Việc giải phóng tài sản của Iran trở thành bài toán chính trị khó khăn đối với ông Trump

Đây là yêu cầu then chốt của Tehran nhưng cũng đang vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ nhiều chính trị gia Mỹ, trong đó có các đồng minh của Tổng thống Donald Trump.

Mỹ cam kết điều gì?

Theo thỏa thuận tạm thời có hiệu lực từ ngày 17/6, Mỹ cam kết tạo điều kiện để Iran được sử dụng các tài sản bị phong tỏa. Tuy nhiên, các chi tiết thực hiện vẫn chưa được làm rõ, bao gồm việc cam kết này chỉ áp dụng với tài sản tại Mỹ hay cả các khoản tiền bị đóng băng ở nước ngoài do lệnh trừng phạt của Washington.

Iran còn bao nhiêu tài sản bị phong tỏa?

Vấn đề bắt nguồn từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Sau vụ bắt giữ con tin tại Đại sứ quán Mỹ ở Tehran, Tổng thống Mỹ khi đó là Jimmy Carter đã phong tỏa khoảng 12 tỷ USD tài sản của Iran.

Phần lớn số tiền này sau đó được giải ngân hoặc dùng để thanh toán nợ. Tuy nhiên, Iran vẫn còn lượng tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài được ước tính từ 24 tỷ USD đến hơn 100 tỷ USD, chủ yếu là nguồn thu từ xuất khẩu dầu khí không thể chuyển về nước do các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Vì sao Iran cần số tiền này?

Nền kinh tế Iran vốn đã chịu áp lực lớn từ lạm phát, khủng hoảng tiền tệ và tăng trưởng yếu trước khi chiến tranh nổ ra.

Xung đột kéo dài khiến nhiều cơ sở hạ tầng bị tàn phá, xuất khẩu dầu bị gián đoạn và sản lượng dầu giảm xuống mức thấp nhất trong 5 năm. Trong bối cảnh đó, việc tiếp cận nguồn tài sản bị phong tỏa được xem là yếu tố quan trọng để phục hồi kinh tế và tái thiết đất nước.

Vì sao đây là gây tranh cãi tại Mỹ?

Nhiều chính trị gia Mỹ cho rằng việc giải phóng tài sản sẽ giúp Iran có thêm nguồn lực cho chương trình hạt nhân, tên lửa và các lực lượng đồng minh trong khu vực.

Đây không phải lần đầu vấn đề này gây tranh cãi. Chính quyền Barack Obama và Joe Biden đều từng hứng chỉ trích khi tìm cách giải phóng các khoản tiền của Iran.

Điều đáng chú ý là ông Trump trước đây cũng phản đối việc nới lỏng tài chính cho Tehran. Tuy nhiên, hiện ông cho rằng đây là tài sản thuộc về Iran và việc hoàn trả là cần thiết để duy trì niềm tin vào hệ thống tài chính quốc tế.

Dù vậy, nhiều nghị sĩ Cộng hòa vẫn không đồng tình. Thượng nghị sĩ Ted Cruz cho rằng việc trao hàng tỷ USD cho Iran là quyết định tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Vì vậy, giải phóng tài sản của Iran không chỉ là vấn đề ngoại giao mà còn là thách thức chính trị đáng kể đối với ông Trump trong nước.