình huống này có nghĩa là nếu không có thay đổi quyết liệt, vấn đề tài chính của Mỹ sẽ tiếp tục xấu đi đến mức không thể trì hoãn giải quyết thêm nữa.