Fed cắt giảm lãi suất, chấm dứt QT nhưng giữ quan điểm hawkish

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell nỗ lực duy trì lập trường hawkish, song hành động của ngân hàng trung ương lại mang tính dovish rõ rệt.

Tại cuộc họp thứ hai liên tiếp, Fed cắt giảm lãi suất quỹ liên bang thêm 0.25% vào thứ Tư. Trong một bước đi nới lỏng mạnh mẽ hơn, FOMC cũng tuyên bố sẽ chấm dứt việc giảm bảng cân đối kế toán vào tháng 12. Tuy nhiên, Powell cố gắng hạ nhiệt kỳ vọng thị trường khi nói rằng khả năng cắt giảm lãi suất thêm vào tháng 12 là không chắc chắn.

FOMC bỏ phiếu 10-2 để cắt giảm lãi suất, đưa lãi suất quỹ liên bang về khoảng 3.75-4.00%. Giống như cuộc họp tháng 9, Thống đốc Stephen Miran – người được Tổng thống Trump bổ nhiệm – bỏ phiếu phản đối vì muốn giảm mạnh hơn, 0.5%. Trong khi đó, Chủ tịch Fed Kansas City Jeffrey Schmid bỏ phiếu không, phản đối mọi đợt cắt giảm vào thời điểm hiện tại.

Tuyên bố của FOMC thừa nhận “lạm phát đã tăng kể từ đầu năm và vẫn còn khá cao”, nhưng vẫn tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ. Ủy ban cũng cảnh báo “rủi ro suy yếu trong thị trường việc làm đã tăng trong những tháng gần đây.”

Chấm dứt giảm bảng cân đối kế toán

Powell từng gợi ý khả năng dừng thu hẹp bảng cân đối kế toán sớm hơn, và FOMC chính thức xác nhận sẽ kết thúc chương trình thắt chặt định lượng (QT) kể từ ngày 1/12. Điều này đồng nghĩa Fed sẽ ngừng cắt giảm nắm giữ trái phiếu chính phủ và chứng khoán thế chấp, duy trì quy mô bảng cân đối ở mức hiện tại.

Việc giảm bảng cân đối – hay QT – rút tiền khỏi hệ thống tài chính bằng cách giảm dự trữ ngân hàng và chuyển nợ chính phủ sang khu vực tư nhân, qua đó siết chặt điều kiện tài chính và thị trường trái phiếu, mang tính giảm phát. Ngược lại, việc dừng QT sẽ tăng thanh khoản, đồng nghĩa tạo thêm áp lực lạm phát.

Quan trọng hơn, động thái này làm giảm áp lực lên thị trường trái phiếu chính phủ, khi Fed sẽ phải mua trái phiếu mới thay thế khi các trái phiếu cũ đáo hạn. Điều này tạo thêm nhu cầu nhân tạo, giúp hạ lợi suất trái phiếu, cho phép chính phủ vay vốn với chi phí thấp hơn.

Fed công bố kế hoạch giảm bảng cân đối vào tháng 3/2022 sau khi không thể thuyết phục thị trường rằng lạm phát chỉ “tạm thời”. Kế hoạch này vốn không quá tham vọng so với mức lạm phát tăng mạnh trong đại dịch. Nếu được thực hiện đúng lộ trình – mà thực tế là không – sẽ mất 7.8 năm để thu hẹp bảng cân đối về mức trước đại dịch, chưa kể hàng nghìn tỷ USD được bơm ra sau khủng hoảng tài chính 2008.

Tuy nhiên, Fed đã giảm tốc QT từ tháng 5/2024 và nay chính thức kết thúc. Từ đỉnh điểm, Fed đã thu hồi khoảng 2.4 nghìn tỷ USD khỏi bảng cân đối – con số ấn tượng nhưng chỉ bằng một nửa mức mở rộng trong thời kỳ đại dịch.

Chiến thuật tạo áp lực của Chủ tịch Powell

Powell và các đồng sự vừa nới lỏng chính sách tiền tệ, vừa cố gắng hạ nhiệt kỳ vọng thị trường bằng thông điệp thận trọng. Điều này diễn ra trong bối cảnh Fed tiếp tục hạ lãi suất dù lạm phát vẫn cao – một nghịch lý so với thông lệ chính sách. Trong điều kiện bình thường, Fed sẽ giữ lãi suất cao hơn, thậm chí tăng, để kiềm chế lạm phát. Nhưng hiện tại, nền kinh tế đang mắc kẹt trong “hố đen nợ công” và bong bóng tài sản tích tụ qua nhiều thập kỷ tiền rẻ, khiến việc duy trì lãi suất cao trở nên khó khả thi.

Powell hiểu rõ điều đó, nên ông buộc phải thể hiện mình như một người cứng rắn với lạm phát trong khi thực tế lại đang kích thích nó.

Trước cuộc họp tháng 10, phần lớn giới phân tích dự báo Fed sẽ cắt giảm lãi suất cả tháng này lẫn tháng 12. Tuy nhiên, Powell cho biết “không nên vội giả định việc tiếp tục nới lỏng trong cuộc họp cuối năm 2025.” Ông nhấn mạnh: “Có nhiều quan điểm trái chiều trong ủy ban. Việc giảm thêm lãi suất vào tháng 12 không phải điều chắc chắn – còn rất nhiều nghi ngờ.” Ông cũng tiết lộ “sự đồng thuận ngày càng tăng” trong nội bộ là nên “chờ ít nhất một chu kỳ trước khi hành động thêm.”

Phát biểu này ngay lập tức tác động đến thị trường: khả năng cắt giảm lãi suất tháng 12 giảm từ 90% xuống còn 67%, khiến chứng khoán Mỹ lao dốc sau cuộc họp báo. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng đây chỉ là “chiến thuật ngôn từ.” Trên thực tế, Fed vẫn đang nới lỏng chính sách giữa lúc lạm phát chưa hạ nhiệt.

FOMC hiện hoạt động trong môi trường thiếu dữ liệu do chính phủ đóng cửa một phần, và Powell thừa nhận: “Chúng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra vào tháng 12. Khi bất ổn cao, thận trọng là điều cần thiết.”

Ông cũng cho rằng “lạm phát, nếu loại bỏ yếu tố thuế quan, thực ra không quá xa mục tiêu 2%.” Tuy nhiên, bất kể Powell diễn giải dữ liệu CPI thế nào, lạm phát đang tăng và việc cắt giảm lãi suất cùng kết thúc QT sẽ chỉ khiến xu hướng đó mạnh hơn.

Tính đến cuối tháng 6, cung tiền đã tăng hơn 600 tỷ USD kể từ đáy giữa năm 2023. Đến tháng 9, tổng cung tiền M2 đạt 22.2 nghìn tỷ USD – vượt đỉnh đại dịch. Đây chính là biểu hiện rõ ràng của lạm phát tiền tệ, phản ánh không chỉ trong giá tiêu dùng mà cả giá tài sản như bất động sản và cổ phiếu. Đây là nguyên nhân chính khiến thị trường chứng khoán giảm mạnh khi Powell phát tín hiệu hawkish.

Thực tế, Fed đang ở thế tiến thoái lưỡng nan: phải giữ lãi suất cao để kiềm chế lạm phát nhưng đồng thời cần hạ lãi suất để tránh nền kinh tế rơi vào khủng hoảng nợ công. Bất kể lời nói ra sao, hành động của Fed cho thấy họ đã chọn ưu tiên cho rủi ro tài chính hơn là kiểm soát lạm phát.