Mỹ công bố nội dung thỏa thuận tạm thời 14 điểm với Iran nhằm chấm dứt xung đột và mở lại eo biển Hormuz

Theo một quan chức cấp cao Mỹ, văn kiện mang tên "Bản ghi nhớ Islamabad giữa Hợp chủng quốc Hoa Kỳ và Cộng hòa Hồi giáo Iran" gồm 14 điều khoản, thiết lập khuôn khổ cho tiến trình đàm phán kéo dài 60 ngày tại Thụy Sĩ, dự kiến bắt đầu từ ngày 20/6.

Chấm dứt chiến sự và cam kết không sử dụng vũ lực

Theo điều khoản đầu tiên, Mỹ, Iran và các lực lượng đồng minh của hai bên cam kết chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn mọi hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon.

Hai bên đồng thời cam kết không phát động chiến tranh, không tiến hành bất kỳ hoạt động quân sự nào chống lại nhau và không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trong tương lai. Thỏa thuận cuối cùng sẽ tái khẳng định các cam kết này.

Mỹ và Iran cũng cam kết tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau và không can thiệp vào công việc nội bộ của đối phương.

Khởi động đàm phán toàn diện trong 60 ngày

Hai nước nhất trí tiến hành các cuộc đàm phán nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng trong thời hạn tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu hai bên đồng thuận.

Các vấn đề phức tạp nhất, bao gồm chương trình hạt nhân của Iran, sẽ được đưa vào tiến trình thương lượng này.

Mỹ dỡ phong tỏa, Iran bảo đảm lưu thông qua Hormuz

Ngay sau khi ký kết bản ghi nhớ, Mỹ sẽ bắt đầu dỡ bỏ phong tỏa hải quân và các biện pháp cản trở đối với Iran. Quá trình này dự kiến hoàn tất trong vòng 30 ngày.

Đổi lại, Iran cam kết tạo điều kiện cho tàu thương mại lưu thông an toàn giữa Vịnh Ba Tư và biển Oman trong thời gian 60 ngày mà không thu phí.

Tehran cho biết hoạt động vận tải thương mại sẽ được khôi phục ngay lập tức và trở lại bình thường trong vòng 30 ngày, sau khi hoàn tất các công việc kỹ thuật và rà phá thủy lôi.

Iran cũng sẽ phối hợp với Oman và các quốc gia ven Vịnh Ba Tư để xây dựng cơ chế quản lý lâu dài đối với eo biển Hormuz theo luật pháp quốc tế.

Kế hoạch tái thiết trị giá tối thiểu 300 tỷ USD

Mỹ cam kết phối hợp với các đối tác trong khu vực xây dựng một kế hoạch tái thiết và phát triển kinh tế cho Iran với quy mô tối thiểu 300 tỷ USD.

Cơ chế triển khai sẽ được hoàn thiện trong khuôn khổ thỏa thuận cuối cùng. Washington cũng cam kết cấp các giấy phép và chấp thuận cần thiết để các giao dịch tài chính liên quan có thể được thực hiện.

Lộ trình dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt

Theo điều khoản thứ 7, Mỹ cam kết chấm dứt toàn bộ các biện pháp trừng phạt đối với Iran theo một lộ trình được hai bên thống nhất.

Điều này bao gồm các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ, các biện pháp trừng phạt thứ cấp cũng như các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và các cơ quan quốc tế.

Hai bên xác định đây là một trong những nội dung trọng tâm của tiến trình đàm phán sắp tới.

Iran tái khẳng định không phát triển vũ khí hạt nhân

Iran tái khẳng định sẽ không theo đuổi hoặc phát triển vũ khí hạt nhân.

Hai nước nhất trí đàm phán về phương án xử lý lượng uranium đã được làm giàu hiện có của Iran. Một trong những lựa chọn tối thiểu được đề cập là pha loãng lượng vật liệu này ngay tại Iran dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Các bên cũng sẽ tiếp tục thảo luận về hoạt động làm giàu uranium và nhu cầu hạt nhân dân sự của Iran trong khuôn khổ thỏa thuận cuối cùng.

Trong thời gian đàm phán, Iran cam kết duy trì nguyên trạng chương trình hạt nhân hiện nay, trong khi Mỹ sẽ không áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt mới hoặc triển khai thêm lực lượng quân sự tới khu vực.

Nới lỏng xuất khẩu dầu và giải phóng tài sản bị phong tỏa

Ngay sau khi ký kết bản ghi nhớ, Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp các giấy miễn trừ cho phép xuất khẩu dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và dịch vụ liên quan của Iran, bao gồm thanh toán ngân hàng, bảo hiểm và vận tải.

Washington cũng cam kết cho phép Iran tiếp cận đầy đủ các khoản tiền và tài sản đang bị phong tỏa hoặc hạn chế sử dụng.

Hai bên sẽ thống nhất cơ chế giải ngân các khoản tài sản này trong quá trình đàm phán. Ngân hàng Trung ương Iran sẽ được quyền chỉ định đối tượng thụ hưởng cuối cùng đối với các khoản tiền được giải phóng.

Thành lập cơ chế giám sát và bảo đảm thực thi

Mỹ và Iran nhất trí thành lập một cơ chế điều hành nhằm giám sát việc thực hiện bản ghi nhớ cũng như bảo đảm tuân thủ thỏa thuận cuối cùng trong tương lai.

Sau khi các điều khoản về ngừng bắn, khôi phục lưu thông hàng hải, nới lỏng xuất khẩu dầu và giải phóng tài sản bắt đầu được thực thi, hai bên sẽ khởi động các cuộc đàm phán chính thức về những nội dung còn lại.

Theo điều khoản cuối cùng, thỏa thuận toàn diện trong tương lai sẽ được thông qua dưới hình thức một nghị quyết có tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.