Lệnh cấm đối với Anthropic buộc nhà đầu tư đánh giá lại rủi ro chính trị

Quyết định của chính quyền Mỹ ngăn công dân nước ngoài tiếp cận các mô hình AI tiên tiến nhất của Anthropic vì lý do an ninh đã đánh dấu bước đi chưa từng có đối với một phòng thí nghiệm AI hàng đầu. Đáp lại, Anthropic đã vô hiệu hóa quyền truy cập vào các mô hình này đối với toàn bộ người dùng.

Trong nhiều năm, Washington chủ yếu kiểm soát chip AI, nhưng việc mở rộng sang chính các mô hình AI cho thấy rủi ro chính trị đang trở thành mối đe dọa thực sự đối với hoạt động toàn cầu và triển vọng lợi nhuận của các doanh nghiệp trong ngành. Điều này đặc biệt quan trọng khi lợi nhuận tương lai là cơ sở để biện minh cho mức định giá cao của các công ty công nghệ và sản xuất chip.

Sự kiện này làm thay đổi cách nhìn về AI, từ cuộc đua công nghệ sang vấn đề an ninh quốc gia. Khả năng tiếp cận các mô hình AI giờ đây trở thành một rủi ro vận hành đối với cả nhà cung cấp lẫn khách hàng sử dụng.

Ông Bobby Molavi, đối tác tại Goldman Sachs, cho rằng AI tiên tiến đang dần trở thành một loại “hạ tầng chiến lược dưới sự giám sát của nhà nước”. Theo ông, câu hỏi đối với nhà đầu tư hiện nay là liệu các công ty AI có trở thành những doanh nghiệp mang tính lai ghép giữa công nghệ thương mại và nhà thầu quốc phòng hay không.

Dù thị trường chưa phản ứng mạnh, giới đầu tư đã bắt đầu chú ý đến nguy cơ này. Cổ phiếu AI vẫn duy trì đà tăng mạnh, trong khi tác động trực tiếp chỉ xuất hiện trên thị trường giao dịch cổ phiếu Anthropic trước IPO, nơi các hợp đồng đại diện giảm nhẹ sau thông tin trên.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng không nên xem nhẹ rủi ro này. Anthropic hiện đã nằm trong danh sách theo dõi rủi ro chuỗi cung ứng của Bộ Quốc phòng Mỹ sau khi từ chối cho phép mô hình Claude được sử dụng cho giám sát đại trà và vũ khí tự động. Điều này có thể làm gia tăng lo ngại khi công ty được cho là đang hướng tới IPO với mức định giá khoảng 965 tỷ USD.

Sự việc cũng làm nổi bật xu hướng thúc đẩy chủ quyền công nghệ tại châu Âu. Tại Pháp, chính phủ ngày càng kêu gọi phát triển năng lực AI độc lập và giảm phụ thuộc vào các nền tảng công nghệ Mỹ. Công ty AI Mistral đang đàm phán gọi vốn với mức định giá khoảng 20 tỷ euro, dù vẫn còn khoảng cách rất lớn so với OpenAI và Anthropic về quy mô tài chính.

Trong khi đó, Trung Quốc đang tận dụng cơ hội để mở rộng ảnh hưởng. Ngay sau khi Anthropic hạn chế quyền truy cập, công ty Zhipu đã công bố mô hình mã nguồn mở mới nhất, còn DeepSeek tiếp tục giảm mạnh giá dịch vụ nhằm thu hút người dùng toàn cầu.

Anthropic hiện đang làm việc với chính quyền Mỹ để tìm cách gỡ bỏ các hạn chế. Tuy nhiên, nhiều nhà quan sát cho rằng điều quan trọng hơn là một tiền lệ mới đã được thiết lập: quyền tiếp cận các mô hình AI tiên tiến có thể ngày càng do chính phủ quyết định thay vì doanh nghiệp.

Theo ông Barton Crockett, chuyên gia phân tích tại Rosenblatt Securities, đây là một rủi ro rõ ràng đối với câu chuyện tăng trưởng của ngành AI. Nếu các mô hình AI tiên tiến trong tương lai bị xem là mối đe dọa an ninh, những biện pháp hạn chế từ chính phủ có thể trở thành yếu tố thường trực trong định giá và triển vọng phát triển của toàn ngành.