PPI Mỹ thấp hơn dự báo nhưng rủi ro lạm phát tiềm ẩn chưa biến mất

Tổng quan

Thị trường phản ứng tích cực trong phiên thứ Ba khi Cục Thống kê Lao động (BLS) công bố PPI tháng 3 tăng 0.5% so với tháng trước, thấp hơn nhiều so với mức 1.2% mà thị trường dự báo trước đó, trong bối cảnh giá dầu thô WTI vượt 100 USD/thùng trong tháng 3 và giá xăng bán buôn tăng 15.7%, từng làm dấy lên lo ngại rằng xung đột Iran sẽ gây ra một đợt tăng giá diện rộng ở cấp độ sản xuất, tuy nhiên dữ liệu thực tế cho thấy tình hình cân bằng hơn, vừa hỗ trợ tâm lý thị trường nhưng cũng khiến Fed chưa thể sớm kết luận về xu hướng lạm phát.

Cú sốc năng lượng dừng lại ở cấp độ sản xuất

Điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo PPI tháng 3 là phạm vi ảnh hưởng của giá năng lượng vẫn còn giới hạn, khi giá hàng hóa tăng 1.6% so với tháng trước, mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 8 năm 2023 và chủ yếu đến từ năng lượng, trong khi giá dịch vụ không thay đổi, ở mức 0.0%, là mức ổn định nhất kể từ tháng 8 năm 2025, cho thấy sự khác biệt rõ ràng giữa hai nhóm.

Điều này phản ánh rằng tác động từ xung đột Iran hiện vẫn tập trung vào năng lượng và các sản phẩm liên quan trực tiếp như xăng, diesel và nhiên liệu máy bay, trong khi các lĩnh vực dịch vụ lớn như y tế, tài chính và logistics chưa chịu ảnh hưởng đáng kể. PPI lõi, loại trừ thực phẩm, năng lượng và dịch vụ thương mại, chỉ tăng 0.2%, giảm so với mức 0.5% trong tháng 1 và tháng 2, còn tính theo năm tăng nhẹ lên 3.6% từ 3.5% và gần như đi ngang trong sáu tháng qua, cho thấy áp lực lạm phát cơ bản không tăng mạnh. Một số chuyên gia cho rằng thị trường đã phần nào phản ánh rủi ro từ Iran và kỳ vọng xung đột không kéo dài, và dữ liệu PPI hiện tại ủng hộ quan điểm này trong ngắn hạn.

Áp lực thực sự nằm ở đâu?

Dữ liệu chi tiết theo các giai đoạn trong chuỗi cung ứng cho thấy áp lực giá đang di chuyển trong nội bộ hệ thống sản xuất. Ở giai đoạn đầu gần nguyên liệu thô, giá giảm 0.4% sau khi tăng mạnh trước đó, trong khi ở giai đoạn giữa chuỗi sản xuất, giá tăng 1.2%, là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 8 năm 2023, còn ở giai đoạn gần người tiêu dùng, giá chỉ tăng 0.3%, thấp hơn so với tháng trước.

Diễn biến này cho thấy cú sốc năng lượng ban đầu đang lan vào khu vực giữa chuỗi sản xuất nhưng yếu dần khi tiến gần đến người tiêu dùng, đây là tín hiệu tích cực nếu kỳ vọng lạm phát chỉ mang tính tạm thời, tuy nhiên mức tăng mạnh ở giai đoạn giữa cho thấy áp lực vẫn tồn tại và cần thêm thời gian để đánh giá liệu chi phí có tiếp tục lan sang các khâu cuối hay không.

PPI chưa phản ánh những gì?

Báo cáo hiện tại đã ghi nhận tác động từ giá nhiên liệu nhưng chưa phản ánh đầy đủ các gián đoạn lớn tại Eo biển Hormuz. Hai lĩnh vực quan trọng là helium và phân bón đang chịu áp lực đáng kể nhưng chưa xuất hiện rõ trong dữ liệu. Nguồn cung helium toàn cầu bị ảnh hưởng do gián đoạn vận chuyển từ Qatar khiến giá tăng mạnh trong thời gian ngắn, tuy nhiên do phần lớn giao dịch theo hợp đồng dài hạn nên chi phí này chưa chuyển sang các doanh nghiệp sử dụng cuối cùng, trong khi ngành bán dẫn có thể đối mặt với rủi ro thiếu hụt nếu tình trạng kéo dài.

Đối với phân bón, phần lớn nguồn cung toàn cầu đi qua khu vực này, giá ure đã tăng nhanh trong thời gian ngắn, làm tăng chi phí sản xuất nông nghiệp, điều này có thể ảnh hưởng đến quyết định trồng trọt và sau đó tác động đến giá thực phẩm, nhưng sẽ chỉ thể hiện rõ trong các tháng tới. Các chi phí này chưa xuất hiện trong PPI vì cần thời gian để được điều chỉnh trong hợp đồng và lan qua toàn bộ chuỗi cung ứng.

Tác động của năng lượng đến giá tiêu dùng đã bắt đầu xuất hiện và có thể đạt đỉnh trong tháng 4, chi phí vận tải đang tăng do phí bảo hiểm rủi ro cao hơn, tác động từ phân bón có thể xuất hiện vào mùa hè khi chi phí sản xuất nông nghiệp chuyển thành giá thực phẩm, còn ảnh hưởng từ helium đến ngành điện tử có thể chỉ xuất hiện vào cuối năm nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài, do cần thời gian để các doanh nghiệp điều chỉnh giá và hợp đồng.

Liệu chuỗi cung ứng có thể duy trì ổn định hay không?

Theo góc nhìn tích cực, cú sốc năng lượng hiện vẫn được kiểm soát, lạm phát lõi đang giảm tốc và giá dịch vụ không tăng, điều này cho phép Fed duy trì lập trường thận trọng và hỗ trợ thị trường tài chính. Ngược lại, theo góc nhìn thận trọng, áp lực giá ở giữa chuỗi sản xuất vẫn cao, nhiều chi phí chưa được phản ánh trong dữ liệu và giá năng lượng vẫn có thể biến động, đồng thời một phần biến động giá xăng cuối tháng có thể chưa được ghi nhận đầy đủ trong báo cáo. Trong bối cảnh kỳ vọng đàm phán Mỹ–Iran được nối lại và giá dầu giảm, thị trường đang đặt cược rằng áp lực sẽ giảm trước khi lan đến người tiêu dùng, tuy nhiên nếu đàm phán không đạt tiến triển hoặc gián đoạn kéo dài, các chi phí tích tụ trong chuỗi cung ứng có thể khiến các báo cáo PPI trong thời gian tới kém tích cực hơn.