Thị trường ưu tiên thanh khoản thay vì phản ứng với bất ổn chính trị

Năm mới không bắt đầu trong trạng thái yên ổn. Ngay những ngày đầu năm đã xuất hiện hàng loạt diễn biến địa chính trị đáng chú ý. Venezuela mất đi nhà lãnh đạo chủ chốt. Iran chịu áp lực từ bất ổn nội bộ trong bối cảnh Mỹ theo dõi sát sao. Cuba và Colombia bất ngờ được Washington nhắc đến trong các tuyên bố chính sách. Đài Loan tiếp tục là điểm căng thẳng tiềm ẩn trong cấu trúc an ninh toàn cầu. Ngay cả Đan Mạch cũng phải xem xét lại vai trò chiến lược của Greenland. Đây là giai đoạn mà lượng tin tức chính trị dồn dập có thể khiến thị trường phản ứng mạnh nếu chỉ nhìn vào tiêu đề.

Tuy nhiên, khi phiên giao dịch chính thức đầu tiên của năm bắt đầu, thị trường gần như không phản ứng tiêu cực. Điều này không xuất phát từ sự chủ quan, mà do thị trường đã quen với việc đánh giá rủi ro theo xác suất thay vì phản xạ theo tin tức. Thị trường chỉ tập trung vào một câu hỏi: kịch bản xấu nhất có trở nên dễ xảy ra hơn hay không. Trong phiên thứ Hai, câu trả lời là không. Điều này kích hoạt tâm lý chấp nhận rủi ro trên diện rộng. Các tài sản phụ thuộc vào thanh khoản như cổ phiếu, hàng hóa, crypto và trái phiếu đồng loạt tăng, trong khi đồng USD suy yếu.

Vàng dẫn dắt xu hướng không phải vì nhu cầu trú ẩn khẩn cấp, mà vì vai trò đo lường sự mất cân đối trong chính sách. Sau một năm lập nhiều mức đỉnh, vàng không còn được giao dịch như một công cụ phòng vệ ngắn hạn mà giống một chỉ báo cho các rủi ro vĩ mô. Giá vàng phản ánh chính xác diễn biến lãi suất toàn cầu, đặc biệt là tại Nhật Bản, nơi lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài đang tăng dần. Mối liên hệ này không mang tính ngẫu nhiên.

Lợi suất trái phiếu tại Nhật Bản và Đức đã biến động rõ rệt, trong khi lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tương đối ổn định. Điều này tạo ra sự thu hẹp chênh lệch lợi suất, một trạng thái hiếm khi kéo dài. Biến động trái phiếu hiện vẫn thấp, nhưng cảm giác ổn định này mang tính tạm thời. Nếu áp lực từ dòng vốn Nhật Bản gia tăng, thị trường trái phiếu toàn cầu có thể nhanh chóng bước vào giai đoạn biến động mạnh hơn.

Cổ phiếu vận động theo cách cho thấy thị trường hiểu rõ dòng tiền biên đang ở đâu. Các chỉ số Mỹ tăng điểm, với Dow Jones và nhóm vốn hóa nhỏ dẫn dắt. Dow từng vượt 49,000 trước khi điều chỉnh nhẹ nhưng vẫn đóng cửa ở mức cao kỷ lục. S&P dao động hẹp trong giai đoạn đầu năm rồi giảm nhẹ. Điều quan trọng là đây không phải là sự hưng phấn của nhà đầu tư cá nhân, mà là quá trình điều chỉnh lại vị thế của các tổ chức.

Dòng tiền xác nhận điều đó. Các quỹ phòng hộ bước vào năm mới với vị thế phòng thủ, đã giảm rủi ro mạnh cuối năm trước thông qua bán khống các sản phẩm vĩ mô và ETF. Khi thị trường không diễn biến xấu như lo ngại, các vị thế này trở thành lực đẩy cho giá. Cổ phiếu vốn hóa nhỏ tăng mạnh, nhiều mã tăng trên 8% chỉ trong hai phiên. Cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn tăng đầu phiên rồi hạ nhiệt nhưng vẫn đóng cửa tăng. Sau khi châu Âu đóng cửa, thị trường bắt đầu phân hóa, với năng lượng và tài chính dẫn dắt, trong khi nhóm phòng thủ tụt lại.

Ở bên trong thị trường, dòng tiền hệ thống tiếp tục quay lại. Các chiến lược theo xu hướng cần mua thêm cổ phiếu để triển khai vốn. Các chương trình mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp vẫn diễn ra theo kế hoạch, dù bị giới hạn bởi thời gian công bố thông tin. Lực mua mang tính cơ học là có thật. Tuy nhiên, rủi ro cũng tồn tại. Dữ liệu quyền chọn cho thấy thị trường đang đứng gần một điểm xoay quan trọng. Gamma dương có thể kéo giá lên các mốc tròn, nhưng bên dưới các mốc này, hỗ trợ yếu đi nhanh. Biến động ngụ ý thấp trong khi lịch dữ liệu dày khiến thị trường dễ biến động mạnh trong ngắn hạn.

Dữ liệu vĩ mô không mang lại nhiều tín hiệu tích cực. Các khảo sát sản xuất cho thấy dữ liệu mềm tiếp tục suy yếu. Trái phiếu Kho bạc Mỹ phản ứng bằng cách tăng giá ở kỳ hạn trung bình, phản ánh kỳ vọng rằng nới lỏng chính sách là kịch bản ít cản trở nhất. Với nhà giao dịch lãi suất, dữ liệu lao động sắp tới quan trọng hơn địa chính trị. Thị trường đã định giá thêm các đợt cắt giảm lãi suất. Câu hỏi là dữ liệu có xác nhận hay làm lung lay kỳ vọng đó.

Hàng hóa phản ánh cách tiếp cận thực tế hơn với tin tức địa chính trị. Giá dầu ban đầu giảm, sau đó hồi phục khi thị trường cân nhắc giữa rủi ro gián đoạn ngắn hạn và câu chuyện cung dài hạn. Venezuela là ví dụ điển hình cho việc thị trường không chỉ nhìn tiêu đề. Trữ lượng dầu lớn không đồng nghĩa với khả năng cung ứng nhanh. Dầu Orinoco là dầu nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao, chứa kim loại gây hại cho nhà máy lọc dầu và chi phí xử lý lớn. Khối lượng danh nghĩa không phản ánh khả năng khai thác thực tế. Do đó, nguồn cung hiệu quả nhỏ hơn và triển khai chậm hơn nhiều so với kỳ vọng. Dù vậy, cổ phiếu năng lượng vẫn được mua khi nhà đầu tư tập trung vào dòng vốn dài hạn hơn là biến động chính trị ngắn hạn.

Đồng tăng giá vì các yếu tố khác. Lo ngại về thuế quan khiến kim loại được đưa vào Mỹ sớm hơn, trong khi rủi ro nguồn cung tại Chile quay trở lại. Đây là hành vi tích trữ trong môi trường chấp nhận rủi ro. Bạch kim tăng cùng vàng và bạc, phản ánh sự khan hiếm tài sản thực và yếu tố pha loãng tiền tệ, không phải do tâm lý hoảng loạn.

Crypto vận động đúng với bối cảnh thanh khoản dồi dào. Bitcoin quay lại vùng gần 95,000 và giữ được xu hướng tăng. Ethereum tiến sát đỉnh vùng giao dịch gần đây. Đây không phải là các đợt đầu cơ ngắn hạn mà là dòng vốn tìm kiếm tài sản có thời gian nắm giữ dài hơn.

Châu Á mở cửa ổn định. Cổ phiếu Nhật Bản dẫn đầu, khu vực phần lớn không phản ứng với diễn biến tại Mỹ Latin. Thị trường này đã trải qua ba năm tăng trưởng mạnh nhờ công nghệ, trí tuệ nhân tạo và lợi nhuận doanh nghiệp. Câu chuyện cắt giảm lãi suất và chi tiêu vốn vẫn là trọng tâm. Địa chính trị chỉ quan trọng nếu làm gián đoạn các động lực đó, và hiện tại thì chưa.

USD là ngoại lệ. Sau một nhịp tăng do nhu cầu trú ẩn trong đêm, USD đảo chiều và đóng cửa giảm. Điều này cho thấy tâm lý thị trường: nhà đầu tư tìm kiếm sự an toàn thông qua tài sản thực thay vì tiền tệ. Thanh khoản là yếu tố dẫn dắt.

Nhìn tổng thể, khung bối cảnh cho năm tới đang rõ ràng hơn. Chính sách đang nới lỏng trên cả tài khóa, tiền tệ và quản lý. Tăng trưởng lợi nhuận được kỳ vọng là động lực chính. Dòng vốn mở rộng ra ngoài nhóm cổ phiếu dẫn dắt cũ. Thị trường tín dụng sôi động hơn. Quyền chọn được định vị theo hướng tăng. Đây là thị trường muốn đi lên nhưng chấp nhận rằng quá trình sẽ không suôn sẻ.

Đà tăng có thể tiếp diễn, nhưng biến động trong ngày, các nhịp điều chỉnh sâu và những đợt siết vị thế mạnh sẽ thường xuyên xuất hiện, đặc biệt khi quyền chọn ngắn hạn chiếm ưu thế. Các mức đỉnh cao hơn có thể đạt được nếu lợi nhuận được duy trì, nhưng biến động sẽ sớm quay lại.

Thị trường đã đưa ra thông điệp đầu năm: ưu tiên thanh khoản thay vì phản ứng với tiêu đề tin tức. Kịch bản xấu nhất đã bị loại trừ. Diễn biến tiếp theo phụ thuộc vào tăng trưởng và chính sách, không phải vào việc điểm nóng nào xuất hiện tiếp theo.

Việc vàng tăng cùng với lợi suất trái phiếu Nhật Bản không còn mâu thuẫn nếu không coi vàng chỉ là công cụ giao dịch ngược lợi suất trái phiếu. Trong chu kỳ này, vàng phản ứng với mức độ ổn định của hệ thống tài chính. Nhật Bản là trụ cột của thị trường trái phiếu toàn cầu trong nhiều thập kỷ. Khi lợi suất tại đây tăng, thị trường không xem đó là bình thường hóa tích cực mà là dấu hiệu hệ thống đang chịu áp lực. Vàng phản ứng sớm với tín hiệu đó.

Lợi suất trái phiếu Nhật Bản tăng được nhìn nhận là áp lực lên Ngân hàng Nhật Bản và khung chính sách đã kìm hãm biến động trong nhiều năm. Trong bối cảnh đó, vàng không suy yếu mà được giữ nhiều hơn. Đồng thời, lợi suất trái phiếu Nhật Bản và Đức biến động trong khi lợi suất trái phiếu Mỹ tụt hậu là sự phân kỳ khó kéo dài. Vàng bắt đầu phản ánh rủi ro biến động trái phiếu trước khi các chỉ số biến động chính thức tăng.

Quan trọng nhất, vàng hiện được nắm giữ như một tài sản bảo vệ bảng cân đối kế toán. Các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư dài hạn quan tâm đến độ bền của nợ công và uy tín chính sách hơn là biến động lợi suất trái phiếu ngắn hạn. Vàng tăng không phải bất chấp lợi suất trái phiếu Nhật Bản tăng, mà vì những gì lợi suất đó đang báo hiệu.

Khi thị trường trái phiếu bị kiểm soát chặt chẽ nhất thế giới bắt đầu mất ổn định, vàng phản ứng rất sớm.