Cú sốc dầu mỏ là thử thách mới nhất đối với sức bền của nền kinh tế Mỹ
Diệu Linh
Junior Editor
Đợt tăng giá dầu thô gần đây thường được so sánh với các chu kỳ tăng trước trong lịch sử. Kể từ năm 1970, đã có sáu đợt tương tự trước giai đoạn hiện tại, trong đó năm đợt đầu tiên trùng với các cuộc suy thoái kinh tế. Riêng hai đợt trong thập niên 1970 không chỉ gây suy thoái mà còn đẩy lạm phát tăng mạnh, dẫn đến giai đoạn “lạm phát đình trệ” kéo dài và gây thiệt hại đáng kể cho thị trường chứng khoán.
Đợt tăng giá gần nhất vào năm 2022 đi kèm với thị trường giá xuống của cổ phiếu, nhưng không kéo theo suy thoái kinh tế. Điều này cho thấy nền kinh tế Mỹ một lần nữa thể hiện khả năng thích ứng và chống chịu. Từ đầu thập kỷ đến nay, nền kinh tế đã vượt qua hàng loạt cú sốc như đại dịch, gián đoạn chuỗi cung ứng, lạm phát tăng cao, chính sách thắt chặt của Fed, các vụ phá sản ngân hàng, căng thẳng thương mại và sự suy yếu của tăng trưởng việc làm.
Chính sức bền này giúp các cú sốc giá dầu hiện nay gây ra lạm phát ít dai dẳng hơn và ít làm gián đoạn tăng trưởng nghiêm trọng như trước. Nguy cơ xảy ra lạm phát đình trệ kéo dài, tương tự giai đoạn những năm 1970, hiện được đánh giá là thấp hơn đáng kể.


Một yếu tố quan trọng là nền kinh tế Mỹ hiện tiêu thụ ít năng lượng hơn trên mỗi đơn vị GDP so với trước đây, phản ánh sự cải thiện về hiệu quả sử dụng năng lượng và sự chuyển dịch từ sản xuất sang dịch vụ. Nhờ đó, các đợt tăng giá dầu hiện nay ít gây áp lực lạm phát và ít ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh tế thực hơn so với quá khứ, khi cường độ năng lượng còn cao. (Dù vậy, yếu tố này có thể thay đổi nếu nhu cầu năng lượng từ các trung tâm dữ liệu gia tăng mạnh, trừ khi hiệu suất được cải thiện như kỳ vọng.)
Người tiêu dùng cũng có khả năng chống chịu tốt hơn. Tỷ trọng chi tiêu cho xăng và các sản phẩm năng lượng trong tổng chi tiêu cá nhân đã giảm dần theo thời gian và hiện ở mức thấp trong lịch sử.
Ở phía cung, Mỹ hiện đã đạt trạng thái độc lập năng lượng, khác biệt rõ rệt so với thập niên 1970. Kể từ năm 2023, sản lượng dầu thô và các chất lỏng liên quan của Mỹ liên tục vượt nhu cầu tiêu thụ trong nước.
Investing