Ông Trump nói thỏa thuận hòa bình với Iran sắp hoàn tất, căng thẳng tại eo biển Hormuz vẫn âm ỉ

Nếu được xác nhận, đây sẽ là bước đột phá ngoại giao quan trọng nhất nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài ba tháng qua, khiến hàng nghìn người thiệt mạng và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh sau khi Iran gần như phong tỏa hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Phát biểu tại Nhà Trắng ngày 11/6, ông Trump cho biết:

“Chúng tôi vừa đạt được một thỏa thuận rất tốt để giải quyết cuộc chiến với Iran.”

Ông nói thêm rằng eo biển Hormuz sẽ chính thức được mở lại ngay sau khi thỏa thuận được ký kết, điều có thể diễn ra “rất sớm, có thể ngay trong cuối tuần tại châu Âu”. Phó Tổng thống JD Vance dự kiến sẽ tham dự lễ ký kết.

Khi được hỏi liệu Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei đã chấp thuận thỏa thuận hay chưa, ông Trump trả lời: “Theo tôi được biết thì câu trả lời là có.”

Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết phần lớn nội dung thỏa thuận đã được hoàn tất nhưng Tehran sẽ không nhượng bộ các “lằn ranh đỏ” của mình.

“Chúng tôi chưa đi đến kết luận cuối cùng về vấn đề này. Đây là một vấn đề rất quan trọng và hiện đang được các cơ quan có thẩm quyền xem xét”, ông Baghaei nói.

Thị trường tài chính khởi sắc

Kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình đã thúc đẩy đà tăng của thị trường chứng khoán toàn cầu trong phiên giao dịch ngày 12/6. Tại châu Á, nhiều chỉ số chứng khoán tăng điểm mạnh, trong khi giá dầu giảm xuống mức thấp nhất trong hai tháng.

Dù vậy, tình hình quanh eo biển Hormuz vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Một quan chức Mỹ cho biết lực lượng nước này đã bắn hạ hai máy bay không người lái tấn công của Iran sau khi Tehran tìm cách tấn công các tàu thương mại đi qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Truyền thông nhà nước Iran cũng đưa tin quân đội nước này đã chặn một tàu chở dầu di chuyển qua eo biển Hormuz. Nhiều tiếng nổ được ghi nhận vào sáng 12/6.

Thông báo của ông Trump được đưa ra sau khi ông quyết định hủy các kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào Iran với lý do tiến trình đàm phán đang đạt được tiến triển.

Các điều khoản chính của thỏa thuận

Theo ông Trump, bản ghi nhớ giữa hai bên là một văn kiện “rất mạnh mẽ”, dù vẫn còn mang tính khung định hướng.

Tổng thống Mỹ tiếp tục khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bảo đảm Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân.

“Điều quan trọng nhất là sẽ không có vũ khí hạt nhân ở Iran. Điều đó có nghĩa là không được tự phát triển cũng như không được mua từ bên ngoài”, ông nói.

Về phía Tehran, các yêu cầu chủ chốt được cho là bao gồm:

• Dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế;
• Giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa;
• Công nhận quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Xung đột vẫn tiếp diễn

Trước đó cùng ngày, ông Trump từng tuyên bố Mỹ sẽ “đánh Iran rất mạnh trong đêm” và bày tỏ mong muốn kiểm soát đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran.

Cuộc chiến đã tạo áp lực chính trị đáng kể đối với Nhà Trắng khi giá xăng dầu tăng cao khiến tỷ lệ ủng hộ ông Trump suy giảm. Một số nghị sĩ Cộng hòa lo ngại sự không hài lòng của cử tri có thể ảnh hưởng đến kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.

Trong khi đó, phản ứng của các quốc gia Trung Đông cũng được xem là yếu tố then chốt. Ông Trump cho biết trên mạng xã hội rằng thỏa thuận đã nhận được sự ủng hộ của Israel, Saudi Arabia, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Tuy nhiên, Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu sau đó khẳng định Israel không phải là một bên tham gia bản ghi nhớ với Iran.

Theo thông báo từ phía Israel, ông Netanyahu bày tỏ sự đánh giá cao đối với nỗ lực của ông Trump nhằm đạt được một thỏa thuận bao gồm việc loại bỏ vật liệu hạt nhân đã làm giàu, tháo dỡ cơ sở hạ tầng làm giàu uranium, hạn chế sản xuất tên lửa và chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.