Nỗi sợ tháng Chín quay trở lại: Trái phiếu gây áp lực, cổ phiếu chịu tổn thất

Trái phiếu dẫn dắt diễn biến
Tháng Chín mở màn đúng với “tiếng xấu” vốn có. Cổ phiếu giảm mạnh, trái phiếu biến động, và tâm lý thị trường nhanh chóng thay đổi sau giai đoạn giao dịch thuận lợi của mùa hè. Thống kê cho thấy tháng Chín thường là giai đoạn yếu nhất trong năm đối với chứng khoán, và thị trường đang nhắc lại quy luật này.

Tâm điểm là lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm đã tiến gần 5%, một ngưỡng vừa có ý nghĩa tâm lý, vừa ảnh hưởng đến toàn bộ mô hình định giá trên Phố Wall. Khi lợi suất trái phiếu dài hạn tăng mạnh, thị trường cổ phiếu, đặc biệt là nhóm công nghệ, chịu áp lực rõ rệt. Nvidia tiếp tục giảm giá, đánh dấu chuỗi phiên mất điểm dài nhất từ tháng Ba. Apple và Amazon cũng không tránh khỏi đà giảm. Trong số 500 cổ phiếu thuộc S&P, gần 400 mã đóng cửa trong sắc đỏ, cho thấy đây là sự suy yếu mang tính toàn thị trường chứ không chỉ giới hạn trong nhóm công nghệ.

Một trong những nguyên nhân đằng sau áp lực lợi suất là vấn đề tài khóa của Mỹ. Phán quyết mới đây của tòa phúc thẩm, cho rằng phần lớn thuế quan thời Trump là bất hợp pháp, có thể buộc chính phủ phải hoàn trả hàng tỷ USD. Điều này diễn ra đúng lúc Kho bạc Mỹ đang phải phát hành lượng trái phiếu kỷ lục, khiến lo ngại về khả năng hấp thụ nguồn cung gia tăng.

Ngoài ra, yếu tố mùa vụ cũng góp phần. Trong thập kỷ qua, S&P trung bình giảm hơn 2% trong tháng Chín, và mức lỗ gần 4% trong 5 năm gần nhất. Ngay cả trong những năm thị trường lập đỉnh mới vào mùa hè, như năm nay với 20 đỉnh mới trước Ngày Lao động, lịch sử vẫn cho thấy tháng Chín thường xóa đi một phần lợi nhuận. Các nhà quản lý danh mục và thuật toán giao dịch đều “biết” quy luật này, khiến áp lực bán mang tính hệ thống thường dồn vào giai đoạn đầu tháng.

Áp lực đó đã thể hiện rõ trong phiên hôm nay. Các CTA đang ở mức vị thế cao nhất, khiến khả năng tháo gỡ vị thế càng lớn. Nasdaq lần đầu tiên kể từ tháng Tư giảm xuống dưới đường trung bình động 50 ngày, trong khi VIX tiến gần 19, báo hiệu lo ngại lan rộng. Chỉ số VVIX cũng tăng, cho thấy nhu cầu phòng ngừa rủi ro quyền chọn gia tăng trước báo cáo việc làm vào thứ Sáu.

Dữ liệu kinh tế chưa đủ để xoay chuyển tình hình. Chỉ số ISM sản xuất đạt 48.7, nhỉnh hơn tháng Bảy nhưng vẫn trong vùng suy giảm. Thuế quan xuất hiện nhiều hơn trong khảo sát, phản ánh lo ngại của doanh nghiệp về thương mại. Chi tiêu xây dựng gây thất vọng, song chưa ảnh hưởng đến dự báo GDP. Nhìn chung, các dữ liệu này chỉ là yếu tố nền, trong khi lãi suất và tài khóa mới là động lực chính.

Trong bối cảnh cả cổ phiếu và trái phiếu đều chịu áp lực, USD trở thành kênh trú ẩn an toàn quen thuộc. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là vàng đã vượt ngưỡng 3,500 USD/oz lần đầu tiên. Đây không chỉ là phản ứng trú ẩn mà còn là tín hiệu mất niềm tin vào chính sách tài chính Mỹ. Bitcoin cũng biến động mạnh nhưng lại kém hấp dẫn hơn vàng, trái ngược với câu chuyện “hàng rào kỹ thuật số” của năm ngoái.

Hiện thị trường đang chờ đợi báo cáo việc làm vào thứ Sáu như dữ liệu quan trọng tiếp theo. Tuy vậy, bức tranh lớn đã khá rõ: tháng Chín bắt đầu với áp lực tài khóa, nguồn cung trái phiếu lớn, lo ngại thuế quan và tác động mùa vụ tiêu cực. Việc lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm tiến gần 5% không chỉ là một con số, mà là lời nhắc rằng chi phí vốn đang tăng trở lại.

Nỗi sợ tháng Chín đã quay lại. Một lần nữa, trái phiếu dẫn dắt nhịp giảm, cổ phiếu chịu thiệt hại, còn vàng là tài sản hiếm hoi được hưởng lợi.