Lưu lượng dầu qua eo biển Hormuz có thể chỉ phục hồi về 70% mức trước chiến tranh

Trong báo cáo công bố ngày 17/6, nhóm chuyên gia do bà Yulia Zhestkova Grigsby dẫn đầu cho rằng mức lưu lượng mới qua Hormuz có thể thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước xung đột.

Theo ước tính của Goldman Sachs, để đưa xuất khẩu dầu vùng Vịnh trở lại quy mô trước chiến tranh, lưu lượng qua Hormuz cần tăng thêm khoảng 13 triệu thùng/ngày so với mức hiện tại.

Ngân hàng này dự báo hoạt động vận chuyển dầu qua khu vực sẽ cải thiện đáng kể vào cuối tháng tới, trong khi sản lượng khai thác của các nước vùng Vịnh có thể phục hồi hoàn toàn vào khoảng tháng 10.

Trước chiến tranh, mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua eo biển Hormuz, theo dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).

Các tuyến thay thế đang thay đổi bản đồ xuất khẩu dầu

Thị trường năng lượng toàn cầu hiện tập trung theo dõi diễn biến tại eo biển Hormuz sau khi Mỹ và Iran ký thỏa thuận tạm thời nhằm chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động hàng hải qua tuyến đường chiến lược này.

Trong thời gian chiến sự, lưu lượng dầu qua Hormuz gần như tê liệt do các biện pháp phong tỏa từ cả Mỹ và Iran khiến hoạt động thương mại sụt giảm mạnh. Điều này từng đẩy giá dầu tăng vọt trước khi hạ nhiệt trở lại sau khi triển vọng mở cửa eo biển xuất hiện.

Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng cũng thúc đẩy các nước xuất khẩu dầu lớn trong khu vực tăng cường sử dụng những tuyến vận tải không đi qua Hormuz.

Trong đó:

• Saudi Arabia mở rộng sử dụng hệ thống đường ống xuyên quốc gia đưa dầu tới cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ;
• UAE tăng cường vận chuyển dầu qua đường ống nối tới cảng Fujairah nằm ngoài eo biển Hormuz;
• Iraq đẩy mạnh xuất khẩu qua cảng Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ.

Nhờ các tuyến thay thế này, nguồn cung năng lượng tới khách hàng quốc tế vẫn được duy trì trong thời gian xung đột.

Lưu lượng hiện tại vẫn thấp hơn nhiều so với trước chiến tranh

Theo Goldman Sachs, lượng dầu được ghi nhận vận chuyển trực tiếp qua Hormuz hiện chỉ khoảng 1.3 triệu thùng/ngày.

Ngoài ra còn khoảng 1.6 triệu thùng/ngày đi qua khu vực Vịnh Oman, một phần trong số này có thể liên quan tới các chuyến hàng “ẩn danh” không công khai tín hiệu nhận dạng.

Trong khi đó, tổng cộng khoảng 7.5 triệu thùng/ngày đang được vận chuyển qua các tuyến thay thế như Yanbu (Saudi Arabia), Fujairah (UAE) và Ceyhan (Thổ Nhĩ Kỳ).

Năng lực tàu chở dầu không phải vấn đề lớn

Goldman Sachs cho rằng nguồn cung tàu vận tải dầu hiện không phải là rào cản đối với quá trình phục hồi thương mại qua Hormuz.

Theo tính toán của ngân hàng này, hiện có khoảng 860 triệu thùng công suất tàu chở dầu trống đang neo đậu tại eo biển Hormuz hoặc nằm trong phạm vi tối đa 5 ngày hành trình.

Tuy nhiên, một số chủ tàu vẫn có thể ngần ngại đưa tàu trở lại khu vực do lo ngại các rủi ro an ninh chưa hoàn toàn biến mất.

UAE và Kuwait muốn giảm phụ thuộc vào Hormuz

Trong bối cảnh những rủi ro địa chính trị kéo dài, nhiều nước vùng Vịnh đang xúc tiến các kế hoạch giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz.

UAE mới đây công bố chương trình mở rộng quy mô lớn các cảng Dibba, Fujairah và Khor Fakkan nằm bên bờ Vịnh Oman, đồng thời xây dựng thêm ít nhất một cảng mới ngoài khu vực Hormuz.

Bộ trưởng Ngoại thương UAE Thani Al Zeyoudi cho biết nước này hướng tới mục tiêu không còn phụ thuộc vào Hormuz trong hoạt động xuất khẩu dầu, bất kể tuyến đường này có được mở cửa hoàn toàn hay không.

Trong khi đó, Kuwait cũng đang tìm kiếm các phương án thay thế để vận chuyển dầu thô.

Tập đoàn Dầu khí Kuwait (KPC) hiện đàm phán với Saudi Arabia và UAE nhằm mở rộng hệ thống đường ống hiện có để tiếp nhận thêm sản lượng xuất khẩu từ Kuwait.

Những động thái này cho thấy ngay cả khi Hormuz được mở cửa trở lại, cuộc khủng hoảng vừa qua có thể đã tạo ra những thay đổi lâu dài trong cấu trúc vận chuyển dầu mỏ của khu vực Trung Đông.