Khi tiền mất giá - Chi phí thật sự của các gói kích thích kinh tế

Hôm qua là thời điểm nhiều người phải nộp một khoản tiền lớn cho IRS nên thường cảm thấy áp lực. Tuy nhiên, khoản chi phí lớn nhất mà bạn phải chịu không đến từ IRS. Trên thực tế, người dân Mỹ không nhận được hóa đơn cho khoản này, nhưng họ vẫn đang trả tiền cho nó mỗi khi mua hàng hóa hoặc dịch vụ.

Đây không phải là thuế tiêu dùng thông thường. Vấn đề ở đây là thuế lạm phát.

Lạm phát có thể được hiểu như một loại thuế gián tiếp.

Khi chính phủ chi tiêu nhiều hơn số tiền thu được từ thuế, họ phải vay thêm để bù đắp phần thiếu hụt. Để hỗ trợ việc vay nợ này, Fed thực hiện chính sách nới lỏng định lượng bằng cách mua trái phiếu chính phủ bằng nguồn tiền mới được tạo ra. Việc này làm tăng nhu cầu đối với trái phiếu chính phủ, giữ lãi suất ở mức thấp và giúp chính phủ có thể vay nhiều hơn so với điều kiện thị trường bình thường.

Người dân nhận được các khoản hỗ trợ tài chính và chính phủ không cần tăng thuế ngay lập tức để chi trả cho các khoản chi tiêu đó.

Ở bề mặt, điều này có vẻ có lợi cho cả hai phía.

Tuy nhiên, chi phí thực tế không biến mất mà được chuyển sang một hình thức khác mà người dân khó nhận ra.

Khi Fed đưa thêm tiền vào nền kinh tế, tổng lượng tiền lưu thông tăng lên. Khi lượng tiền tăng nhanh hơn hàng hóa và dịch vụ, giá cả sẽ tăng, tức là xảy ra lạm phát.

Thuế lạm phát thời COVID

Trong giai đoạn đại dịch, chính phủ Mỹ đã chi khoảng 930 tỷ USD để hỗ trợ trực tiếp cho người dân thông qua ba đợt thanh toán trong năm 2020 và 2021. Đồng thời, Fed đã mở rộng bảng cân đối kế toán thêm gần 5 nghìn tỷ USD thông qua việc mua tài sản.

Các khoản hỗ trợ này không phải là miễn phí và cũng không biến mất sau khi được chi ra. Chi phí của chúng đang được phân bổ dần vào nền kinh tế thông qua lạm phát cho đến hiện tại.

Lạm phát không tăng mạnh ngay lập tức mà tích lũy dần theo thời gian. Mỗi tháng mức tăng có thể nhỏ, nhưng khi cộng dồn qua nhiều năm, tác động trở nên rất lớn.

Kể từ tháng 1 năm 2021, giá cả đã tăng khoảng từ 23.6% đến 27.1%, tùy theo phương pháp đo lường.

Điều này có nghĩa là sức mua của đồng tiền đã giảm khoảng 25% trong vòng khoảng năm năm. Nói cách khác, cùng một số tiền nhưng bạn mua được ít hàng hóa và dịch vụ hơn trước.

Trên thực tế, mức giảm sức mua có thể còn lớn hơn vì các chỉ số chính thức thường đánh giá thấp mức tăng giá.

Phương pháp tính CPI đã được điều chỉnh từ những năm 1990 theo hướng làm giảm mức lạm phát được ghi nhận. Nếu áp dụng phương pháp tính từ những năm 1970, mức lạm phát hiện tại có thể cao gần gấp đôi số liệu chính thức. Theo cách tính đó, CPI có thể gần 50%, và nếu đo lường sát hơn với thực tế tiêu dùng, con số này có thể còn cao hơn.

Thu nhập của người lao động cũng tăng theo thời gian, nhưng thường tăng chậm hơn so với giá cả. Điều này khiến người tiêu dùng phải liên tục điều chỉnh chi tiêu để theo kịp mức giá mới. Trong thời gian thu nhập chưa tăng đủ, nhiều người phải sử dụng tiền tiết kiệm hoặc vay nợ để duy trì mức sống.

Dữ liệu của Fed cho thấy thu nhập trung bình theo giờ đã tăng khoảng 24.9% trong cùng giai đoạn. Nếu so với CPI chính thức, mức tăng này chỉ đủ để giữ nguyên sức mua. Tuy nhiên, nếu lạm phát thực tế cao hơn, thì sức mua của người lao động đang giảm theo thời gian.

Từ những dữ liệu này có thể rút ra một số điểm quan trọng.

Chi tiêu của chính phủ không phải là miễn phí. Chi phí cuối cùng vẫn do người dân chi trả, hoặc thông qua thuế trực tiếp, hoặc thông qua lạm phát làm giảm giá trị tiền. Ngay cả khi nền kinh tế ổn định, lạm phát vẫn tồn tại vì mục tiêu chính sách thường là duy trì mức tăng giá nhất định theo thời gian. Điều này đồng nghĩa với việc nếu chỉ giữ tiền mặt, giá trị của nó sẽ giảm dần.

Do đó, việc nắm giữ các tài sản có khả năng bảo vệ trước lạm phát là cần thiết. Khi lạm phát tăng, các tài sản như vàng và bạc thường có xu hướng tăng giá, giúp duy trì giá trị tài sản trong bối cảnh sức mua của tiền tệ fiat suy giảm.