Iran nói chưa đưa ra quyết định cuối cùng về thỏa thuận với Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày thứ Năm cho biết Mỹ và Iran có thể ký một thỏa thuận hòa bình ngay trong cuối tuần này, qua đó mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải hàng hải. Tuy nhiên, phía Iran khẳng định chưa đưa ra quyết định cuối cùng về bất kỳ thỏa thuận nào.

Nếu được thông qua, đây sẽ là bước đột phá ngoại giao quan trọng nhất kể từ khi cuộc chiến kéo dài ba tháng giữa hai bên nổ ra, khiến hàng nghìn người thiệt mạng và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết phần lớn nội dung văn bản đàm phán đã được hoàn thiện, nhưng Tehran sẽ không thỏa hiệp với các "lằn ranh đỏ" của mình.

"Chúng tôi chưa đi đến kết luận cuối cùng về vấn đề này. Đây là một vấn đề rất quan trọng và hiện vẫn đang được các cơ quan có thẩm quyền xem xét," ông nói.

Trong khi đó, ông Trump tuyên bố tại Nhà Trắng rằng Mỹ vừa đạt được một thỏa thuận lớn nhằm chấm dứt cuộc chiến với Iran.

Ông cho biết eo biển Hormuz sẽ chính thức được mở lại ngay sau khi thỏa thuận được ký kết, điều mà ông kỳ vọng có thể diễn ra trong vài ngày tới hoặc ngay trong cuối tuần. Theo ông Trump, Phó Tổng thống JD Vance có thể đại diện Mỹ ký kết văn kiện này.

Khi được hỏi liệu lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei đã chấp thuận thỏa thuận hay chưa, ông Trump trả lời rằng ông tin câu trả lời là "có".

Thông báo của ông Trump được đưa ra sau khi ông hủy kế hoạch tiến hành các cuộc tấn công quân sự mới nhằm vào Iran với lý do đàm phán đang đạt tiến triển. Thông tin này đã giúp thị trường chứng khoán Mỹ tăng điểm trong khi giá dầu giảm mạnh.

Kể từ giữa tháng 3, ông Trump nhiều lần khẳng định một thỏa thuận hòa bình với Iran đã ở rất gần. Tuy nhiên, hai bên vẫn tiếp tục các cuộc tấn công đáp trả lẫn nhau trong tuần này, làm gia tăng áp lực đối với lệnh ngừng bắn được công bố hồi tháng 4.

Tổng thống Mỹ tiếp tục nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bảo đảm Iran không thể sở hữu hoặc phát triển vũ khí hạt nhân. Tehran nhiều lần bác bỏ cáo buộc theo đuổi chương trình vũ khí hạt nhân.

Theo các nguồn tin, những yêu cầu chính của Iran bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế, giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa và công nhận quyền kiểm soát của nước này đối với eo biển Hormuz.

Giao tranh tiếp diễn bất chấp nỗ lực hòa đàm

Cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, chủ yếu tại Iran và Lebanon, đồng thời gây sức ép lên kinh tế toàn cầu khi đẩy giá năng lượng tăng cao kể từ khi Mỹ và Israel mở các cuộc không kích vào Iran hôm 28/2.

Trong những ngày gần đây, xung đột tiếp tục leo thang bất chấp lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực từ đầu tháng 4.

Sau khi một trực thăng Apache của Mỹ bị bắn hạ, ông Trump đã ra lệnh tiến hành thêm các đợt không kích quanh eo biển Hormuz trong hai ngày liên tiếp. Đáp lại, Iran triển khai các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực.

Bộ Nội vụ Bahrain cho biết một bé gái 11 tuổi bị thương nhẹ và một số ngôi nhà bị hư hại do mảnh vỡ từ máy bay không người lái Iran bị đánh chặn rơi xuống.

Trước đó cùng ngày, ông Trump từng tuyên bố Mỹ sẽ giáng đòn mạnh vào Iran và muốn kiểm soát đảo Kharg, nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này. Nếu kiểm soát được hòn đảo này, Washington có thể gây áp lực rất lớn lên nền kinh tế Iran.

Truyền thông nhà nước Iran cho biết lực lượng nước này đã ngăn chặn một tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz mà không có sự phối hợp với nhà chức trách. Khoảng 20% lượng năng lượng giao dịch toàn cầu thường được vận chuyển qua tuyến hàng hải này, nhưng hoạt động đã bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ khi chiến sự bùng phát.

Áp lực chính trị gia tăng đối với Nhà Trắng

Cuộc chiến cũng đang tạo ra sức ép chính trị ngày càng lớn đối với chính quyền Trump khi các cuộc khảo sát cho thấy tỷ lệ ủng hộ của ông suy giảm do giá xăng dầu tăng cao.

Một số nghị sĩ đảng Cộng hòa lo ngại sự không hài lòng của cử tri về cuộc chiến có thể khiến đảng này mất quyền kiểm soát Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Tuy nhiên, ông Trump cũng phải cân bằng với các thành phần cứng rắn trong đảng, những người yêu cầu bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bảo đảm Iran không còn con đường phát triển vũ khí hạt nhân.

Phản ứng của các nước Trung Đông cũng đóng vai trò quan trọng. Ông Trump cho biết trên mạng xã hội rằng thỏa thuận đã nhận được sự ủng hộ của Israel, Saudi Arabia, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Tuy nhiên, Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định Israel không phải là một bên tham gia bản ghi nhớ với Iran.

Theo tuyên bố từ phía Israel, ông Netanyahu đánh giá cao nỗ lực của ông Trump nhằm đạt được một thỏa thuận bao gồm việc loại bỏ vật liệu hạt nhân đã làm giàu, dỡ bỏ cơ sở hạ tầng làm giàu uranium, hạn chế sản xuất tên lửa và chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng đồng minh của Iran trong khu vực.

Trong khi đó, Tehran tiếp tục yêu cầu chấm dứt các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon, nơi giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn vẫn đang tiếp diễn.