Chính phủ Mỹ ghi nhận thâm hụt ngân sách lớn thứ tư trong lịch sử

Phần lớn mức tăng đến từ doanh thu thuế quan, khi Mỹ thu 202 tỷ USD từ thuế nhập khẩu, tăng 142% so với cùng kỳ. Riêng trong tháng 9, số thu từ thuế quan đạt 30 tỷ USD, tăng tới 295% so với năm ngoái. Sự tăng mạnh này diễn ra sau khi doanh thu thuế tăng 11% trong năm 2024. Vấn đề nằm ở phía chi tiêu.

Chính quyền Trump chi hơn 7 nghìn tỷ USD trong năm 2025, tăng 4.1% so với năm trước. Không có dấu hiệu nào cho thấy chi tiêu sẽ chậm lại. Dự luật Big Beautiful Bill có “cắt giảm” một số hạng mục, nhưng đồng thời lại tăng chi ở các lĩnh vực khác. Thực tế, những “cắt giảm” này chỉ đến từ việc điều chỉnh dự báo chi tiêu tương lai, trong khi chi tiêu thực tế vẫn tăng – chỉ là tăng chậm hơn kế hoạch ban đầu. Kết quả là, dù có Big Beautiful Bill, chi tiêu vẫn tiếp tục tăng.

Tổng thống Biden từng cam kết rằng các biện pháp cắt giảm chi tiêu trong thỏa thuận trần nợ (Đạo luật Trách nhiệm Tài chính) sẽ giúp tiết kiệm “hàng trăm tỷ USD”. Tuy nhiên, điều đó chưa bao giờ thành hiện thực. Những người ủng hộ Big Beautiful Bill cho rằng việc cắt giảm thuế sẽ kích thích tăng trưởng, tăng nguồn thu và thu hẹp thâm hụt. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy điều ngược lại. Sự thật là chính phủ Mỹ không cam kết cắt giảm chi tiêu thực sự và luôn tìm lý do để chi thêm, dù là cho “khủng hoảng” trong nước hay chiến tranh ở nước ngoài.

Một yếu tố đáng lo ngại là chi phí trả lãi nợ quốc gia. Đây là lý do chính khiến Tổng thống Trump và một số quan chức liên bang gây áp lực để Fed giảm lãi suất. Trong năm tài chính 2024, Mỹ chi 1.2 nghìn tỷ USD cho lãi suất nợ, tăng 7.3% so với năm trước. Lãi ròng (chi phí lãi – thu nhập lãi) đạt 970 tỷ USD trong năm 2025.

Lần đầu tiên trong lịch sử, chi phí lãi suất vượt 1 nghìn tỷ USD, cao hơn cả chi tiêu quốc phòng (917 tỷ USD) và Medicare (997 tỷ USD), chỉ xếp sau chi An sinh Xã hội (1.58 nghìn tỷ USD). Phần lớn nợ hiện tại được phát hành với lãi suất rất thấp trước khi Fed bắt đầu chu kỳ tăng lãi suất. Khi các trái phiếu lãi suất thấp đáo hạn, chính phủ buộc phải tái cấp vốn với chi phí cao hơn. Ngay cả khi Fed hạ lãi suất, lợi suất trái phiếu vẫn có thể tăng nếu nhu cầu nắm giữ nợ Mỹ suy yếu.

Nhiều người cho rằng thâm hụt ngân sách lớn không đáng lo, nhưng Trung tâm Chính sách Lưỡng đảng cảnh báo rằng tình hình tài chính xấu đi đang làm suy yếu niềm tin vào đồng USD. “Niềm tin vào khả năng tín dụng của Mỹ có thể bị xói mòn khi nợ liên bang tăng nhanh, gây lo ngại về sự ổn định tài chính.” Hệ quả có thể là tăng trưởng thấp hơn, thất nghiệp cao hơn và giá trị tài sản giảm.

Nếu niềm tin suy giảm, nhu cầu đối với trái phiếu chính phủ Mỹ sẽ giảm, buộc lợi suất phải tăng để thu hút nhà đầu tư, làm chi phí lãi vay phình to hơn. Tóm lại, chính phủ Mỹ đang đối mặt với một vấn đề chi tiêu nghiêm trọng mà họ chưa giải quyết được. Không có giải pháp thực tế nào cho thâm hụt ngân sách nếu tiếp tục dựa vào thuế quan hay các biện pháp tạm thời khác.

Nợ công tăng mạnh dưới thời Biden, nhưng thực tế, mọi tổng thống kể từ Calvin Coolidge đều để lại cho Mỹ một khoản nợ lớn hơn khi rời nhiệm sở. Ngay cả khi chính quyền Trump thực hiện được việc cắt giảm chi tiêu tùy ý như đã hứa, điều đó chỉ ảnh hưởng đến 27% tổng chi tiêu, vì phần lớn ngân sách dành cho phúc lợi xã hội – những lĩnh vực hiếm khi bị cắt giảm.

Vấn đề là mang tính cơ cấu và chính trị. Các chính trị gia thường chọn cách trì hoãn thay vì đối mặt với các quyết định khó khăn, bởi những biện pháp cắt giảm thực sự có thể khiến họ mất sự ủng hộ. Kết quả là, Mỹ tiếp tục “đá quả bóng nợ” xuống con đường ngày càng ngắn lại. Và đến một lúc nào đó, con đường ấy sẽ kết thúc.