Những tài sản nào sẽ được lợi nhiều nhất từ việc tăng thanh khoản?

QE trở lại. Ngày 10 tháng 12, Fed công bố kế hoạch mua 40 tỷ USD trái phiếu Kho bạc mỗi tháng trong ít nhất bốn tháng. Thông qua các đợt mua QE này, dự trữ ngân hàng sẽ tăng lên, qua đó làm dịu các lo ngại gần đây về thanh khoản.

Việc thanh khoản gia tăng thường khiến điều kiện thị trường mang tính đầu cơ hơn và hỗ trợ giá tài sản đi lên, do chi phí sử dụng đòn bẩy trở nên rẻ hơn và dễ tiếp cận hơn. Câu hỏi đặt ra là những tài sản tài chính nào có khả năng hưởng lợi nhiều nhất từ QE.

Bài viết này tiếp nối các phân tích gần đây về lý do và cách Fed cung cấp thanh khoản cho thị trường tài chính. Dựa trên nền tảng đó, bước tiếp theo là định lượng mối quan hệ giữa thanh khoản và biến động giá tài sản.

Cách tiếp cận này giúp xác định những tài sản có khả năng hưởng lợi lớn nhất từ vòng QE mới, đồng thời nhận diện các tài sản ít phụ thuộc vào thay đổi thanh khoản và có thể đóng vai trò đa dạng hóa danh mục.

Bitcoin

Theo quan điểm phổ biến của những người ủng hộ Bitcoin, tài sản này vận hành bên ngoài hệ thống tài chính truyền thống. Vì vậy, chính sách tiền tệ được cho là ít ảnh hưởng đến Bitcoin.

Nhà đầu tư crypto thường nhấn mạnh một số đặc điểm để phân biệt Bitcoin với các tài sản khác.

• Nguồn cung cố định: Tổng cung Bitcoin bị giới hạn ở mức tối đa 21 triệu đơn vị, khác với tiền fiat hoặc phần lớn tài sản tài chính có nguồn cung không cố định.
• Phi tập trung: Bitcoin không có tổ chức, doanh nghiệp hay chính phủ trung tâm kiểm soát. Các quy tắc vận hành được thực thi bởi mạng lưới các nút phân tán toàn cầu sử dụng phần mềm mã nguồn mở.
• Chống kiểm duyệt: Giao dịch khó bị ngăn chặn và tài sản không thể bị tịch thu, do không tồn tại điểm kiểm soát hay cơ quan trung tâm duy nhất.
• Không thể thay đổi và sổ cái có thể kiểm chứng: Giao dịch được ghi lại trên blockchain công khai, rất khó bị làm sai lệch, đồng thời cho phép minh bạch và kiểm toán.
• Tài sản kỹ thuật số ngang hàng: Bitcoin có thể được chuyển trực tiếp giữa các bên qua internet mà không cần ngân hàng hay tổ chức trung gian.

Điều đáng chú ý là, dù các đặc điểm trên được xem là nền tảng cho tính độc lập của Bitcoin, chính sách của Fed trên thực tế vẫn có ảnh hưởng đáng kể tới biến động giá của tài sản này.

Nghịch lý của Bitcoin

Biểu đồ đường so sánh mức thay đổi phần trăm theo năm của giá Bitcoin với dự trữ ngân hàng cho thấy mối liên hệ rõ rệt giữa hai yếu tố này. Dự trữ ngân hàng được sử dụng như đại diện cho thanh khoản, vì đây là thước đo trực tiếp lượng thanh khoản mà Fed bơm vào hoặc rút ra khỏi hệ thống ngân hàng.

Ngoại trừ năm 2020, thời điểm chịu tác động đặc biệt của đại dịch, mối quan hệ giữa biến động giá Bitcoin và thanh khoản ngân hàng thể hiện khá rõ. Biểu đồ phân tán đi kèm cho thấy mối quan hệ này trước, trong và sau đại dịch.

Giá trị R-bình phương đạt 0.66 trong giai đoạn 2015–2019 và 0.57 trong giai đoạn 2021 đến nay, cho thấy mối quan hệ thống kê có ý nghĩa giữa thay đổi thanh khoản và giá Bitcoin. Hệ số tương quan tương ứng là 0.76 và 0.78.

Trong khi một số người cho rằng Bitcoin hoạt động tách biệt khỏi hệ thống tài chính do chính phủ điều tiết, kết quả phân tích cho thấy giá Bitcoin phụ thuộc đáng kể vào thanh khoản do Fed cung cấp.

Thống kê cơ bản

Bài viết sử dụng hai chỉ tiêu là tương quan và R-bình phương để đánh giá mối quan hệ giữa thanh khoản và các tài sản tài chính.

• Tương quan (r) đo lường mức độ và hướng của mối quan hệ tuyến tính giữa hai biến, với giá trị từ -1.0 đến 1.0.
• R-bình phương (r²) cho biết tỷ lệ biến động của một biến có thể được giải thích bởi biến còn lại, với giá trị từ 0 đến 1.0.

Có thể hình dung tương quan cho biết hai biến di chuyển cùng hay ngược chiều, trong khi R-bình phương cho biết mức độ mà chuyển động đó giải thích được biến động thực tế.

Biểu đồ minh họa cho thấy các ETF có beta cao bám sát đường xu hướng hơn so với ETF beta thấp, phản ánh mối liên hệ chặt chẽ hơn với thanh khoản.

Cổ phiếu và thanh khoản

Ngay cả Bitcoin, một tài sản thường được xem là độc lập, cũng có mối liên hệ đáng kể với thanh khoản. Điều này cho thấy tác động của thanh khoản đối với các tài sản truyền thống như cổ phiếu có thể còn rõ rệt hơn.

Bảng tổng hợp các mối quan hệ thống kê giữa thanh khoản và các chỉ số chứng khoán, yếu tố, ngành và các lớp tài sản khác cho thấy sự khác biệt đáng kể giữa giai đoạn trước đại dịch (2015–2019) và sau đại dịch (2021 đến nay). Năm 2020 được loại bỏ do các yếu tố bất thường.

Chỉ số chứng khoán

Các chỉ số lớn như S&P 500 và Nasdaq thể hiện mối liên hệ mạnh hơn với thanh khoản trong giai đoạn sau đại dịch. Trước đại dịch, cổ phiếu các thị trường phát triển ngoài Mỹ có tương quan cao hơn, nhưng mối quan hệ này đã suy yếu. Ngược lại, tương quan và R-bình phương của S&P 500 và Nasdaq tăng rõ rệt sau đại dịch.

Ngành cổ phiếu

Các ngành mang tính phòng thủ như tiện ích, năng lượng và hàng tiêu dùng thiết yếu có tương quan rất thấp với thanh khoản. Trong khi đó, phần lớn các ngành còn lại thể hiện mối quan hệ mạnh và rõ ràng hơn kể từ sau đại dịch.

cổ phiếu vận tải đã tăng mạnh trong vài tuần qua, có thể phản ánh kỳ vọng sớm về việc Fed triển khai QE.

Yếu tố cổ phiếu

Phần lớn các yếu tố cổ phiếu phổ biến có mối liên hệ đáng kể với thanh khoản. Cổ phiếu beta cao đứng gần đầu bảng về mức độ phụ thuộc, trong khi cổ phiếu beta thấp nằm gần cuối. Điều này phản ánh thực tế rằng cổ phiếu beta cao thường thu hút nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy, do đó nhạy cảm hơn với thanh khoản, trong khi cổ phiếu beta thấp ổn định hơn và ít phụ thuộc vào điều kiện tài chính.

Các lớp tài sản khác

Biên độ tín dụng, cả trái phiếu đầu tư và trái phiếu rủi ro cao, có mối quan hệ mạnh nhưng ngược chiều với thanh khoản. Khi thanh khoản thu hẹp, biên độ tín dụng mở rộng và ngược lại, phù hợp với đặc điểm sử dụng đòn bẩy của nhà đầu tư tín dụng.

Vàng và bạc không cho thấy mối liên hệ đáng kể với thanh khoản, điều này tương đối bất ngờ vì kim loại quý thường được coi là công cụ phòng ngừa rủi ro trước chính sách tiền tệ. Giá trái phiếu cũng thể hiện mối liên hệ yếu, dù Fed trực tiếp tác động tới thanh khoản thông qua thị trường trái phiếu. Đường cong lợi suất Kho bạc chỉ cho thấy một mức độ tương quan nhất định kể từ sau đại dịch.

Tóm tắt

Giá Bitcoin và phần lớn cổ phiếu có mức độ phụ thuộc từ trung bình đến cao vào sự thay đổi thanh khoản. Ngược lại, một số ngành, yếu tố và tài sản khác có mối liên hệ yếu hơn và có thể đóng vai trò phòng vệ trong các giai đoạn thanh khoản căng thẳng.

Trong bối cảnh Fed triển khai QE và dự trữ ngân hàng gia tăng, nhà đầu tư có thể hưởng lợi từ các tài sản nhạy cảm với thanh khoản. Cổ phiếu vận tải dường như đã phản ánh trước xu hướng này, trong khi Bitcoin cùng một số ngành và yếu tố cổ phiếu khác có thể tiếp tục hưởng lợi trong thời gian tới.

Lưu ý: Nghiên cứu này được thực hiện trong bối cảnh Bitcoin hoạt động kém hiệu quả gần đây. Với tính chất đầu cơ cao, sự suy yếu của Bitcoin được cho là liên quan đến việc thanh khoản giảm. Kết quả phân tích củng cố quan điểm này và đặt ra câu hỏi liệu Bitcoin có thể phục hồi khi QE được triển khai và dự trữ ngân hàng tăng trở lại.