Iran được phép xuất khẩu dầu và hưởng gói hỗ trợ 300 tỷ USD nhờ thỏa thuận với Mỹ

Mỹ và Iran dự kiến ký biên bản ghi nhớ vào ngày thứ Sáu tại Thụy Sĩ, chính thức hóa thỏa thuận sơ bộ đã đạt được trước đó và mở đường cho 60 ngày đàm phán nhằm chấm dứt xung đột cũng như áp đặt các giới hạn nghiêm ngặt đối với chương trình hạt nhân của Tehran.

Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, Mỹ đã chia sẻ văn bản dự thảo với các đồng minh tại hội nghị G7, dù Washington và Tehran chưa công bố chính thức. Một số chi tiết kỹ thuật vẫn đang được hoàn thiện trước khi ký kết.

Theo nội dung dự thảo mà Bloomberg tiếp cận được, Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp giấy miễn trừ cho hoạt động xuất khẩu dầu thô và hóa dầu của Iran ngay sau khi biên bản ghi nhớ được ký. Mỹ cũng sẽ chấm dứt phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran và phối hợp để khôi phục lưu lượng hàng hải qua eo biển Hormuz về mức trước chiến sự trong vòng 30 ngày.

Dấu hiệu chuẩn bị cho thỏa thuận đã xuất hiện trên thị trường vận tải dầu mỏ khi một số tàu chở dầu của Iran bắt đầu di chuyển khỏi eo biển Hormuz và Vịnh Oman. Trong khi đó, giá dầu Brent giảm xuống dưới 78 USD/thùng, mức thấp nhất trong hơn ba tháng, sau khi mất 15% trong bốn phiên liên tiếp do kỳ vọng nguồn cung dầu sẽ gia tăng mạnh.

Dự thảo cũng cho thấy Mỹ và các đối tác khu vực sẽ hỗ trợ một chương trình phục hồi và phát triển kinh tế cho Iran với quy mô ít nhất 300 tỷ USD. Tuy nhiên, văn bản chưa nêu rõ thời điểm giải ngân các tài sản bị phong tỏa của Iran, chỉ cam kết số tiền này sẽ được giải phóng và cung cấp đầy đủ.

Một quan chức Mỹ cho biết Iran chỉ được hưởng các lợi ích của thỏa thuận nếu đáp ứng đầy đủ các cam kết, bao gồm từ bỏ tham vọng vũ khí hạt nhân, vô hiệu hóa vật liệu hạt nhân đã làm giàu và bảo đảm tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Phía Iran cũng yêu cầu được bảo đảm khả năng tiếp cận hiệu quả đối với các tài sản bị phong tỏa.

Một trở ngại lớn trong quá trình đàm phán là cuộc xung đột giữa Israel và Hezbollah. Dự thảo nêu mục tiêu chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon, nhưng điều này đòi hỏi sự đồng thuận của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, người hiện vẫn từ chối kết thúc chiến dịch quân sự chống Hezbollah.

Theo dự thảo, Mỹ sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran trong khuôn khổ thỏa thuận cuối cùng dự kiến được đàm phán trong hai tháng tới. Washington cũng sẽ rút lực lượng quân sự khỏi các khu vực lân cận trong vòng 30 ngày sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.

Phát biểu tại hội nghị G7, Tổng thống Donald Trump khẳng định thỏa thuận đã hoàn tất và sẽ ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, kế hoạch này đang vấp phải chỉ trích từ một số nghị sĩ Cộng hòa và các nhân vật có quan điểm cứng rắn với Iran, những người lo ngại Washington đang trao cho Tehran quá nhiều lợi ích kinh tế mà không nhận được đủ nhượng bộ.

Đáng chú ý, dự thảo hiện chưa đề cập cụ thể đến số phận kho uranium làm giàu của Iran. Văn bản chỉ cho biết vấn đề này sẽ được giải quyết trong thỏa thuận cuối cùng cùng với các nội dung hạt nhân còn lại.