Rủi ro địa chính trị gia tăng - Thị trường thận trọng giữa hai kịch bản đối lập

Giá dầu thô Brent sau khi tăng lúc đầu đã giảm lại và dao động ngay dưới mức 110 USD/thùng, điều này cho thấy thị trường đang định giá rủi ro có thể xảy ra trong tương lai như gián đoạn nguồn cung, chứ chưa phải do thiếu hụt thực tế đang diễn ra. Biến động giá vẫn được giữ ở mức ổn định khi thị trường chờ đến mốc thời gian quan trọng là 8 giờ tối thứ Ba theo giờ miền Đông. Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ cũng phục hồi phần giảm trước đó và gần như đi ngang, phản ánh việc nhà đầu tư chưa muốn thay đổi vị thế lớn mà đang chờ thêm thông tin rõ ràng hơn.

Tại châu Á, thị trường cổ phiếu tăng nhẹ với chỉ số MSCI Asia Pacific tăng 0,7%, trong đó Hàn Quốc dẫn dắt nhờ nhóm cổ phiếu công nghệ. Những cổ phiếu ít liên quan đến Trung Đông có kết quả tốt hơn, ví dụ Samsung Electronics tăng 1.5% sau khi công bố lợi nhuận tích cực, cho thấy nhà đầu tư đang lựa chọn các doanh nghiệp có kết quả kinh doanh ổn định thay vì các tài sản dễ bị ảnh hưởng bởi rủi ro địa chính trị.

Trong phiên thứ Hai, do châu Âu nghỉ giao dịch nên thanh khoản trên thị trường thấp, nhưng không xảy ra bán tháo. Thị trường giữ trạng thái cân bằng giữa hai khả năng là căng thẳng giảm và căng thẳng tăng, vì cả hai kịch bản này đã được phản ánh một phần vào giá. Cổ phiếu, trái phiếu và dầu tăng nhẹ không phải vì nhà đầu tư tin tưởng vào xu hướng tăng mà vì không có tâm lý hoảng loạn, trong khi vàng và đồng USD đi ngang vì nhà đầu tư chờ tín hiệu rõ ràng hơn. Điều này cho thấy thị trường đang phản ứng theo tin tức ngắn hạn thay vì dựa trên các yếu tố nền tảng, và cùng một thông tin có thể được hiểu theo nhiều cách khác nhau.

Câu hỏi đặt ra là liệu thị trường sẽ tiếp tục theo mô hình giảm căng thẳng vào phút cuối như trước hay sẽ chuyển sang biến động mạnh hơn. Hiện tại, các tuyên bố từ các bên đang trở nên cứng rắn hơn, nhưng thị trường không phản ứng mạnh vì đã quen với việc căng thẳng thường được giảm xuống vào giai đoạn cuối. Điều này phản ánh hành vi đã hình thành của nhà đầu tư, khi họ chú ý nhiều đến thời điểm các tuyên bố thay đổi hơn là nội dung ban đầu.

Tuy nhiên, lần này có thêm yếu tố mới ảnh hưởng đến đánh giá rủi ro. Việc xuất hiện của máy bay Boeing E-4B Nightwatch, là loại máy bay dùng để duy trì chỉ huy trong tình huống khẩn cấp cấp cao, cho thấy mức độ chuẩn bị đã được nâng lên. Điều này không có nghĩa là chiến tranh chắc chắn sẽ leo thang, nhưng làm tăng khả năng xảy ra các kịch bản xấu và buộc thị trường phải tính đến những rủi ro lớn hơn.

Thị trường dầu phản ứng rõ nhất với thay đổi này. Giá dầu không chỉ phản ánh cung và cầu hiện tại mà còn phản ánh khả năng vận chuyển và duy trì nguồn cung trong tương lai. Trong phiên châu Á, giá dầu tăng trong khi hợp đồng tương lai cổ phiếu không tăng tương ứng, cho thấy các thị trường đang phản ứng khác nhau với cùng một rủi ro. Khi tình hình chuyển từ lời nói sang các dấu hiệu chuẩn bị thực tế, giá dầu bắt đầu phản ánh trực tiếp các hậu quả có thể xảy ra thay vì chỉ phản ánh khả năng xảy ra.

Thị trường cổ phiếu hiện vẫn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố kỹ thuật như việc đóng các vị thế bán trước đó, khiến một số cổ phiếu vốn hóa nhỏ tăng giá. Nasdaq tăng nhẹ nhờ một số cổ phiếu riêng lẻ, nhưng chưa đủ mạnh để tạo xu hướng tăng rõ ràng. Dow Jones tăng yếu hơn do chịu tác động từ yếu tố chu kỳ và bối cảnh kinh tế chưa rõ ràng. Nhìn chung, thị trường đang gặp khó khăn khi phải cân bằng giữa kỳ vọng tăng trưởng và áp lực chi phí tăng, khiến các đợt tăng giá thường không bền vững.

Dữ liệu kinh tế cũng không giúp làm rõ xu hướng. Báo cáo lĩnh vực dịch vụ cho thấy giá vẫn tăng trong khi tuyển dụng giảm và nhu cầu chỉ duy trì ở mức trung bình, phản ánh tình trạng lạm phát vẫn tồn tại nhưng tăng trưởng không mạnh. Điều này khiến Fed gặp khó khăn trong điều hành chính sách, vì phải phản ứng theo diễn biến thực tế thay vì có thể chủ động, và các quyết định phụ thuộc vào việc lạm phát hay tăng trưởng sẽ suy yếu trước.

Thị trường lãi suất phản ánh tình trạng này khi lợi suất trở nên phẳng hơn, với lãi suất ngắn hạn phản ứng với rủi ro lạm phát còn lãi suất dài hạn ổn định nhờ kỳ vọng Fed sẽ kiểm soát được lạm phát về lâu dài. Hiện tại thị trường vẫn tin vào khả năng điều hành của Fed, nhưng niềm tin này có thể thay đổi nếu giá dầu tiếp tục biến động mạnh.

Dòng tiền đầu tư đang ở trạng thái nhạy cảm, khi các dòng vốn trước đó đã giảm vị thế hiện đang gần đến điểm có thể quay lại mua nếu rủi ro giảm xuống, có thể tạo ra các đợt tăng ngắn hạn. Tuy nhiên, rủi ro lớn vẫn tồn tại khiến nhà đầu tư chưa sẵn sàng tăng mạnh vị thế, cho thấy thị trường có xu hướng muốn tăng nhưng chưa đủ điều kiện để xác nhận xu hướng này.

Vì vậy, thị trường đang ở trạng thái cân bằng không ổn định, một bên là kỳ vọng căng thẳng sẽ được kiểm soát như trước, một bên là khả năng rủi ro leo thang cao hơn, và chính khoảng cách giữa hai khả năng này là yếu tố có thể khiến biến động tăng mạnh trong thời gian tới.